Nhận thức rõ thời cơ, thách thức trong kỷ nguyên số, Vụ Giáo dục quốc phòng và an ninh đã và đang tích cực nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên, góp phần xây dựng nguồn nhân lực trẻ có bản lĩnh, tri thức, kỹ năng và ý thức trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Bộ Giáo dục và Đào tạo; sự phối hợp chặt chẽ của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan, công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên đã có bước phát triển quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm công dân, bồi đắp lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc; đồng thời, trang bị kiến thức, kỹ năng quốc phòng, an ninh cho thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Hội thảo khoa học "An ninh phi truyền thống, cơ hội và thách thức đối với nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh". Nguồn: giaoducthoidai.vn

Với vai trò là cơ quan tham mưu chiến lược, Vụ Giáo dục quốc phòng và an ninh đã chủ trì phối hợp nghiên cứu, tham mưu xây dựng và từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, nội dung môn học; tham mưu quy hoạch hệ thống trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh; chỉ đạo, hướng dẫn triển khai môn học trong các cơ sở giáo dục trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, tham mưu đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý; đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy - học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên.

Hiện nay, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và truyền thông số, không gian mạng tác động sâu sắc đến nhận thức, hành vi, lối sống của thế hệ trẻ. Các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị triệt để lợi dụng môi trường số để gia tăng các hoạt động chống phá, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” với thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp. Trong khi đó, nội dung, chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh ở một số cơ sở đào tạo còn chậm cập nhật; năng lực số của một bộ phận giảng viên và cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh có mặt chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới.

Trước bối cảnh đó, Vụ tiếp tục phát huy vai trò cơ quan tham mưu chiến lược, chủ động nghiên cứu, đề xuất và triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên, góp phần xây dựng nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên số.

Trước hết, đẩy mạnh nghiên cứu, tham mưu đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành môn học giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên theo hướng đồng bộ, hiện đại, gắn với yêu cầu chuyển đổi số quốc gia. Quán triệt, thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh năm 2013 (sửa đổi bổ sung năm 2025), Nghị định số 139/2020/NĐ-CP, ngày 27/11/2020 của Chính phủ, Vụ chủ động tham mưu cho Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, hệ thống văn bản quản lý và quy chế phối hợp, bảo đảm tổ chức thực hiện công tác giáo dục quốc phòng và an ninh thống nhất, đồng bộ, hiệu quả. Đặc biệt, tập trung nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức môn học cho sinh viên, nhất là đối với các cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập, cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài và sinh viên học tập ở nước ngoài trở về, bảo đảm mọi đối tượng đều được học tập, hoàn thành chương trình theo quy định.

Cùng với đó, tập trung tham mưu đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện môn học, gắn với triển khai Đề án Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030 (Đề án 06). Trên cơ sở đó, từng bước xây dựng, chuẩn hóa và kết nối cơ sở dữ liệu số về đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo, học liệu, kết quả học tập, chứng chỉ, hệ thống các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh; hình thành hệ thống quản lý tập trung, liên thông, đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các quy định về quản lý dữ liệu, học liệu số, kiểm tra, đánh giá và cấp chứng chỉ trên môi trường số, góp phần xây dựng nền quản trị hiện đại, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên.

Hai là, xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục quốc phòng và an ninh đủ về số lượng, chuẩn hóa về chất lượng, đáp ứng yêu cầu giáo dục trong môi trường số. Đến nay, các cơ sở giáo dục đại học tự chủ môn học và trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh đã cơ bản kiện toàn tổ chức, xây dựng được đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; nhiều giảng viên có trình độ sau đại học và kinh nghiệm thực tiễn. Tuy nhiên, tình trạng thiếu giảng viên cơ hữu, tỷ lệ giảng viên thỉnh giảng còn cao; năng lực ứng dụng công nghệ số, đổi mới phương pháp giảng dạy và huấn luyện thực hành của một bộ phận cán bộ, giảng viên chưa theo kịp yêu cầu phát triển giáo dục, đào tạo nói chung, đặc thù môn học nói riêng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Các đại biểu dự Hội nghị giao ban công tác giáo dục quốc phòng và an ninh năm học 2025 - 2026, phương hướng, nhiệm vụ năm học 2026 - 2027.

Từ thực tế đó, Vụ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát, đánh giá thực trạng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý; nghiên cứu, bổ sung các tiêu chí về năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy để hoàn thiện chuẩn năng lực, đáp ứng yêu cầu giáo dục trong môi trường số. Trên cơ sở đó, tham mưu, chỉ đạo triển khai hiệu quả Quyết định số 10/2025/QĐ-TTg, ngày 19/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ Quy định về việc thành lập, tổ chức, hoạt động của trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh gắn với thực hiện Quy hoạch hệ thống trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; trong đó, chú trọng kiện toàn đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên cơ hữu, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng sĩ quan biệt phái trong công tác quản lý, đào tạo và bảo đảm chất lượng chuyên môn tại các trung tâm.

