Chủ Nhật, 22/11/2026, 03:26 (GMT+7)
Đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống Quán triệt, thực hiện nghị quyết
Hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao là khát vọng lớn lao, mệnh lệnh lịch sử đối với toàn dân tộc. Để tạo đột phá về quy mô và chất lượng tăng trưởng đòi hỏi phải khơi thông, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực quốc gia, tạo lập những động lực tăng trưởng mới. Trong tiến trình đó, Quân đội nhân dân Việt Nam không chỉ giữ vững vai trò nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, mà còn đảm đương sứ mệnh chiến lược của “Đội quân lao động sản xuất”, tiên phong kết hợp quốc phòng với kinh tế, chuyển hóa hiệu quả các nguồn lực và lợi thế quốc phòng thành động lực phát triển, góp phần nâng cao năng lực tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế, tạo sức bật cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
I. Bứt phá tăng trưởng hai con số và bài toán khơi thông nguồn lực quốc phòng
Đại hội lần thứ XIV của Đảng là dấu mốc lịch sử đặc biệt quan trọng mở ra kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Đại hội đã đề ra các chủ trương, quyết sách, bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm của đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng: “đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; …đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao…”1.
Trong cấu trúc mục tiêu chiến lược đó, giai đoạn 2026 - 2030 được xác định là một “chặng đường nước rút” có ý nghĩa quyết định, với quyết tâm bứt phá, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân hai con số (từ 10%/năm trở lên). Đây không thuần túy là một chỉ số kinh tế - kỹ thuật, một mục tiêu định lượng thông thường nhằm gia tăng quy mô nền kinh tế, mà đó là quyết tâm chiến lược mang tính bước ngoặt đưa đất nước bước vào quỹ đạo tăng trưởng cao, nhanh và bền vững, tạo tiền đề vững chắc hiện thực hóa khát vọng 2045.
Thực tiễn lịch sử kinh tế thế giới cho thấy, bất kỳ quốc gia nào muốn chuyển mình từ một nước đang phát triển để bước vào hàng ngũ các quốc gia phát triển đều phải trải qua giai đoạn tăng trưởng bứt phá ở mức hai con số liên tục trong nhiều năm. Những “kỳ tích sông Hàn” của Hàn Quốc, sự trỗi dậy của Singapore - “con rồng châu Á” hay “phép màu kinh tế” của Nhật Bản trong thế kỷ XX đều được khởi nguồn từ những giai đoạn tăng tốc bứt phá như vậy.
Đối với Việt Nam, sau 40 năm đổi mới, chúng ta đã tích lũy được thế và lực chưa từng có trong lịch sử. Nền kinh tế đất nước đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức, giữ vững sự ổn định vĩ mô, duy trì được đà tăng trưởng khá; tiềm lực, sức chống chịu và khả năng thích ứng được nâng lên; chất lượng tăng trưởng có bước chuyển biến tích cực; “Quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỉ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới”2, v.v. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng; năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài còn hạn chế. “Năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp,… Đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với cơ cấu lại nền kinh tế còn chậm. Năng lực, trình độ công nghệ còn yếu, thiếu những ngành công nghiệp nền tảng, công nghệ chiến lược làm nòng cốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế”3, v.v. Với thực tế đó, nếu chúng ta tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân như giai đoạn vừa qua4, thì nguy cơ rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” và tụt hậu xa hơn về kinh tế ngày càng hiện hữu.
Đại hội XIV của Đảng đặt ra mục tiêu bứt phá tăng trưởng hai con số cho giai đoạn 2026 - 2030 không phải là sự duy ý chí, mà là tầm nhìn chiến lược, mệnh lệnh chính trị thiêng liêng, “bài toán vươn mình” có tính quy luật, nhằm đưa Việt Nam bứt phá vượt qua “bẫy thu nhập trung bình”, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập quốc tế sâu rộng; tạo ra sự tích lũy vượt trội về lượng, mở đường cho bước chuyển mang tính bước ngoặt về chất của nền kinh tế quốc gia. Thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn dân, toàn quân. Đội ngũ doanh nhân và các thành phần kinh tế dân sự là lực lượng xung kích; hệ thống chính trị các cấp giữ vai trò lãnh đạo, kiến tạo thể chế và định hướng phát triển; còn Quân đội nhân dân Việt Nam - với sức mạnh tổ chức, tiềm lực khoa học, công nghệ vượt trội cùng bản lĩnh, trí tuệ của “đội quân lao động sản xuất” và phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” không thể đứng ngoài cuộc, phải là lực lượng tiên phong, mở đường trong những lĩnh vực mới, đột phá, các nhiệm vụ khó, địa bàn chiến lược khó khăn, gian khổ.
