Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là cầu nối để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với mọi người dân. Theo đó, cùng với bám biển, kiểm soát ngư trường, Chi đội Kiểm ngư số 2 tập trung nâng cao hiệu quả công tác quan trọng này bằng các giải pháp khoa học, sát thực tế, nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân, góp phần giữ vững sự ổn định các hoạt động trên biển, bảo vệ vững chắc an ninh, chủ quyền biển, đảo, thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc.

Cùng với nhiệm vụ tuần tra kiểm soát, phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật và thanh tra chuyên ngành thủy sản; tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn; bảo vệ ngư trường, hỗ trợ ngư dân khai thác hải sản và các hoạt động kinh tế trên biển,... Chi đội Kiểm ngư số 2 còn là lực lượng nòng cốt trong công tác phổ biến, giáo dục, hướng dẫn chấp hành pháp luật cho ngư dân địa bàn ven biển từ Cù Lao Xanh/Gia Lai đến bờ Bắc cửa Định An/Vĩnh Long, bao gồm cả Quần đảo Trường Sa.

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho ngư dân trên biển.

Với sự nỗ lực, quyết tâm cao, công tác phổ biến, giáo dục, vận động ngư dân chấp hành pháp luật luôn được Chi đội coi trọng, tiến hành thường xuyên với nhiều hình thức, cách làm sáng tạo, đạt chiều sâu vững chắc. Nổi bật là, ngư dân có nhận thức ngày càng cao về luật pháp quốc tế, chủ trương của Đảng, nghị định của Chính phủ và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực hoạt động kinh tế biển nói chung, ngành thủy sản nói riêng. Tình trạng các tàu cá gắn biển số giả, tháo thiết bị giám sát hành trình gửi sang các tàu khác giảm đáng kể; tội phạm ma tuý, mua bán người, buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả từng bước được ngăn chặn. Đặc biệt, tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định giảm theo hằng năm, tạo môi trường ổn định để phát triển bền vững ngành thủy sản, khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) đối với Việt Nam nhằm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng IUU”, v.v.

Đạt được kết quả đó, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Chi đội đã có nhiều chủ trương, giải pháp đồng bộ, phù hợp, hiệu quả; trong đó, chú trọng một số giải pháp sau:

Trước hết, phát huy vai trò của các cấp ủy, nhất là cấp ủy các tàu đối với công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Trước thực trạng các lực lượng của Chi đội hoạt động phân tán trên vùng biển, đảo rộng; trình độ, năng lực công tác của cán bộ, nhân viên chưa đồng đều; trong khi đó, yêu cầu nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân đòi hỏi ngày càng cao thì giải pháp này càng có ý nghĩa quan trọng. Để có hiệu quả, Chi đội tập trung quán triệt sâu sắc các kết luận, nghị định, chỉ thị về công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và chức năng, nhiệm vụ của kiểm ngư¹ thông qua hội nghị quán triệt nghị quyết; giao ban triển khai nhiệm vụ và thực tiễn thực thi pháp luật trên biển, tạo sự chuyển biến căn bản, toàn diện về nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, cán bộ các cấp đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, hiệu lực, hiệu quả trong triển khai thực hiện.

Hằng năm, các cấp ủy nắm chắc tình hình chấp hành pháp luật, nghiên cứu nguyên nhân dẫn đến những hành vi vi phạm của ngư dân, làm cơ sở xây dựng nghị quyết, chương trình phối hợp tiến hành công tác này với mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung phù hợp với năng lực của đơn vị và trình độ, nhận thức của từng đối tượng ngư dân. Quá trình thực hiện, đề cao công tác phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể địa phương và các cơ quan báo chí xây dựng, thực hiện kế hoạch, chương trình tuyên truyền biển, đảo kết hợp với phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra tất cả các khâu, các bước, từ xây dựng kế hoạch, chương trình, chuẩn bị về lực lượng, phương tiện, tài liệu, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, đến thực hành vận dụng các hình thức, phương thức phổ biến, giáo dục. Coi trọng công tác sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm, khắc phục hiệu quả những hạn chế, thiếu sót, xác định cách làm sáng tạo, hiệu quả hơn. Nhờ đó, công tác phổ biến, giáo dục, vận động ngư dân chấp hành pháp luật được triển khai toàn diện, chặt chẽ trên cả đất liền và trên biển, góp phần quan trọng vào việc xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật, tham gia bảo vệ chủ quyền, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển của ngư dân.

Tặng Cờ Tổ quốc cho ngư dân.

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên kiêm nhiệm báo cáo viên, tuyên truyền viên vừa hùng hậu về số lượng, vừa xuất sắc về trình độ, kỹ năng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ. Đây là lực lượng nòng cốt, quyết định hiệu quả của công tác này; bởi, trong mọi công việc, suy đến cùng, chủ thể tiến hành là nhân tố quan trọng nhất. Nhận thức rõ điều đó, Chi đội thực hiện đồng bộ từ khâu tuyển chọn, đào tạo, đến tổ chức hoạt động và đãi ngộ, gắn với đặc thù nhiệm vụ và khả năng của Chi đội. Với việc rà soát định kỳ, kiện toàn đội ngũ theo hướng “tinh gọn, chất lượng”, chủ yếu là lựa chọn các đồng chí bí thư, phó bí thư cấp ủy, cán bộ chính trị, cán bộ đoàn thanh niên và một số đồng chí nhân viên có phẩm chất chính trị, am hiểu pháp luật, tác phong công tác quần chúng để mở rộng nguồn lực. Cùng với đó, các tàu trước mỗi chuyến công tác đều kiện toàn các tổ tuyên truyền, vận động, giúp đỡ ngư dân và phối hợp với lực lượng chức năng trong thực hiện nhiệm vụ. Nhờ đó, đến nay toàn Chi đội thường xuyên có đủ số lượng cán bộ, nhân viên tổ tuyên truyền, phổ biến pháp luật đáp ứng cho nhiệm vụ quan trọng này.

Để đội ngũ này có trình độ am hiểu pháp luật, kỹ năng tuyên truyền và khả năng vận dụng kết hợp các hình thức, phương pháp, cùng với rà soát, phân loại, đánh giá đội ngũ cán bộ, nhân viên, kiểm ngư viên, trên cơ sở đó lựa chọn, bồi dưỡng thường xuyên; cử tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật về lĩnh vực thủy sản, v.v. Chi đội thường xuyên tổ chức tập huấn nâng cao trình độ lý luận, trang bị kỹ năng soạn thảo đề cương, nghiệp vụ tuyên truyền miệng; tổ chức hội thi báo cáo viên giỏi, tạo sân chơi để cọ xát, học hỏi, đánh giá năng lực thực tế và phát hiện nhân tố mới. Đồng thời, thông qua hoạt động thực tiễn để rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống thực tế; tạo điều kiện về thời gian, bổ sung tài liệu vào tủ sách pháp luật trên mỗi tàu, để đội ngũ cán bộ, nhân viên tự học tập, nghiên cứu, cập nhật, nâng cao kiến thức pháp luật mới; có chế độ chính sách, khen thưởng kịp thời để động viên, phát huy cao tinh thần trách nhiệm. Nhờ đó, chất lượng đội ngũ này không ngừng được nâng lên, từ đầu năm 2025 đến nay đã hoàn thành tốt nhiệm vụ soạn thảo gần 100 nội dung tuyên truyền các loại; tiến hành tuyên truyền trực tiếp cho hơn 1.000 lượt tàu cá với gần 10.000 lượt ngư dân; in, cấp phát gần 3.000 tài liệu, tờ rơi; tuyên truyền qua máy liên lạc hơn 20.000 lượt ngư dân/gần 2.000 lượt tàu cá.

Thứ ba, xác định trọng tâm, trọng điểm về nội dung; kết hợp hiệu quả các hình thức, phương pháp. Ngư dân là lực lượng có trình độ, nhận thức không đồng đều; đặc thù công việc cường độ cao, ít có thời gian và điều kiện tiếp cận thông tin pháp luật một cách bài bản. Do vậy, việc chọn lọc nội dung trọng tâm, trọng điểm, ngắn gọn, xúc tích sẽ giúp họ dễ nhớ, dễ hiểu và dễ thực hiện. Để có hiệu quả, Chi đội chỉ đạo cơ quan chính trị, các tàu soạn thảo tài liệu cho phù hợp từng đối tượng, trọng tâm là những vấn đề cơ bản của Công ước quốc tế về Luật biển năm 1982, Luật biển Việt Nam, Luật Thủy sản Việt Nam, Luật Bảo vệ môi trường biển; các hiệp định phân định, thỏa thuận khai thác chung giữa Việt Nam với các nước trong khu vực; Nghị định số 246/2026/NĐ-CP, ngày 29/6/2026 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản; những điều luật của Bộ Luật hình sự về ma túy, mua bán người, buôn lậu, gian lận thương mại; đặc biệt, Chỉ thị số 45/CT-TTg, ngày 13/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ về một số nhiệm vụ, giải pháp cấp bách khắc phục cảnh báo của Ủy ban châu Âu về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định. Từ đầu năm 2025 đến nay, Chi đội đã soạn thảo hàng trăm tài liệu, như: sổ tay pháp luật cung cấp kiến thức và hướng dẫn cụ thể về hoạt động khai thác hợp pháp; tờ rơi, tờ gấp dưới dạng hỏi - đáp, trình bày ngắn gọn, giúp ngư dân dễ nắm bắt, tiếp thu; nội dung phát bản tin qua kênh liên lạc giữa các tàu cá, v.v.

