Năm 2026, dự báo tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp; các thách thức an ninh phi truyền thống, tội phạm công nghệ cao, tấn công mạng, chiến tranh thông tin,… ngày càng gia tăng về mức độ, tính chất và thủ đoạn, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường.

Thủ trưởng Cục Pháp chế chủ trì Hội nghị tư vấn thẩm định dự thảo Thông tư của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quy chế phối hợp giữa Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Bộ Tư lệnh quân khu.

Trong nước, toàn quân tập trung quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030; tiếp tục xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời, tổ chức triển khai đồng bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quân sự, quốc phòng, v.v. Thực tiễn đó đòi hỏi công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, bám sát thực tiễn nhiệm vụ, nâng cao chất lượng; tăng cường phòng ngừa vi phạm, giữ vững kỷ cương, kỷ luật trong toàn quân. Để làm tốt việc đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm sau:

Một là, quán triệt, triển khai thống nhất hệ thống pháp luật quân sự, quốc phòng. Năm 2026 là thời điểm nhiều luật, nghị định, thông tư quan trọng trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng được triển khai thực hiện, đặt ra yêu cầu các cơ quan, đơn vị phải quán triệt, nắm vững nội dung cốt lõi và tổ chức thực hiện nghiêm túc, thống nhất trong toàn quân. Trọng tâm là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 luật về quân sự, quốc phòng; Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc; Luật Tình trạng khẩn cấp; Pháp lệnh Quản lý, bảo vệ Khu Di tích Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về quản lý nhà nước trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Việc quán triệt cần làm rõ những nội dung mới, sửa đổi, bổ sung có ý nghĩa xác lập chuẩn mực pháp lý, phân định thẩm quyền, trách nhiệm và bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng.

Cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị; có nghị quyết, chương trình hành động của cấp ủy và kế hoạch công tác của người chỉ huy để lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; lồng ghép vào giáo dục chính trị, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và thực hiện các thiết chế văn hóa ở cơ sở. Quá trình triển khai cần bảo đảm đúng Nghị định số 28/2013/NĐ-CP, ngày 04/4/2013 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Thông tư số 42/2016/TT-BQP, ngày 30/3/2016 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong Bộ Quốc phòng; Chỉ thị số 103/CT-BQP, ngày 28/11/2019 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về tiếp tục tăng cường quản lý, giáo dục chấp hành kỷ luật và bảo đảm an toàn trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Thông qua việc quán triệt, triển khai đồng bộ các văn bản luật, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ; bảo đảm pháp luật, kỷ luật được tôn trọng và thực hiện thống nhất trong toàn quân.

Hai là, đổi mới hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thực chất, gắn với chuyển đổi số và xây dựng văn hóa chấp hành pháp luật trong Quân đội. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần được tổ chức thông qua các hình thức linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm tâm lý, trình độ, môi trường công tác của bộ đội. Việc lựa chọn nội dung cần có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải, hình thức; bảo đảm thống nhất với Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và các quy định của Bộ Quốc phòng; tập trung vào những vấn đề cốt lõi, trực tiếp điều chỉnh hành vi của cán bộ, chiến sĩ trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, bảo đảm an toàn; chú trọng các quy định liên quan đến sử dụng mạng xã hội, bảo vệ bí mật nhà nước, an toàn thông tin, phòng, chống vi phạm trong môi trường số và trong quan hệ công tác, sinh hoạt hằng ngày. Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật cần gắn với các tình huống thực tế, các vụ việc điển hình để tăng tính thuyết phục và khả năng ghi nhớ của cán bộ, chiến sĩ.

Ban Thanh niên Quân đội kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên tại Học viện Kỹ thuật quân sự. Nguồn: qdnd.vn

Về hình thức, cần kết hợp chặt chẽ hình thức truyền thống và hiện đại; tăng tính trực quan, đối thoại, lấy hiệu quả tiếp nhận của cán bộ, chiến sĩ làm thước đo. Đặc biệt, các cơ quan, đơn vị cần tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm Kế hoạch số 4396/KH-BQP, ngày 04/11/2021 của Bộ Quốc phòng về phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số trong Bộ Quốc phòng giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030 và Kế hoạch số 3015/KH-BQP, ngày 30/5/2025 của Bộ Quốc phòng về thực hiện Quyết định số 766/QĐ-TTg, ngày 15/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025 - 2030. Trọng tâm là củng cố và hoàn thiện hệ thống “Pháp luật số”, thư viện số trong Quân đội; xây dựng các video chuyên đề, đồ họa trực quan; đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và nền tảng số; tăng cường tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật; nhân rộng các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả, v.v. Qua đó, từng bước hình thành môi trường pháp lý lành mạnh, đồng bộ, làm cơ sở nâng cao chất lượng chấp hành pháp luật, kỷ luật của cán bộ, chiến sĩ và hiệu lực quản lý nhà nước về quân sự, quốc phòng.

