Nhận thức rõ xu thế chuyển dịch sang không gian số và tác chiến đa môi trường trong chiến tranh hiện đại, quân đội Pháp đã và đang đẩy mạnh triển khai chương trình chuyển đổi số toàn diện, coi đây là một trong những trụ cột quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả chỉ huy, quản lý và bảo đảm sức mạnh tác chiến. Trong đó, số hóa công tác hậu cần, kỹ thuật là một trong những lĩnh vực ưu tiên, nhằm nâng cao năng lực quản lý, tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu.

Trước yêu cầu ngày càng cao của công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, quân đội Pháp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy mạnh chương trình số hóa gắn với tiến trình hiện đại hóa quân đội.

Năm 2019, quốc gia này ban hành Chiến lược chuyển đổi số quốc phòng giai đoạn 2019 - 2025, hướng tới xây dựng hệ thống hậu cần, kỹ thuật thông minh, kết nối linh hoạt, dựa trên nền tảng công nghệ số tiên tiến. Chiến lược này tập trung vào việc tích hợp và đồng bộ hóa hệ thống thông tin hậu cần, kỹ thuật của các quân chủng, binh chủng, lực lượng thành cơ sở dữ liệu tập trung, phục vụ công tác quản lý, chỉ huy, điều hành và ra quyết định theo thời gian thực.

Quân đội Pháp triển khai chiến dịch chống khủng bố mang tên Chiến dịch Barkhane (2014 - 2022). Nguồn: Bộ Quốc phòng Pháp

Để thực hiện Chiến lược này, năm 2021, quân đội Pháp thành lập Cơ quan số quốc phòng nhằm thống nhất điều phối các chương trình số hóa quy mô lớn, trọng tâm là tăng cường năng lực quản trị chuỗi cung ứng, dữ liệu hậu cần và hệ thống chỉ huy, bảo đảm kỹ thuật. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiên tiến, như: điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn,… vào xây dựng hệ thống hậu cần, kỹ thuật hiện đại dựa trên nền tảng kết nối số, qua đó nâng cao năng lực bảo đảm, khả năng cơ động và sức mạnh chiến đấu của các lực lượng.

Các bước triển khai

Theo các chuyên gia quân sự, số hóa công tác hậu cần của quân đội Pháp được triển khai theo hướng xây dựng hệ thống thông minh, vận hành trên nền tảng dữ liệu, có khả năng dự báo, điều hành linh hoạt và tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng. Điểm cốt lõi của quá trình này không chỉ là ứng dụng công nghệ hiện đại mà còn là sự chuyển đổi căn bản phương thức tổ chức bảo đảm - từ dựa trên kế hoạch và kinh nghiệm sang khai thác dữ liệu, tạo cơ sở để người chỉ huy ra quyết định chính xác. Mọi nền tảng số tích hợp của các lực lượng được triển khai đồng bộ, cho phép thu thập, liên thông và phân tích dữ liệu tiêu hao vật chất theo thời gian thực. Qua đó, có khả năng dự báo chính xác nhu cầu bảo đảm cho từng đơn vị, địa bàn và nhiệm vụ cụ thể; giúp hoạt động bảo đảm từng bước chuyển từ bị động đáp ứng sang chủ động chuẩn bị, góp phần hạn chế nguy cơ thiếu hụt và giảm lượng vật chất hậu cần tồn kho không cần thiết.

Trên thực tế, quân đội Pháp đẩy mạnh số hóa vật tư, trang bị thông qua mã định danh điện tử, công nghệ nhận dạng tự động qua sóng vô tuyến¹ và tiêu chuẩn mã hóa của NATO gắn với quản lý chuỗi cung ứng, nhằm tạo lập cơ chế kiểm soát theo vòng đời vật tư, trang bị với độ chính xác cao. Theo đó, mỗi đối tượng bảo đảm hậu cần, kỹ thuật không chỉ được quản lý về số lượng mà còn được theo dõi đầy đủ về vị trí, trạng thái và lịch sử sử dụng, giúp nâng cao tính minh bạch và đồng bộ trong kiểm kê, kiểm soát. Đặc biệt, việc nghiên cứu, sử dụng rộng rãi, thống nhất ứng dụng công nghệ chuỗi khối với khả năng lưu trữ dữ liệu bất biến và cơ chế “sổ cái” phân tán đã tăng cường tính toàn vẹn, khả năng truy xuất, theo dõi chặt chẽ chuỗi cung ứng và bảo mật thông tin trong toàn bộ hệ thống bảo đảm mà không cần trung tâm kiểm soát duy nhất. Khi dữ liệu được tích hợp vào hệ thống quản lý tài sản số hóa, khả năng truy xuất thông tin theo thời gian thực trở thành yếu tố then chốt giúp người chỉ huy nắm chắc tình hình bảo đảm hậu cần, kỹ thuật để đưa ra quyết định chính xác, kịp thời, đặc biệt trong những tình huống khẩn cấp.