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, cùng những biến động sâu sắc về công nghệ, thị trường và các nguy cơ, thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống diễn biến phức tạp, khó lường, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số là một nhiệm vụ chiến lược hết sức nặng nề. Chúng ta sẽ không thể đạt được tốc độ bứt phá ấy nếu nền kinh tế tiếp tục vận hành theo tư duy cũ và trông chờ vào các dư địa tăng trưởng truyền thống vốn đã tiệm cận ngưỡng trần, như: khai thác tài nguyên thô, thâm dụng lao động giá rẻ và gia công, lắp ráp giá trị gia tăng thấp. Để đạt quy mô và tốc độ tăng trưởng thần tốc hai con số, đòi hỏi phải phát huy sức mạnh tổng hợp, đổi mới mạnh mẽ tư duy, phải chuyển sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực. Đặc biệt, phải quy tụ, kích hoạt, khơi thông, tối ưu hóa mọi nguồn lực chiến lược của quốc gia, tạo ra năng lực sản xuất mới, động lực phát triển mới và sức chống chịu cao hơn của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài. Trong tổng thể các nguồn lực đó, nguồn lực quốc phòng và vai trò của Quân đội có vị trí đặc thù, quan trọng cần phải được khơi thông, phát huy, sử dụng hiệu quả cho mục tiêu phát triển đất nước.
Nguồn lực quốc phòng có thể hiểu là tổng thể các tiềm lực vật chất và phi vật chất được tạo lập, huy động, tích lũy, tổ chức, bảo đảm cho thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Dưới góc độ kinh tế và tiếp cận theo tư duy phát triển bền vững, nguồn lực quốc phòng không phải là một nguồn lực khép kín hay chỉ tiêu dùng cho mục đích quân sự thuần túy, mà là một bộ phận hợp thành đặc biệt quan trọng của tổng nguồn lực chiến lược quốc gia, có tính lưỡng dụng cao và khả năng chuyển hóa linh hoạt giữa quốc phòng và kinh tế. Đó là hạ tầng không gian chiến lược có tính lưỡng dụng, như: hệ thống sân bay, bến cảng, các công trình ngầm, hạ tầng viễn thông, logistics,… do Quân đội quản lý trải khắp địa bàn cả nước, giữ vai trò “mạch máu” cho cả quốc phòng và kinh tế. Là tiềm lực khoa học, công nghệ quân sự và hạ tầng công nghiệp quốc phòng với hàng trăm trung tâm nghiên cứu, nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất - nền tảng kỹ thuật cao nhất của đất nước, nắm giữ những kỹ thuật tiên tiến, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược hàng đầu. Là nguồn nhân lực chất lượng cao, kỷ luật thép với hàng vạn chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư quân sự, nhân viên chuyên môn kỹ thuật được đào tạo bài bản, có trình độ, tay nghề chuyên môn sâu; hàng chục vạn hạ sĩ quan, chiến sĩ được rèn luyện trong môi trường kỷ luật nghiêm minh, có bản lĩnh chính trị vững vàng, sức khỏe dẻo dai, tác phong chính quy - một “tài sản” vô giá của lực lượng sản xuất quốc gia. Đó còn là năng lực vượt trội về tổ chức, chỉ huy, quản lý, hiệp đồng quy mô lớn; tinh thần đoàn kết, thống nhất, khả năng hành động quyết liệt, không lùi bước trước khó khăn, phản ứng nhanh, hiệu quả với mọi biến động - những năng lực cốt lõi, cần thiết cho phát triển kinh tế mà khu vực kinh tế thuần túy khó có được.
Có thể thấy, nguồn lực quốc phòng có quy mô rất to lớn và tiềm năng đặc biệt; là một bộ phận đặc thù của nguồn lực quốc gia, được tổ chức theo yêu cầu bảo vệ Tổ quốc và có mối quan hệ hữu cơ với toàn bộ quá trình phát triển đất nước. Từ nguồn lực tài chính có thể hình thành năng lực nghiên cứu, sản xuất và bảo đảm kỹ thuật; từ nguồn nhân lực có thể hình thành năng lực khoa học, công nghệ; từ công nghiệp quốc phòng có thể hình thành năng lực công nghiệp quốc gia và công nghệ chiến lược; từ hạ tầng quốc phòng có thể tạo lập những điều kiện kết nối và mở rộng không gian phát triển, hình thành chuỗi cung ứng bảo đảm cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; từ năng lực tổ chức, chỉ huy, quản lý có thể hình thành năng lực chống chịu và khả năng huy động tổng lực quốc gia khi cần thiết, v.v. Nói cách khác, khi nguồn lực quốc phòng được khơi thông, kết nối với nguồn lực dân sự, công nghệ quân sự được kết nối với công nghệ dân sự, doanh nghiệp Quân đội kết nối với doanh nghiệp trong nền kinh tế, nghiên cứu quốc phòng kết nối với hệ sinh thái đổi mới, sáng tạo quốc gia, sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, mở rộng chuỗi giá trị, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Vì vậy, việc khơi thông toàn diện nguồn lực quốc phòng chính là giải phóng một sức sản xuất đặc biệt, đưa một hệ sinh thái kinh tế - kỹ thuật đỉnh cao vào “dòng chảy” phát triển, biến nguồn lực quốc phòng thành đòn bẩy kinh tế, tạo xung lực mới cho mục tiêu bứt phá GDP hai con số và hiện thực hóa khát vọng 2045 của dân tộc.
