Dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn thực hiện tốt ba chức năng: đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất. Đây là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng và là truyền thống quý báu của Quân đội ta. Vì vậy, mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận chức năng quan trọng này của Quân đội đều là sai trái, cần kiên quyết đấu tranh bác bỏ.

Những luận điệu phi lý, những âm mưu thâm độc

Với mưu đồ thâm độc nhằm chống phá Đảng, Nhà nước, Quân đội, các thế lực thù địch, phản động không ngừng rêu rao, xuyên tạc rằng: Quân đội ta “chỉ có chức năng chiến đấu” bảo vệ Tổ quốc, “không có chức năng lao động sản xuất”; nếu tham gia lao động sản xuất thì Quân đội sẽ sao nhãng nhiệm vụ huấn luyện, giảm sức mạnh chiến đấu. Chúng còn cố tình bóp méo bản chất của các doanh nghiệp, đoàn kinh tế - quốc phòng của Quân đội, vu cáo rằng doanh nghiệp Quân đội “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, hưởng “đặc quyền, đặc lợi”, cạnh tranh không công bằng. Hơn thế, chúng còn sử dụng thuật ngữ “quân đội làm kinh tế” để xuyên tạc, nói xấu, rồi suy diễn rằng đã “làm kinh tế chắc chắn sẽ có tiêu cực, lợi ích nhóm”. Nguy hiểm hơn, các thế lực thù địch còn sử dụng vấn đề này để cổ súy cho quan điểm “xây dựng quân đội nhà nghề” theo một số nước phương Tây, bằng cách tách lao động sản xuất ra khỏi chức năng của Quân đội.

Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam do Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dẫn đầu tham quan gian hàng Viettel tại Triển lãm Quốc phòng và Hàng không vũ trụ (SAHA) 2026 ở Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Nguồn: qdnd.vn

Thực chất những quan điểm trên là hoàn toàn sai trái, bịa đặt, thiếu cơ sở khoa học và không ngoài mục đích nhằm phủ nhận bản chất, truyền thống tốt đẹp của Quân đội ta; làm cho cán bộ, đảng viên, chiến sĩ và các tầng lớp Nhân dân hoài nghi, dao động, tiến tới phủ nhận chức năng “lao động sản xuất” của Quân đội, chia rẽ tình đoàn kết quân - dân, tiến tới từng bước “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang, vô hiệu hóa sức mạnh chiến đấu của Quân đội và tiềm lực quốc phòng của đất nước.

Lao động sản xuất - chức năng cơ bản của Quân đội ta

Chức năng lao động sản xuất của Quân đội ta không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên, mà có cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc. Trên cơ sở quan điểm của C.Mác,  Ph. Ăngghen, V.I. Lênin cũng đã khẳng định, việc quân đội tham gia lao động sản xuất là rất cấp thiết, Người yêu cầu: “Tổ chức các đội quân lao động”¹ trong hoàn cảnh mới, coi đây là bước đi cần thiết để xây dựng đất nước.

Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, các triều đại phong kiến Việt Nam đã phát huy hiệu quả việc quân đội tham gia lao động sản xuất, thể hiện tập trung ở chính sách “Ngụ binh ư nông”, “Động vi binh, tĩnh vi dân”, gửi quân dự bị ở trong dân, tham gia lao động sản xuất tại địa phương, khi đất nước cần thì huy động để bảo vệ giang sơn, bờ cõi. Vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã chỉ rõ: Quân đội ta là quân đội của Nhân dân, từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu. Vì vậy, Quân đội không chỉ đánh giặc mà còn phải tham gia lao động sản xuất, góp phần cải thiện đời sống, giúp đỡ Nhân dân và xây dựng đất nước. Ngay từ ngày đầu được thành lập, Người đã căn dặn: Quân đội phải thực hiện tốt ba chức năng cơ bản, là đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất. Tại Hội nghị cung cấp toàn quân lần thứ nhất (6/1952), Người nhấn mạnh: Tăng gia sản xuất và tiết kiệm, đó là chính sách chung của Đảng, của Chính phủ, của Nhân dân, của bộ đội. “Các cơ quan trong Quân đội phải cố sức trồng trọt chăn nuôi để tự túc phần nào, để giảm bớt gánh nặng của nhân dân”².