Với dữ liệu đã được chuẩn hóa và kết nối đồng bộ, quân đội Pháp tiếp tục đẩy mạnh số hóa công tác vận tải theo hướng tự động hóa và tối ưu hóa. Các nền tảng điều hành vận tải thông minh sử dụng thuật toán phân tích dữ liệu để xác định phương án vận chuyển phù hợp đã tạo ra sự cân đối giữa tốc độ bảo đảm, hiệu quả khai thác phương tiện và chi phí. Thực tiễn triển khai trong huấn luyện và diễn tập cho thấy, việc vận hành hiệu quả hệ thống theo dõi vận chuyển theo thời gian thực giúp người chỉ huy có thể kiểm soát chặt chẽ tiến trình bảo đảm hậu cần, chủ động điều chỉnh kế hoạch, qua đó rút ngắn thời gian triển khai phương tiện, cung cấp vật tư kịp thời và duy trì khả năng hoạt động liên tục của các lực lượng trong điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Xe vận tải hậu cần đa năng tích hợp thiết bị bảo vệ. Nguồn: Armée de Terre

Để nâng cao hiệu quả số hóa công tác kỹ thuật, quân đội Pháp tập trung triển khai theo hướng quản lý vòng đời trang bị dựa trên dữ liệu, kết nối đồng bộ và nâng cao độ tin cậy khai thác. Trọng tâm của quá trình này là chuyển đổi phương thức bảo trì, sửa chữa từ định kỳ sang bảo trì dự đoán dựa trên dữ liệu các thông số chính xác. Thông qua hệ thống thông tin quản lý bảo đảm trang bị kỹ thuật mặt đất; kết hợp với nền tảng xử lý và khai thác dữ liệu quy mô lớn và các công nghệ cảm biến, Internet vạn vật, các thông số kỹ thuật của trang bị được thu thập, xử lý liên tục, cho phép phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, dự báo nguy cơ hỏng hóc và đề xuất phương án bảo dưỡng tối ưu. Nhờ đó, thời gian dừng hoạt động của trang bị được giảm đáng kể, hiệu quả khai thác được nâng cao, góp phần duy trì hệ số kỹ thuật ổn định, kéo dài tuổi thọ trang bị, khí tài.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu quân sự, trên nền tảng dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, quân đội Pháp từng bước xây dựng hệ thống thông tin kỹ thuật theo hướng tập trung, tích hợp toàn bộ hồ sơ, lịch sử bảo trì và tình trạng hoạt động của từng trang bị. Hệ thống này cho phép cập nhật, chia sẻ thông tin theo thời gian thực giữa các đơn vị và cơ sở bảo đảm, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý vòng đời vũ khí, trang bị; đồng thời, tạo điều kiện triển khai các hình thức hỗ trợ kỹ thuật từ xa. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong điều kiện địa bàn phân tán, xa căn cứ, khi yêu cầu bảo đảm hậu cần, kỹ thuật đòi hỏi phải nhanh, chính xác.

Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ số trong huấn luyện, đào tạo kỹ thuật viên đã tạo bước chuyển rõ rệt về chất lượng nguồn nhân lực. Các hệ thống mô phỏng, thực tế ảo, thực tế tăng cường cho phép tái hiện môi trường khai thác, sửa chữa trang bị với độ chính xác cao, sát thực tiễn, giúp kỹ thuật viên rèn luyện kỹ năng trong điều kiện an toàn, tiết kiệm chi phí, nâng cao khả năng xử lý các tình huống phức tạp.

Kết quả và những thách thức

Theo các chuyên gia quân sự, chương trình số hóa đã góp phần nâng cao hiệu quả bảo đảm hậu cần, kỹ thuật của quân đội Pháp. Việc ứng dụng các hệ thống thông tin tích hợp trong quản lý, bảo trì trang bị mặt đất đã rút ngắn đáng kể thời gian phát hiện, xử lý hỏng hóc và cung ứng vật tư. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào quy trình thủ công, các đơn vị có thể theo dõi tình trạng kỹ thuật của trang bị theo thời gian thực, từ đó chủ động lập kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa phù hợp. Thực tiễn triển khai các hoạt động quân sự của quân đội Pháp ở châu Phi² cho thấy: nhờ tăng cường ứng dụng các giải pháp công nghệ và nâng cao năng lực quản lý hậu cần, kỹ thuật, các lực lượng tác chiến đã duy trì hiệu quả hoạt động liên tục của phương tiện, trang bị trong điều kiện khí hậu, thời tiết rất khắc nghiệt, địa bàn tác chiến phức tạp.