Huy động, sử dụng nguồn lực quốc phòng cho phát triển đất nước không phải vấn đề mới. Tư tưởng “dựng nước đi đôi với giữ nước”, “ngụ binh ư nông”, “tĩnh vi nông, động vi binh” đã trở thành quy luật khách quan, triết lý sinh tồn và phát triển của dân tộc ta. Tiếp nối truyền thống ấy, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo, cụ thể hóa thành chủ trương chiến lược kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế và chỉ đạo triển khai thực hiện phù hợp trong từng giai đoạn cách mạng, đem lại hiệu quả vô cùng to lớn. Trong đó, Quân đội nhân dân Việt Nam với ý thức chính trị, trách nhiệm cao đã phát huy chức năng “đội quân lao động sản xuất” làm nòng cốt thực hiện kết hợp quốc phòng với kinh tế, đóng góp quan trọng vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, nhiệm vụ khơi thông và phát huy nguồn lực quốc phòng, trọng tâm là kết hợp quốc phòng với kinh tế, không thể chỉ giới hạn ở những mô hình và phạm vi truyền thống. Đòi hỏi cấp thiết hiện nay là tạo ra bước chuyển đột phá về chất, tương xứng với tầm vóc và tư duy phát triển mới. Sự đột phá đó trước hết phải bắt đầu từ đổi mới nhận thức, coi nguồn lực quốc phòng là bộ phận quan trọng trong tổng thể nguồn lực chiến lược quốc gia, có khả năng đóng góp trực tiếp và gián tiếp vào phát triển đất nước. Nhận thức này không đồng nghĩa với “kinh tế hóa” quốc phòng, không phải là sự dịch chuyển cơ học nguồn lực ra khỏi nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, càng không phải cách hiểu giản đơn rằng muốn đạt tăng trưởng cao thì phải đưa thêm nguồn lực quân sự vào hoạt động kinh tế thuần túy. Từ đó, cần khắc phục hai khuynh hướng lệch lạc. Một là, tư duy khép kín, coi nguồn lực quốc phòng chỉ phục vụ nhiệm vụ nội bộ của Quân đội, không quan tâm đúng mức đến khả năng kết nối, lan tỏa và tạo giá trị cho nền kinh tế. Hai là, tuyệt đối hóa mục tiêu kinh tế, coi việc khai thác nguồn lực quốc phòng như một phương thức bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng, xem nhẹ yêu cầu bảo đảm nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Cả hai khuynh hướng trên đều phiến diện, làm sai lệch bản chất của chủ trương kết hợp quốc phòng với kinh tế theo đường lối của Đảng; chưa nhận thức đầy đủ mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như khả năng phát huy giá trị lưỡng dụng của các nguồn lực trong thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược.
Về bản chất, khơi thông nguồn lực quốc phòng không đồng nhất với khai thác tài sản quốc phòng; không phải là “lấy nguồn lực quốc phòng cho tăng trưởng”, mà là tạo lập giá trị mới từ sự kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng với kinh tế, giữa năng lực, lợi thế của Quân đội với nhu cầu phát triển của đất nước. Từ góc độ đó, khơi thông nguồn lực quốc phòng phải được tiếp cận như một quá trình đổi mới tổng thể về tư duy, thể chế, cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực; khắc phục tình trạng tiềm lực có nhưng chưa được khai thác tương xứng, năng lực còn phân tán, kết nối chưa chặt chẽ, cơ chế phối hợp chưa đồng bộ. Cần phân định rõ những nguồn lực phải ưu tiên dành cho nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; những nguồn lực có thể tham gia trực tiếp vào hoạt động kinh tế; những năng lực có thể dùng chung, phát triển theo hướng lưỡng dụng và những lĩnh vực cần đầu tư mới để hình thành lợi thế cạnh tranh quốc gia. Đặc biệt, phải quán triệt sâu sắc nguyên tắc kết hợp quốc phòng với kinh tế và kinh tế với quốc phòng, trong đó yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại luôn là mục tiêu, nguyên tắc xuyên suốt. Hiệu quả kinh tế không được đặt cao hơn yêu cầu sẵn sàng chiến đấu, nhiệm vụ quốc phòng và lợi ích quốc gia; ngược lại, yêu cầu quốc phòng cũng cần được cụ thể hóa thành những phương án tổ chức, đầu tư, sử dụng nguồn lực khoa học, hiệu quả, tránh tư duy khép kín, cục bộ, gây lãng phí hoặc bỏ lỡ cơ hội phát triển.