Hỗ trợ ngư dân trên vùng biển giáp ranh Việt Nam - Malaysia.

Thực tế cho thấy, các luật, văn bản dưới luật dưới dạng văn bản thường khô khan, có tính “hàn lâm”, khó hiểu đối với phần lớn ngư dân. Vì thế, việc kết hợp các hình thức, phương pháp phù hợp với từng đối tượng là vấn đề quan trọng. Vì vậy, ngoài hình thức cấp, phát tài liệu in, Chi đội còn vận dụng nhiều hình thức, như: cử cán bộ, nhân viên lên tàu cá gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với ngư dân; phát bản tin qua loa phát thanh, các kênh liên lạc từ tàu kiểm ngư; tổ chức phiên tòa giả định, mô phỏng các vụ án vi phạm để tuyên truyền trực quan, sinh động; lắp đặt các pano, khẩu hiệu tuyên truyền về chống IUU tại khu vực cảng cá. Đối với các tàu, thuyền đánh cá nước ngoài xâm phạm ngư trường, vùng biển nước ta, Chi đội kiên trì tuyên truyền đặc biệt bằng tiếng nước ngoài, giúp họ am hiểu, chấp hành pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam. Qua đó, giúp ngư dân hiểu rõ các quy định về chống IUU; hậu quả của việc khai thác sai quy định; các hành vi nghiêm cấm trong hoạt động kinh tế biển,… từ đó, tự giác chấp hành nghiêm luật pháp quốc tế, pháp luật của Việt Nam, hiệp định đã được ký kết với các nước có vùng biển tiếp giáp, từ bỏ tập quán cũ, hướng đến khai thác bền vững.

Để bảo đảm sự vững chắc trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho ngư dân, Chi đội Kiểm ngư số 2 đã phối hợp cùng đoàn thể, chính quyền địa phương, các lực lượng trên địa bàn tổ chức tốt các hoạt động dân vận bằng những việc làm cụ thể, thiết thực. Trong 02 năm qua, đã hỗ trợ hàng tấn nhu yếu phẩm, thực phẩm cho ngư dân đánh bắt xa bờ; trao tặng trên 2.000 cờ Tổ quốc; cấp phát gần 500 áo phao; khám, chữa bệnh, cấp thuốc, túi cứu thương miễn phí cho hàng trăm ngư dân; hỗ trợ hơn 100 học sinh nghèo, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn tại các xã ven biển và tham gia cứu hộ, cứu nạn hàng chục vụ tai nạn trên biển,... thực sự trở thành điểm tựa cho ngư dân vươn khơi, bám biển, góp phần thúc đẩy nghề cá trên địa bàn phát triển bền vững, từng bước gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng IUU”.

Phát huy kết quả đạt được, Chi đội Kiểm ngư số 2 tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, góp phần thực hiện thắng lợi Chiến lược biển Việt Nam, bảo vệ vững chắc an ninh, chủ quyền biển đảo, thềm lục địa phía Nam của Tổ quốc./.

ĐẶNG XUÂN CHƯƠNG, Chi đội trưởng
___________________

1 - Kết luận số 80-KL/TW, ngày 20/6/2020 của Ban Bí thư về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; Chỉ thị số 32-CT/TW, ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định và phát triển bền vững ngành thủy sản; Nghị định số 28/2013/NĐ-CP, ngày 04/4/2013 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Chương VI, Luật Thủy sản 2017 về tổ chức và hoạt động của Kiểm ngư, v.v.