Ba là, gắn phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật và phòng ngừa vi phạm trong toàn quân. Đây là yêu cầu xuyên suốt nhằm đưa pháp luật, kỷ luật thực sự trở thành chuẩn mực hành vi tự giác của mỗi quân nhân. Các cơ quan, đơn vị cần gắn công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với tăng cường quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm Chỉ thị số 79/CT-BQP, ngày 22/7/2022 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”; cùng các quy định về bảo đảm an toàn, phòng, chống cháy nổ, thiên tai, dịch bệnh. Trên cơ sở đó, cụ thể hóa thành quy chế, kế hoạch, nội dung công tác phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ, tổ chức biên chế và điều kiện thực tiễn của từng đơn vị. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần gắn kết chặt chẽ với quá trình xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật, nhất là trong sinh hoạt đơn vị, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, công tác hậu cần, kỹ thuật, an toàn lao động và phong trào Thi đua Quyết thắng. Các cơ quan, đơn vị chủ động rà soát, xác định những lĩnh vực, thời điểm, đối tượng tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn, dễ xảy ra vi phạm pháp luật, kỷ luật để lựa chọn nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp; tập trung làm rõ những quy định về hành vi quân nhân, người lao động “phải làm, được làm và không được làm” trong thực hiện nhiệm vụ.

Quán triệt, thực hiện nghiêm Quy chế công tác quản lý tư tưởng quân nhân, chế độ sinh hoạt, đối thoại dân chủ ở cơ sở. Phát huy vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, người chỉ huy và đội ngũ cán bộ các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý bộ đội; chủ động dự báo, đánh giá những yếu tố tác động đến tư tưởng quân nhân, nhất là trong điều kiện nhiệm vụ đa dạng, môi trường công tác phức tạp. Từ yêu cầu đó, trang bị cho mỗi quân nhân kiến thức pháp luật thiết yếu gắn với kỹ năng tự kiểm soát hành vi, nâng cao khả năng nhận diện sớm các nguy cơ vi phạm, hình thành thói quen chấp hành pháp luật, kỷ luật một cách tự giác, bền vững. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc chấp hành pháp luật, kỷ luật quân đội; phát huy hiệu quả phối hợp giữa cơ quan pháp chế, cơ quan chính trị, cơ quan điều tra hình sự và kiểm sát quân sự, triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa, hạn chế thấp nhất vi phạm pháp luật nhà nước và kỷ luật quân đội.

Lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ninh thường xuyên bám địa bàn tuyên truyền pháp luật cho đồng bào vùng biên giới. Nguồn: qdnd.vn

Bốn là, nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các cấp, cơ quan thường trực của hội đồng, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, cán bộ pháp chế làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Theo đó, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật các cấp cần phát huy tốt vai trò tham mưu trung tâm, xây dựng kế hoạch sát yêu cầu nhiệm vụ; tăng cường cơ chế phối hợp, quy định rõ trách nhiệm từng thành viên gắn với chế độ kiểm tra, đánh giá, báo cáo theo quy định. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và cán bộ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần thường xuyên được kiện toàn đủ số lượng, có bản lĩnh chính trị vững vàng, nắm vững kiến thức pháp luật liên quan, có kỹ năng sư phạm và thể hiện phong cách quân nhân mẫu mực.

Các cơ quan, đơn vị cần tăng cường tổ chức tập huấn chuyên sâu về phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật, năng lực phân tích và xử lý các tình huống pháp lý; thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật mới, nhất là các quy định thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng. Các học viện, nhà trường trong Quân đội cần bổ sung, cập nhật đầy đủ nội dung pháp luật trong chương trình đào tạo; kiểm tra, đánh giá thực chất. Đồng thời, nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù, phù hợp đối với đội ngũ cán bộ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, tạo động lực và điều kiện để đội ngũ này hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Năm là, tăng cường phối hợp giữa đơn vị Quân đội với các cơ quan, tổ chức, địa phương trong phổ biến, giáo dục pháp luật; chủ động đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch. Các cơ quan, đơn vị trong Quân đội cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan tư pháp, Công an, Mặt trận Tổ quốc, chính quyền địa phương theo đúng Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật và các luật chuyên ngành, như: Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, v.v. Trọng tâm là thống nhất nhận thức, chia sẻ thông tin, hỗ trợ nghiệp vụ và tổ chức các mô hình phối hợp cụ thể, phù hợp đặc điểm từng địa bàn.

Nội dung phối hợp cần hướng vào những vấn đề trọng tâm như: tuyên truyền pháp luật về biên giới, biển đảo; phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật; bảo vệ bí mật nhà nước; tiếp tục phối hợp triển khai hiệu quả Đề án “Phát huy vai trò lực lượng Quân đội nhân dân tham gia phổ biến, giáo dục pháp luật, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở giai đoạn 2021 - 2027”; thực hiện tốt công tác dân vận, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trên địa bàn đóng quân. Các đơn vị làm nhiệm vụ đặc thù trên tuyến biên giới, vùng biển, hải đảo cần chủ động tham mưu giải pháp sát thực tiễn, kịp thời xử lý những vấn đề mới phát sinh. Đồng thời, phát huy vai trò lực lượng chuyên trách, kiên quyết đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc kết hợp giữa phổ biến, giáo dục pháp luật và đấu tranh tư tưởng cần được tiến hành chủ động, đúng định hướng, bảo đảm phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Với vai trò Cơ quan thường trực Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Bộ Quốc phòng, Cục Pháp chế tiếp tục tham mưu Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị lãnh đạo, chỉ đạo toàn quân đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật; nâng cao chất lượng đội ngũ; tăng cường phối hợp liên ngành; xây dựng môi trường pháp lý an toàn, mẫu mực.

Thiếu tướng NGUYỄN VIỆT DŨNG, Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng