Giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên - những chủ nhân tương lai của đất nước có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trước yêu cầu xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt công tác quan trọng này.

Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh là cơ sở giáo dục đại học công lập trực thuộc Bộ Công thương, đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại. Những năm qua, Nhà trường hoàn toàn tự chủ môn học giáo dục quốc phòng và an ninh với lưu lượng từ 4.800 - 5.000 sinh viên/năm¹.

Sinh viên là lực lượng có sức trẻ, khát vọng, khả năng tiếp thu tri thức, khoa học kỹ thuật hiện đại, nguồn lực quan trọng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng là đối tượng đang trong quá trình trưởng thành, hoàn thiện nhân cách, nếu không được giáo dục, định hướng tốt về tư tưởng chính trị, mục tiêu lý tưởng, kiến thức, kỹ năng,... trách nhiệm đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sẽ rất dễ bị sai lạc về nhận thức, hành động, thờ ơ về chính trị, nhất là trước tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường, mạng xã hội, sự tuyên truyền, kích động, lôi kéo của các thế lực thù địch, phản động, v.v. Nhận thức rõ thực tế đó, cùng với nâng cao chất lượng đào tạo về chuyên ngành, Nhà trường luôn coi trọng chỉ đạo nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh theo đúng Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh và đạt kết quả tích cực.

Giờ học tập tại giảng đường.

Trong 05 năm gần đây, kết quả học tập bộ môn quan trọng này của sinh viên đều có 99% trở lên đạt yêu cầu, trong đó có hơn 75% khá, giỏi. Đa số sinh viên sau khi học xong chương trình đều có hiểu biết cơ bản về chủ trương, đường lối quốc phòng, an ninh của Đảng, Nhà nước; hình thành bản lĩnh chính trị, tư tưởng vững vàng; có ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Để có được kết quả đó, trước hết Nhà trường tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý bộ môn Giáo dục quốc phòng và an ninh đạt chuẩn về trình độ, năng lực. Nhà trường tham mưu, đề xuất với Bộ Công thương tuyển chọn nguồn giảng viên được đào tạo văn bằng 2 chuyên ngành giáo dục quốc phòng và an ninh từ các trường như: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Trần Đại Nghĩa và lựa chọn những sĩ quan có kiến thức, năng lực, kinh nghiệm, say mê nghề nghiệp của Trường Sĩ quan Lục quân 2. Hằng năm, căn cứ vào tổ chức, biên chế, cơ cấu và nhu cầu thực tiễn, chủ động rà soát, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đội ngũ giảng viên, đảm bảo đủ về số lượng, chất lượng cao, cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu giảng dạy.

Để cập nhật kiến thức quốc phòng, an ninh, Nhà trường thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn; bảo đảm mỗi giảng viên được tham gia ít nhất 01 đợt tập huấn chuyên môn do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, 01 đợt tập huấn về kỹ năng sư phạm và kỹ năng vận dụng phương pháp giảng dạy do Nhà trường tổ chức. Đồng thời, duy trì nền nếp hoạt động phương pháp, tổ chức giảng thử, phê duyệt giáo án; đẩy mạnh phong trào thi đua “Dạy tốt, học tốt”, tổ chức “Hội thi giảng viên giỏi”; cử giảng viên đi thực tế tại các đơn vị, địa phương; khuyến khích giảng viên tự học, tự nghiên cứu, cập nhật kiến thức để nâng cao trình độ, năng lực toàn diện. Cùng với đó, chú trọng phát huy hiệu quả các hoạt động sinh hoạt học thuật, hội thảo khoa học,… tạo môi trường thuận lợi để cán bộ, giảng viên chia sẻ, tiếp thu kiến thức, nâng cao trình độ chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm. Đồng thời, có chế độ đãi ngộ phù hợp nhằm “giữ chân” và thu hút đội ngũ nhân sự có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn giỏi. Với những biện pháp đồng bộ, đến nay, 100% cán bộ, giảng viên bộ môn Giáo dục quốc phòng và an ninh có trình độ thạc sĩ trở lên; có phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong công tác đáp ứng yêu cầu đặc thù môn học.

