Thực hiện Đề án “Phát huy vai trò của lực lượng Quân đội nhân dân tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027” (Đề án 1371) là một nội dung thiết thực để Quân khu 1 thực hiện tốt chức năng đội quân công tác; góp phần đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân, củng cố niềm tin và tăng cường mối quan hệ máu thịt quân - dân.

Những năm qua, việc thực hiện Đề án 1371 trong lực lượng vũ trang Quân khu 1 được cấp ủy, chỉ huy các cấp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện chặt chẽ, với nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả; góp phần quan trọng để xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, xây dựng địa bàn an toàn; hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Lãnh đạo Quân khu 1 và tỉnh Cao Bằng thăm, động viên các lực lượng tham gia thi công xây Trường Phổ thông nội trú. Nguồn: qdnd.vn

Xuất phát từ cơ sở, lấy thực tiễn làm căn cứ tổ chức thực hiện

Quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; mọi chủ trương, chính sách phải xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu xác định thực hiện Đề án 1371 phải bắt đầu từ cơ sở, lấy thực tiễn địa bàn, nhu cầu của Nhân dân; những vấn đề đang đặt ra trong đời sống, những quy định người dân cần biết, những vướng mắc cần được giải đáp và những nguy cơ có thể tác động đến ổn định địa bàn,... làm căn cứ để xác định nội dung, phương pháp, lực lượng tiến hành; bảo đảm pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, trở thành cơ sở để Nhân dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, tham gia quản lý xã hội và xây dựng địa phương.

Theo đó, các cơ quan, đơn vị chủ động xây dựng kế hoạch, kiện toàn Ban Chỉ đạo Đề án 1371, hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật¹; phát huy vai trò của cơ quan chính trị, cơ quan pháp chế, cán bộ chính trị và người chỉ huy trong từng nội dung công việc. Hướng mạnh hoạt động về địa bàn cơ sở, phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội để nắm tình hình, lựa chọn nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp. Tập trung hoạt động của Đề án vào những địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, khu công nghiệp và những nơi còn hạn chế về nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật. Nội dung tuyên truyền được lựa chọn thiết thực, chú trọng những quy định liên quan trực tiếp đến quân sự, quốc phòng, quyền và nghĩa vụ của công dân, những vấn đề về đất đai, hôn nhân và gia đình, an ninh trật tự, biên giới, dân tộc, tôn giáo và những vấn đề đang phát sinh ở cơ sở. Cán bộ, chiến sĩ đến với Nhân dân vừa để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vừa để lắng nghe, trao đổi, giải thích, vận động và cùng địa phương giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống. Qua đó, nội dung pháp luật được gắn với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng và từng vấn đề cụ thể, giúp người dân dễ tiếp cận, dễ hiểu, dễ thực hiện; đồng thời, tạo điều kiện để các cơ quan, đơn vị kịp thời nhận diện những vấn đề nảy sinh từ cơ sở, chủ động phối hợp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương xử lý từ sớm, từ xa.

Cán bộ Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 799, Quân khu 1 tuyên truyền pháp luật cho bà con bản Chè Lỳ B, tỉnh Cao Bằng. Nguồn: qdnd.vn

Đổi mới phương thức, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động

Trong điều kiện công nghệ truyền thông phát triển nhanh, phương thức tiếp nhận thông tin của Nhân dân có nhiều thay đổi, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật càng đòi hỏi phải đổi mới; cốt lõi là đổi mới cách tiếp cận Nhân dân, lấy sự hiểu biết, đồng thuận và tự giác chấp hành pháp luật của người dân làm mục tiêu. Theo đó, các cơ quan, đơn vị chú trọng đổi mới cách thức, nâng cao hiệu quả hình thức tuyên truyền, phổ biến trực tiếp, như: nói chuyện pháp luật, tư vấn, hướng dẫn, cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật². Đồng thời, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền; phát huy vai trò của các cơ quan báo chí, đa dạng hóa hệ thống tuyên truyền, cổ động; đổi mới các cuộc thi tìm hiểu, diễn đàn, tọa đàm³ và xây dựng những mô hình phù hợp với từng địa bàn.

Điểm nhấn quan trọng trong đổi mới phương thức là kết hợp truyền đạt nội dung với giải thích, làm rõ quyền lợi, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, đưa pháp luật vào thực tiễn đời sống, hoạt động của Nhân dân. Đặc biệt, Quân khu đã chủ động, thực hiện hiệu quả việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức, định hướng dư luận trước những vấn đề Nhân dân quan tâm, những nội dung còn nhận thức khác nhau hoặc dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng để xuyên tạc, như: những chủ trương, quyết sách lớn của Đảng, Nhà nước, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, quản lý nhà nước và đời sống Nhân dân; việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp đơn vị hành chính, điều chỉnh tổ chức quân sự địa phương và triển khai các chủ trương, chính sách về dân tộc, tôn giáo,... tạo sự thống nhất về nhận thức và đồng thuận trong quá trình tổ chức thực hiện; Nhân dân có thêm cơ sở để phân biệt đúng - sai, thật - giả, chủ động đấu tranh với những thông tin xuyên tạc, góp phần giữ vững ổn định chính trị, xã hội trên địa bàn.