Tóm lại, khơi thông nguồn lực quốc phòng không đơn thuần là giải pháp hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn mà còn là một phương thức huy động, phân bổ và giải phóng nguồn lực chiến lược cho phát triển đất nước; đưa các nguồn lực kinh tế - kỹ thuật của Quân đội, với những thế mạnh về khoa học, công nghệ, hạ tầng chiến lược, năng lực quản trị và nguồn nhân lực chất lượng cao, kỷ luật nghiêm, tham gia sâu hơn vào dòng chảy phát triển kinh tế - xã hội. Quá trình đó tạo hiệu ứng lan tỏa từ kinh tế quốc phòng sang kinh tế dân sự, từ năng lực quốc phòng sang năng lực phát triển quốc gia, tạo “động lực kép”, vừa thúc đẩy nền kinh tăng tốc, phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, vừa củng cố tiềm lực quốc phòng, nâng cao khả năng tự chủ và sức mạnh bảo vệ Tổ quốc. Nói cách khác, đây là quá trình tái cấu trúc, liên kết và phát huy hiệu quả nguồn lực quốc phòng trên cơ sở kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược, tạo thêm động lực mới cho nền kinh tế bứt phá, góp phần thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững, vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
(Tiếp theo: II. Dấu ấn của “Đội quân lao động sản xuất” và những vấn đề mới đặt ra)
Đại tá NGUYỄN MẠNH TUẤN, Phó Tổng biên tập Tạp chí Quốc phòng toàn dân
1 - ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb CTQGST, tr. 84.
2 - Sđd, tr. 47.
3 - Sđd, tr. 64 - 65.
4 - Tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân 6,2%/năm.
Khát vọng 2045,sứ mệnh,Quân đội nhân dân Việt Nam,mặt trận kinh tế,nguồn lực quốc phòng
Học viện Hải quân đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc trong tình hình mới 19/11/2026
Bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về kết hợp phát triển kinh tế với tăng cường quốc phòng, an ninh 16/11/2026
Tư duy lý luận mới của Đảng về quản trị phát triển quốc gia hiện đại: Tiếp cận từ mối quan hệ giữa an ninh và phát triển 02/11/2026
Sự phát triển tư duy của Đảng về đối tác, đối tượng trong quan hệ đối ngoại 29/10/2026
Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng - giá trị bền vững và tầm vóc lịch sử (Tiếp theo và hết) 27/10/2026
Xây dựng tỉnh Thanh Hóa ổn định về chính trị, giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng, an ninh theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng 26/10/2026
Bước đột phá cho khát vọng và quyết tâm lớn đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững 20/10/2026
Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV: Những quyết sách chiến lược, mở đường phát triển đất nước 16/10/2026
Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng - giá trị bền vững và tầm vóc lịch sử (Tiếp theo) 13/10/2026
Xây dựng Quân đội hiện đại - chủ trương đúng đắn, tầm nhìn chiến lược của Đảng (Tiếp theo và hết) 12/10/2026
Tư duy lý luận mới của Đảng về quản trị phát triển quốc gia hiện đại: Tiếp cận từ mối quan hệ giữa an ninh và phát triển
Sự phát triển tư duy của Đảng về đối tác, đối tượng trong quan hệ đối ngoại
Lý luận về đường lối đổi mới của Đảng - giá trị bền vững và tầm vóc lịch sử (Tiếp theo và hết)
Bước phát triển mới trong tư duy lý luận của Đảng về kết hợp phát triển kinh tế với tăng cường quốc phòng, an ninh
Xây dựng tỉnh Thanh Hóa ổn định về chính trị, giàu về kinh tế, mạnh về quốc phòng, an ninh theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng
Học viện Hải quân đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc trong tình hình mới
Khát vọng 2045 và sứ mệnh của Quân đội nhân dân Việt Nam trên mặt trận kinh tế