Cùng với đó, thực hiện Nghị quyết số 281/NQ-CP, ngày 15/9/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng xây dựng Đề án đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục quốc phòng và an ninh theo hướng đủ về số lượng, chuẩn hóa về chất lượng. Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn cán bộ quản lý, giảng viên; thường xuyên cập nhật những vấn đề mới về quốc phòng, an ninh, an ninh mạng, chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh thông tin và các thách thức an ninh phi truyền thống. Khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, học liệu số, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập; tăng cường hội thảo, trao đổi học thuật, thực tế tại các đơn vị quân đội, công an để nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ.

Ba là, đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên trong kỷ nguyên số. Bám sát Chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên theo Thông tư số 05/2020/TT-BGDĐT, Vụ tiếp tục rà soát, tham mưu cập nhật nội dung theo hướng tinh gọn, thiết thực, sát thực tiễn. Trọng tâm là cập nhật những quan điểm, chủ trương mới trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, bổ sung nội dung cần thiết về bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; kỹ năng đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, v.v.

Cùng với đó, tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, công nghệ mô phỏng và các nền tảng học tập trực tuyến trong giảng dạy, kiểm tra, đánh giá; từng bước nâng cao tính tương tác và hiệu quả học tập, nghiên cứu của sinh viên. Chú trọng xây dựng, chuẩn hóa, số hóa hệ thống giáo trình, bài giảng điện tử, ngân hàng câu hỏi và học liệu dùng chung; tăng cường kết nối, chia sẻ học liệu giữa các cơ sở giáo dục đại học và trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh trên phạm vi cả nước. Kết hợp chặt chẽ giữa đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy với nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, kịp thời bổ sung những vấn đề mới về quốc phòng, an ninh vào nội dung giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên trong kỷ nguyên số.

Bốn là, đẩy mạnh đầu tư, hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật phục vụ giáo dục quốc phòng và an ninh. Vụ tiếp tục tham mưu hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, định mức và các điều kiện bảo đảm chất lượng dạy học; trọng tâm là xây dựng, ban hành thông tư quy định danh mục, thời hạn sử dụng, kiểu mẫu, màu sắc và các chỉ tiêu kỹ thuật đối với trang phục, vật chất dùng chung cho sinh viên học tập môn học giáo dục quốc phòng và an ninh. Đồng thời, chỉ đạo triển khai hiệu quả Đề án cải hoán, vô hiệu hóa súng tiểu liên AK cấp 5; tham mưu bảo đảm trang bị, thiết bị bắn tập, mô hình học cụ, vật tư dùng chung và các phương tiện huấn luyện theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu giảng dạy, học tập tại các cơ sở giáo dục và trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh.

Cùng với đó, tăng cường phối hợp với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá các điều kiện bảo đảm hoạt động của hệ thống trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh và các cơ sở giáo dục đại học được giao tự chủ môn học. Trên cơ sở đó, kịp thời tham mưu tháo gỡ những khó khăn, bất cập, từng bước hiện đại hóa hệ thống thao trường, bãi tập, phòng học chuyên dùng, thiết bị mô phỏng, sa bàn điện tử và hạ tầng công nghệ phục vụ giảng dạy, huấn luyện. Triển khai hiệu quả Kế hoạch số 712/KH-BGDĐT, ngày 29/4/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về xây dựng Đề án phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục; thúc đẩy ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và học liệu điện tử trong quản lý, giảng dạy, kiểm tra, đánh giá. Chú trọng bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, an toàn trong huấn luyện và quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị; từng bước xây dựng môi trường giáo dục quốc phòng và an ninh chính quy, hiện đại.

Đổi mới giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên là nhiệm vụ vừa cấp thiết, vừa chiến lược lâu dài trước những thời cơ, thách thức của kỷ nguyên số. Với chức năng, nhiệm vụ được giao, Vụ Giáo dục quốc phòng và an ninh tiếp tục nghiên cứu, tham mưu và phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng công tác này, góp phần bồi dưỡng thế hệ trẻ có bản lĩnh, tri thức, kỹ năng, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến, đáp ứng yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Thiếu tướng, TS. TRẦN NGỌC THANH, Vụ trưởng Vụ Giáo dục quốc phòng và an ninh, Bộ Giáo dục và Đào tạo