Gắn thực hiện Đề án với công tác dân vận, xây dựng địa bàn

Hiệu quả nổi bật trong thực hiện Đề án 1371 ở Quân khu 1 là hoạt động của Đề án luôn được đặt trong tổng thể công tác dân vận, nhiệm vụ xây dựng cơ sở chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của công tác tuyên truyền, vận động là kết quả từ nội dung pháp luật được truyền đạt thuyết phục với niềm tin của Nhân dân. Vì vậy, các cơ quan, đơn vị luôn kết hợp phổ biến, giáo dục pháp luật với công tác dân vận, tiếp công dân, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở; phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng trên địa bàn để tiến hành. Sáu tháng đầu năm 2026, lực lượng vũ trang Quân khu đã tổ chức 12 đại đội (501 cán bộ, chiến sĩ) tham gia thực hiện nhiệm vụ hành quân dã ngoại làm công tác dân vận; 08 đơn vị tham gia xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới tỉnh Cao Bằng (859 cán bộ, chiến sĩ) và tổ chức các hoạt động thực hiện Đề án 1371 giai đoạn 1 năm 2026 tại 26 xã, thuộc các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Ninh. Cán bộ, chiến sĩ luôn thể hiện tinh thần thực sự gần dân, tôn trọng dân, lắng nghe dân và có trách nhiệm với dân. Nhờ đó, công tác tuyên truyền, vận động có sức thuyết phục cao, được Nhân dân đón nhận và thực hiện, đem lại hiệu quả thiết thực.

Khi tổ chức hành chính và tổ chức quân sự địa phương có những điều chỉnh, thay đổi về địa giới, tổ chức, phương thức quản lý, các cơ quan, đơn vị đã nhanh chóng nắm chắc cơ sở, xác định rõ những vấn đề mới nảy sinh, duy trì mối liên hệ chặt chẽ giữa lực lượng vũ trang với cấp ủy, chính quyền và Nhân dân. Xác định rõ thực hiện Đề án là một kênh quan trọng để lực lượng vũ trang vừa tuyên truyền, vận động, vừa nắm dân, nắm địa bàn và tham gia giải quyết những vấn đề từ cơ sở. Đặc biệt, ở địa bàn biên giới, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được gắn kết chặt chẽ với nâng cao nhận thức, trách nhiệm của Nhân dân trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Bảo đảm Nhân dân sinh sống trên địa bàn biên giới vừa là đối tượng thụ hưởng chính sách, pháp luật, vừa là lực lượng trực tiếp tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ đường biên, mốc giới, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và thế trận biên phòng toàn dân vững chắc; củng cố “thế trận lòng dân”, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng.

Nâng cao hiệu quả thực hiện Đề án trong giai đoạn mới

Hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện Đề án 1371 ngày càng cao, nhất là trước những thay đổi nhanh của đời sống xã hội, tổ chức bộ máy và phương thức tiếp cận thông tin của Nhân dân. Phát huy kết quả đạt được, Quân khu tập trung thực hiện tốt một số nội dung sau:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ chủ trì các cấp đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và thực hiện Đề án 1371. Đưa nội dung này vào chương trình, kế hoạch công tác thường xuyên; bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả; tổ chức thực hiện đồng bộ, gắn với nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị và yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu trong tình hình mới.

Thứ hai, nâng cao tính chủ động, dự báo trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, kịp thời nhận diện những vấn đề pháp lý, xã hội có khả năng tác động đến tư tưởng, đời sống Nhân dân và sự ổn định địa bàn. Chú trọng những vấn đề mới phát sinh từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội, điều chỉnh tổ chức, quản lý địa phương và nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; chủ động chuẩn bị nội dung tuyên truyền, giải đáp, định hướng nhận thức, góp phần tạo sự thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Thứ ba, xây dựng đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có bản lĩnh, kiến thức và kỹ năng phù hợp với yêu cầu mới. Chú trọng bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên, hòa giải viên; nâng cao năng lực giải thích, đối thoại, xử lý những vấn đề pháp luật gắn với thực tiễn; kịp thời kiện toàn lực lượng, bảo đảm đủ về số lượng, vững về chuyên môn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ở từng địa bàn.

Thứ tư, đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện và nhân rộng các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn; đồng thời khai thác hiệu quả công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Tập trung hình thành phương thức tuyên truyền linh hoạt, có khả năng tiếp cận rộng, phản hồi nhanh, tăng tính tương tác và tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ, Nhân dân chủ động tiếp cận, tìm hiểu và thực hiện pháp luật.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, đánh giá thực chất, gắn kết quả thực hiện với chất lượng xây dựng cơ quan, đơn vị và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ trên địa bàn. Kịp thời phát hiện những hạn chế, nguyên nhân và vấn đề mới đặt ra để điều chỉnh nội dung, phương pháp tổ chức thực hiện; biểu dương, nhân rộng những cách làm hiệu quả, chấn chỉnh những nơi thực hiện chưa nghiêm; tổ chức tổng kết, rút kinh nghiệm, xác định nhiệm vụ sát yêu cầu thực tiễn, bảo đảm Đề án 1371 được triển khai thường xuyên, thực chất, hiệu quả và lan tỏa mạnh mẽ.

Thiếu tướng DƯƠNG VĂN QUANG, Phó Chính ủy Quân khu
___________________        

1 - Năm 2025, thành lập mới 15 hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc các ban chỉ huy khu vực phòng thủ. Chấm dứt hoạt động đối với 58 Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án 1371 (cấp tỉnh: 02, cấp huyện và tương đương: 56).

2 - 6 tháng đầu năm 2026, đã tổ chức 112 buổi.

3 - 6 tháng đầu năm 2026 đăng tải 3.502 tin, bài, 26 chuyên mục về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và các văn bản pháp luật của Nhà nước; 187 băng rôn, khẩu hiệu, 166 hộp pa-nô, 172 pa-nô cơ động, 7.500 tờ rơi, tờ gấp.