Môn học quốc phòng và an ninh mang tính đặc thù cao, có nhiều nội dung khó, lại học trong thời gian ngắn; vì vậy, đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, huấn luyện là yêu cầu cấp thiết, quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục. Để có hiệu quả, quán triệt, thực hiện Thông tư số 05/2020/TT-BGDĐT, ngày 18/3/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Chương trình giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường trung cấp sư phạm, cao đẳng sư phạm và cơ sở giáo dục đại học, Nhà trường chủ trương đổi mới theo hướng phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực. Về nội dung, chủ yếu tập trung truyền thụ cho sinh viên những kiến thức cơ bản trong đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân; truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân tộc, lực lượng vũ trang và nghệ thuật quân sự Việt Nam; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an; nhiệm vụ của sinh viên trong thực hiện nghĩa vụ quân sự, công an, tham gia đấu tranh phòng chống các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá cách mạng Việt Nam. Đồng thời, rèn luyện điều lệnh, lễ tiết tác phong quân sự; huấn luyện nắm chắc kỹ năng cơ bản về kỹ thuật, chiến thuật quân sự của từng người trong chiến đấu, biết sử dụng một số loại vũ khí bộ binh thường dùng và kỹ thuật bắn súng tiểu liên AK.

Luyện tập kỹ thuật bắn súng.

Về phương pháp, tập trung đổi mới theo phương châm: “Lấy người học làm trung tâm”, nhằm phát huy tính năng động, chủ động, sáng tạo, giúp sinh viên nắm chắc nội dung cơ bản, làm cơ sở để vận dụng vào điều kiện thực tiễn. Đến nay, Nhà trường đã hoàn thành thiết kế bài giảng theo phương pháp mới đối với trên 90% bài giảng, nhằm phát huy tính chủ động lĩnh hội kiến thức của sinh viên; 100% bài giảng lý thuyết đều được biên soạn bằng giáo án điện tử. Quá trình giảng dạy, yêu cầu đội ngũ giảng viên nghiên cứu kỹ đối tượng sinh viên để chuẩn bị nội dung, phương pháp phù hợp; coi trọng kết hợp tổ chức các hoạt động ngoại khóa, như: trò chơi quân sự; giao lưu văn nghệ,... để hạn chế sự khô cứng, nhàm chán, tạo sự lôi cuốn, hấp hẫn, hứng thú cho người học. Hướng dẫn sinh viên sưu tầm, nghiên cứu tài liệu, cập nhật tin tức về quốc phòng, an ninh trong nước và tình hình chính trị, thời sự quốc tế; xây dựng ý thức chính trị, quan điểm, lập trường và có nhận thức đúng về quốc phòng, an ninh, v.v.

Đối với các nội dung quân sự, tổ chức huấn luyện thông qua mô phỏng trên giảng đường và thực hành ngoài thao trường để sinh viên trực tiếp quan sát, thao tác, nắm được cấu tạo, tính năng, tác dụng của các loại vũ khí thông thường; động tác kỹ thuật, chiến thuật chiến đấu cơ bản; kết hợp với truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu, cách xử trí tình huống sáng tạo để vận dụng vào thực tế. Thực hiện tốt việc tổ chức học tập trung nhằm duy trì nền nếp, chế độ theo nếp sống trong môi trường quân sự; kết hợp chặt chẽ giữa huấn luyện, quản lý, rèn luyện kỷ luật, thể chất để hình thành cho sinh viên phương pháp, tác phong, ý thức tổ chức, kỷ luật, tinh thần đồng đội, kỹ năng quân sự, làm việc nhóm. Nhờ đó, kết thúc môn học, sinh viên cơ bản có kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết; có ý thức tổ chức kỷ luật tốt; nâng cao thể lực, sức khỏe; có tinh thần sẵn sàng cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Nhằm thực hiện hiệu quả Thông tư số 19/2022/TT-BGDĐT, ngày 22/12/2022 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ban hành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu môn học giáo dục quốc phòng và an ninh, Nhà trường tập trung huy động các nguồn lực, đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ môn học. Xác định đây là giải pháp có ý nghĩa cơ bản, lâu dài; theo đó, cùng với được trên cung cấp vũ khí, trang bị kỹ thuật, như: súng tiểu liên AK hoán cải, máy bắn tập MBT03; súng CKC; súng B40; súng B41 và súng trung liên RPD, lựu đạn tập và hệ thống bia, bảng, những năm qua, Nhà trường sử dụng nguồn kinh phí tự chủ để đầu tư, bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, trang thiết bị phù hợp với yêu cầu môn học, nhất là mô hình huấn luyện thực hành, trang phục; nâng cấp giảng đường, thao trường, bãi tập, phòng học chuyên dùng; bổ sung các loại giáo trình, sách báo, tài liệu tham khảo mới; máy chiếu, thiết bị báo cháy, nổ, tủ trưng bày các loại vũ khí bộ binh, v.v. Đặc biệt, Nhà trường đã đầu tư sân bãi 1,6 ha cho học thực hành, trong đó sân hợp luyện đội ngũ cỏ nhân tạo rộng 2.000 m², sân học điều lệnh 3.000 m², thao trường chiến thuật 2.500 m², bãi tập kỹ thuật bắn súng 3.000 m², bãi tập ném lựu đạn 1.000 m².

Để nâng cao chất lượng sinh hoạt, huấn luyện cho sinh viên, Nhà trường coi trọng nâng cấp nhà ăn tập trung tại ký túc xá, đáp ứng 450 sinh viên/1 lần ăn; nâng cấp cơ sở, vật chất khu ký túc xá cách cơ sở chính và bãi tập hơn 500 m; mỗi tầng 12 phòng, biên chế 01 đại đội, mỗi phòng là 01 tiểu đội (10 sinh viên); các tầng, phòng đều có biển, bảng nội quy đúng theo mẫu biểu của Quân đội.

Cùng với thực hiện các giải pháp trên, Nhà trường chỉ đạo Khoa Giáo dục thể chất và quốc phòng - an ninh tập trung xây dựng môi trường văn hóa sư phạm quân sự lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên học tập, rèn luyện và luôn xem đó là giải pháp có tính động lực, phù hợp, nhằm thúc đẩy, nâng cao chất lượng môn học. Với phương châm “Xây dựng đơn vị nền nếp, đoàn kết, dạy tốt - học tốt”, Khoa tiếp tục đẩy mạnh đổi mới phương pháp quản lý sinh viên phù hợp với tâm lý lứa tuổi; duy trì đầy đủ nền nếp, chế độ ngày, tuần, đưa sinh viên tiếp cận môi trường quân sự. Kết hợp chặt chẽ giữa học tập và rèn luyện, giữa học chính khóa và hoạt động ngoại khóa, duy trì hiệu quả kế hoạch tham quan các đơn vị Quân đội, các di tích lịch sử. Thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các hoạt động, như: dâng hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ, hoạt động thiện nguyện và tổ chức các trò chơi quân sự, thể thao, văn nghệ nhằm tăng cường tinh thần đoàn kết, chia sẻ và tạo môi trường giáo dục lành mạnh, thúc đẩy sinh viên tự giác rèn luyện, thực hiện nghiêm túc nội quy, quy định và trưởng thành hơn sau khi hoàn thành chương trình môn học.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, Trường Đại học Công thương Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, thiết thực nâng cao chất lượng giáo dục quốc phòng và an ninh cho sinh viên, kiến tạo thế hệ trẻ vững vàng về tư tưởng chính trị, có ý chí, bản lĩnh và tính kỷ luật cao, tự giác thực hiện nhiệm vụ quốc phòng và an ninh, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

PGS, TS. NGUYỄN XUÂN HOÀN, Hiệu trưởng
______________________        

1 - Mỗi năm tổ chức 12 - 15 đợt học giáo dục quốc phòng và an ninh, mỗi đợt từ 20 đến 30 ngày.