Nhận thức rõ vị trí, tầm quan trọng của công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên - những chủ nhân tương lai của đất nước, Đại học Đại Nam đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quan trọng này.

Đại học Đại Nam là trường đại học ứng dụng, đào tạo đa ngành nghề, với sứ mệnh “Đào tạo để người học ra trường có cuộc sống tốt và là công dân tốt; góp phần thúc đẩy mạnh mẽ nền giáo dục nước nhà”. Những năm qua, Nhà trường luôn quan tâm xây dựng môi trường giáo dục toàn diện; trong đó, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh được xác định là một trong các nội dung quan trọng nhằm bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật, trách nhiệm công dân cho sinh viên, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Kiểm tra, hướng dẫn sinh viên thực hiện động tác điều lệnh đội ngũ.

Đổi mới từ tư duy lãnh đạo đến nhận thức và hành động trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh

Với mọi cơ sở giáo dục đại học, chất lượng giáo dục và đào tạo nói chung, giáo dục quốc phòng và an ninh nói riêng luôn phụ thuộc trước hết vào nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, từ cấp ủy, ban giám hiệu, đội ngũ cán bộ, giảng viên đến sinh viên.

Nhận thức rõ điều đó, những năm qua, Đại học Đại Nam luôn chú trọng phát huy vai trò nòng cốt của Khoa Chính trị - Quốc phòng - Thể chất trong tham mưu cho Ban Giám hiệu xây dựng, triển khai chương trình, kế hoạch đào tạo hằng năm phù hợp với đặc điểm, điều kiện; trong đó, chú trọng đổi mới phương pháp tổ chức môn học; tổ chức quản lý, rèn luyện sinh viên và công tác bảo đảm. Từ tham mưu của Khoa, những năm gần đây, thay vì giảng dạy vào các thời gian giữa hoặc cuối khóa học, Nhà trường đã điều chỉnh tổ chức môn học ngay từ học kỳ đầu tiên, nhằm rèn luyện cho sinh viên có tác phong học tập, sinh hoạt chính quy, kỷ luật tự giác, nghiêm minh, tạo nền tảng nâng cao chất lượng ở các môn học khác - đây là nét phát triển mới trong tư duy lãnh đạo đối với môn học này.

Cùng với đó, Nhà trường đẩy mạnh công tác quán triệt, giáo dục cho các đối tượng nhận thức đầy đủ ý nghĩa, tầm quan trọng của môn học, xây dựng động cơ, tinh thần tự giác, chủ động trong dạy - học và tu dưỡng, rèn luyện, khắc phục triệt để biểu hiện giản đơn, hình thức, coi đây chỉ là “môn học phụ” hay cắt xén nội dung, thời gian học; đồng thời, gắn trách nhiệm và kết quả thi đua với chất lượng giảng dạy, quản lý sinh viên.

Xây dựng đội ngũ giảng viên giỏi chuyên môn, tận tâm, sáng tạo

Chiến lược phát triển của Nhà trường đến năm 2027, tầm nhìn đến năm 2037 xác định: “Tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên giỏi, yêu nghề, yêu trường, yêu quý và tận tụy với sinh viên, luôn sáng tạo trong công việc”. Thực hiện định hướng chiến lược đó, Nhà trường triển khai nhiều giải pháp xây dựng đội ngũ giảng viên môn học đảm bảo đủ về số lượng, chuẩn hóa về chất lượng, có tính kế thừa, phát triển; có tinh thần đổi mới, sáng tạo, nhiệt huyết và tận tâm với sinh viên.

Hiện nay, Khoa có 30 cán bộ, giảng viên giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh; trong đó, có 02 tiến sĩ, 10 thạc sĩ, 100% được đào tạo đúng chuyên môn, cơ bản đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu mở rộng quy mô đào tạo, Nhà trường tiếp tục tuyển dụng giảng viên, ưu tiên các đối tượng có trình độ sau đại học, cán bộ quân đội đã nghỉ hưu, chuyển ngành có kinh nghiệm thực tiễn, năng lực ứng dụng công nghệ; trong đó, chú trọng tuyển dụng nguồn sĩ quan biệt phái, nhằm thực hiện lộ trình phát triển Khoa Chính trị - Quốc phòng - Thể chất thành Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh trong thời gian tới.