Bên cạnh đó, việc số hóa chuỗi cung ứng và quản lý vòng đời vật tư, giúp hệ thống bảo đảm hậu cần, kỹ thuật của quân đội Pháp có thể tối ưu hóa mức dự trữ, hạn chế tồn kho dư thừa, thất thoát, giúp giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch trong quản lý. Các công nghệ, như nhận dạng tự động qua sóng vô tuyến và cơ sở dữ liệu tập trung cho phép kiểm kê chính xác, truy xuất nguồn gốc nhanh chóng; góp phần chuẩn hóa quy trình quản lý, giảm sai lệch dữ liệu và tăng cường khả năng kiểm soát trang bị, phương tiện. Đặc biệt, chương trình số hóa đã góp phần nâng cao khả năng cơ động, triển khai lực lượng và tác chiến ở bên ngoài lãnh thổ của quân đội Pháp. Nhờ khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cấp chỉ huy, đơn vị sử dụng và cơ sở bảo đảm, quá trình điều phối hậu cần, kỹ thuật được thực hiện nhanh chóng, chính xác hơn. Các giải pháp bảo trì dự đoán dựa trên dữ liệu cảm biến giúp giảm nguy cơ hỏng hóc bất thường, qua đó, nâng cao hệ số kỹ thuật của trang bị, cho phép duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao ngay cả khi triển khai ở các chiến trường xa, môi trường khí hậu phức tạp.

Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự cũng cho rằng, chương trình số hóa công tác hậu cần, kỹ thuật cũng đặt ra những thách thức đáng kể đối với quân đội Pháp, nhất là chi phí đầu tư lớn và thời gian triển khai kéo dài. Việc xây dựng hạ tầng số, phát triển phần mềm, tích hợp hệ thống và đào tạo nhân lực chuyên sâu đòi hỏi nguồn ngân sách lớn, không chỉ ở giai đoạn đầu mà còn trong quá trình vận hành, duy trì, nâng cấp. Điều này tạo áp lực đối với ngân sách quốc phòng, nhất là trong bối cảnh Pháp đồng thời triển khai các chương trình hiện đại hóa trang bị. Bên cạnh đó, nguy cơ mất an toàn thông tin, an ninh mạng ngày càng gia tăng - khi hệ thống hậu cần, kỹ thuật được số hóa và kết nối rộng rãi, chúng trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng. Nếu dữ liệu bị rò rỉ, sai lệch hoặc bị thao túng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động bảo đảm và khả năng tác chiến.

Mặc dù Pháp đã chú trọng đầu tư phát triển các giải pháp bảo mật và phòng thủ tác chiến không gian mạng, song vẫn không thể loại trừ hoàn toàn các rủi ro có thể xảy ra. Chương trình số hóa công tác hậu cần, kỹ thuật cũng làm gia tăng sự phụ thuộc vào công nghệ và nhà cung cấp. Các hệ thống số phức tạp, kỹ thuật cao đòi hỏi sự tham gia của nhiều doanh nghiệp công nghệ, dẫn đến nguy cơ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng bên ngoài. Trong trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc bị gián đoạn, hoạt động bảo đảm có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Ngoài ra, thách thức về nhân lực và tổ chức triển khai cũng là vấn đề đáng chú ý. Việc chuyển đổi sang môi trường số yêu cầu đội ngũ cán bộ, nhân viên kỹ thuật phải có trình độ công nghệ cao, trong khi quá trình đào tạo, thích nghi không thể diễn ra trong thời gian ngắn; việc tích hợp các hệ thống mới với hạ tầng cũ trong quân đội thường gặp khó khăn do sự khác biệt về tiêu chuẩn và công nghệ.

Bước đầu, quân đội Pháp đạt được nhiều kết quả quan trọng trong số hóa công tác hậu cần, kỹ thuật, song các chuyên gia quân sự cũng chỉ rõ, đây là quá trình lâu dài, đòi hỏi tầm nhìn chiến lược, đầu tư đồng bộ và sự điều chỉnh linh hoạt để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.

Đại tá, ThS. VŨ VĂN KHANH, nguyên Trưởng Ban nghiên cứu quốc tế, Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam
____________________            

1 - Cho phép đọc dữ liệu không cần tiếp xúc vật lý hoặc đường ngắm trực tiếp qua khoảng cách từ vài cm đến 10 m, giúp theo dõi, quản lý đối tượng hoặc trang bị, khí tài một cách hiệu quả.

2 - Quân đội Pháp triển khai chiến dịch chống khủng bố mang tên “Chiến dịch Barkhane” (2014 - 2022), với sự tham gia của khoảng 4.000 quân ở 05 quốc gia vùng Sahel-Sahara (Mauritania, Mali, Burkina Faso, Niger và Cộng hòa Chad).