Đi liền với kiện toàn đội ngũ, Nhà trường chú trọng nâng cao chất lượng giảng viên theo hướng toàn diện, chuyên sâu và thích ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục, đào tạo. Theo đó, cùng với lựa chọn, cử cán bộ, giảng viên tham gia đào tạo sau đại học¹, các lớp tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, Nhà trường chỉ đạo Khoa duy trì nghiêm nền nếp hội thi giảng viên giỏi, dự giờ, rút kinh nghiệm; khuyến khích giảng viên đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, học liệu số, cải tiến mô hình, học cụ, v.v. Đồng thời, coi trọng rèn luyện, phát huy vai trò trách nhiệm, tinh thần tận tâm, sáng tạo của đội ngũ giảng viên, thực sự gần gũi và là người truyền cảm hứng, đồng hành với sinh viên trong quá trình học tập, rèn luyện. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, nhân văn, giàu tính kỷ luật và sáng tạo theo định hướng phát triển của Đại học Đại Nam.

Đổi mới toàn diện nội dung, phương pháp dạy - học

Một trong những điểm mới nổi bật trong giáo dục quốc phòng và an ninh của Nhà trường những năm gần đây là việc đổi mới nội dung, phương pháp dạy - học theo hướng thiết thực, hiện đại, lấy người học làm trung tâm nhằm phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực cho sinh viên. Bám sát chương trình khung và hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hội đồng Giáo dục quốc phòng và an ninh cấp trên, Nhà trường thường xuyên rà soát, cập nhật, bổ sung những nội dung mới trong đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quốc phòng, an ninh; các vấn đề an ninh phi truyền thống; tình hình thế giới, khu vực và yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đồng thời, bổ sung hình thức học ngoại khóa, nghiên cứu thực tế tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, tạo môi trường, điều kiện sát thực tiễn giúp sinh viên nhận thức toàn diện hơn về nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Sinh viên luyện tập tình huống chiến thuật.

Cùng với đổi mới nội dung, Nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng chuyển mạnh từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực người học; phát huy tính chủ động, sáng tạo và khả năng tự học của sinh viên. Đáng chú ý, thời gian qua, Nhà trường đã đẩy mạnh triển khai mô hình “lớp học đảo ngược” gắn với ứng dụng AI trong dạy và học. Theo đó, 100% giảng viên phải ứng dụng công nghệ thông tin, AI, tăng cường khai thác hình ảnh, dẫn chứng thực tiễn để “video hóa nội dung” bài giảng. Với sinh viên, chủ động nghiên cứu tài liệu được cung cấp trước để xây dựng bài thuyết trình dưới dạng video, clip ngắn theo nội dung được chỉ định. Quá trình dạy - học, từng nhóm sinh viên thuyết trình nội dung chủ đề, các nhóm còn lại bổ sung và giảng viên định hướng, gợi mở, kết luận vấn đề. Qua đó, giúp khơi dậy, kích thích tính chủ động, tự giác học tập, kỹ năng làm việc nhóm, khả năng thích ứng với môi trường học tập hiện đại.

Đối với nội dung thực hành, Nhà trường chú trọng huấn luyện theo phương châm từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Các nội dung, như: điều lệnh đội ngũ, kỹ thuật chiến đấu bộ binh, bắn súng,… được tổ chức khoa học, chặt chẽ, bảo đảm người học nắm chắc yếu lĩnh, động tác, thực hành đúng kỹ thuật, đồng thời kết hợp xây dựng, rèn luyện cho sinh viên có tác phong chính quy, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần tập thể.

Cùng với đó, công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được Nhà trường đổi mới theo hướng thực chất, khách quan, minh bạch. Bên cạnh các hình thức truyền thống như tự luận, trắc nghiệm, vấn đáp,… Nhà trường đẩy mạnh tổ chức các hội thi, hội thao theo hình thức sân chơi quân sự, như: “Chiến sĩ thông thái”, “Đẹp nội vụ, chuẩn đội ngũ”, “Đấu trường quân sự”,… nhằm không chỉ đánh giá đúng năng lực người học, khắc phục triệt để bệnh thành tích mà còn tạo môi trường thi đua sôi nổi, tăng cường tinh thần đoàn kết, hứng thú học tập môn học cho sinh viên.

Xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh gắn với đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất và chuyển đổi số

Để mỗi khóa học, sinh viên thực sự được trải nghiệm “sống trong quân ngũ”, Nhà trường coi trọng xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, chính quy, kỷ luật. Theo đó, cùng với biên chế sinh viên thành các đại đội, trung đội, tiểu đội theo đúng quy định, Nhà trường chỉ đạo bố trí cán bộ, giảng viên trực tiếp quản lý, duy trì học tập, sinh hoạt và rèn luyện; duy trì nghiêm nền nếp chế độ trong ngày, trong tuần và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý sinh viên, như: điểm danh thông minh, quản lý ra vào kí túc xá bằng thẻ từ, v.v. Cùng với đó, Nhà trường coi trọng xây dựng môi trường giáo dục gần gũi, phù hợp với tâm lý lứa tuổi sinh viên; yêu cầu đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên phải thực sự mô phạm, trách nhiệm, tận tâm, lấy sự gương mẫu để giáo dục, rèn luyện sinh viên. Đồng thời, tăng cường tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, lao động công ích,… tạo môi trường học tập, rèn luyện sôi nổi, đoàn kết, giàu tính nhân văn.

Nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh trong tình hình mới, Nhà trường đặc biệt quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị theo hướng đồng bộ, hiện đại. Theo đó, cùng với sử dụng hệ thống giảng đường chung, Nhà trường ưu tiên bố trí phòng học chuyên dùng hiện đại; thao trường huấn luyện chuyên ngành có đầy đủ mô hình, vũ khí, trang bị, vật chất, như: các loại súng hoán cải, máy bắn tập MTB-3, lựu đạn tập, các loại mô hình, tranh vẽ và khu ký túc xá, nhà ăn,… đáp ứng tốt nhất yêu cầu học tập, sinh hoạt tập trung của sinh viên. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu mở rộng quy mô đào tạo, thời gian tới, Nhà trường tích cực huy động các nguồn lực triển khai thực hiện đề án xây dựng khu huấn luyện giáo dục quốc phòng và an ninh riêng tại xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ, với hệ thống thao trường, bãi tập đủ tiêu chuẩn và cơ sở vật chất đồng bộ, hiện đại, có thể đáp ứng nhu cầu đào tạo trên 1.000 sinh viên mỗi khóa. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, tổ chức dạy và học. Hiện nay, Nhà trường đã hoàn thiện hệ thống quản lý sinh viên theo mô hình số hóa toàn diện: từ tiếp nhận, xếp lớp, quản lý quân số, duy trì kỷ luật đến đánh giá kết quả học tập và rèn luyện. Đồng thời, tập trung số hóa tài liệu, giáo trình, hệ thống bài giảng điện tử, học liệu số, ngân hàng câu hỏi, mô phỏng 3D, xây dựng thư viện điện tử dùng chung, kho dữ liệu giảng dạy, tạo môi trường học tập hiện đại, linh hoạt.

Với quyết tâm cao và giải pháp đồng bộ, phù hợp, từ năm 2021 đến nay, Đại học Đại Nam đã giảng dạy và cấp chứng chỉ môn học giáo dục quốc phòng và an ninh cho trên 11.700 sinh viên. Kết quả có 100% đạt yêu cầu, trong đó có trên 75% đạt khá, giỏi; được đánh giá là một trong những cơ sở hàng đầu về giáo dục quốc phòng và an ninh của khối các học viện, trường đại học trong cả nước.

Phát huy những kết quả đạt được, Nhà trường phấn đấu xây dựng Khoa Chính trị - Quốc phòng - Thể chất phát triển thành Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh, tạo cơ sở thực hiện tốt hơn nữa công tác giáo dục quốc phòng và an ninh góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Đại tá, TS. NGUYỄN BÁ LÂM, Trưởng khoa Chính trị - Quốc phòng - Thể chất
______________________      

1 - Phấn đấu đến năm 2028, 30% giảng viên có trình độ tiến sĩ.