Trên cơ sở đó, Đảng ta luôn nhất quán đường lối kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế. Đồng thời, xác định rõ Quân đội có 3 chức năng cơ bản là: đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất. Nghị quyết số 79-NQ/ĐUQSTW, ngày 27/8/1992 của Đảng ủy Quân sự Trung ương (nay là Quân ủy Trung ương) xác định Quân đội có ba chức năng: đội quân chiến đấu, đội quân công tác và đội quân lao động sản xuất. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “Giữ vững và phát huy truyền thống Quân đội nhân dân, phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ”…; thực hiện tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất”³. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII cũng xác định: Quân đội phải “thường xuyên cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu thắng lợi trong mọi tình huống; thực hiện tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất”⁴. Điều đó khẳng định, lao động sản xuất là một chức năng cơ bản của Quân đội nhân dân Việt Nam, có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Những đóng góp to lớn của Quân đội trong lao động, sản xuất

Thực hiện chủ trương của Đảng và lời huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hơn 80 năm qua, cùng với thực hiện tốt chức năng là đội quân chiến đấu, đội quân công tác, Quân đội ta cũng luôn hoàn thành tốt chức năng đội quân lao động sản xuất. Ngay từ những ngày đầu thành lập, cũng như trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, các đơn vị quân đội vừa chiến đấu, vừa sản xuất, tự túc một phần lương thực, thực phẩm, chuẩn bị tốt hậu cần tại chỗ, tự nghiên cứu, cải tiến, sửa chữa, sản xuất vũ khí, trang bị phục vụ chiến đấu và chiến thắng.

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, chức năng lao động sản xuất của Quân đội được thực hiện ở quy mô lớn hơn. Theo đó, các đơn vị trong toàn quân vừa chiến đấu, vừa sản xuất, tích cực xây dựng căn cứ hậu phương, căn cứ hậu cần tại chỗ trên các vùng chiến lược, nhất là ở Khu 5, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ, v.v. Đồng thời, bạt đèo, xẻ núi mở đường Trường Sơn huyền thoại; mở đường Hồ Chí Minh trên biển,… để chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam, góp phần quan trọng vào thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đất nước thống nhất, các đơn vị quân đội lại xung kích đi đầu trong khắc phục hậu quả chiến tranh, tham gia phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện các chương trình, dự án trọng điểm kết hợp kinh tế với quốc phòng, như: tuyến Đường sắt Thống nhất Bắc - Nam; các khu kinh tế mới; khai hoang mở rộng đất sản xuất nông nghiệp ở Đông Nam Bộ, Đồng Tháp Mười, trồng rừng ở Tây Nguyên; quai đê lấn biển mở rộng diện tích đất trồng lúa, nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng Bắc Bộ, v.v.

Khách tham quan trải nghiệm kính thực tế ảo, ngắm nhìn toàn cảnh cảng Tân Cảng - Cát Lái của Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn. Nguồn: qdnd.vn

Bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, chức năng lao động sản xuất của Quân đội càng được phát huy mạnh mẽ với nhiều thành tựu nổi bật. Đặc biệt, thực hiện chủ trương của Đảng, hàng chục đoàn kinh tế - quốc phòng và khu kinh tế - quốc phòng đã được thành lập trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo. Các đơn vị này đã phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức quy hoạch, bố trí lại dân cư, hình thành hàng nghìn điểm dân cư tập trung trên các địa bàn chiến lược, đồng thời tạo việc làm, sinh kế bền vững cho hàng trăm nghìn hộ dân, giúp Nhân dân xóa đói, giảm nghèo, phát triển sản xuất,… góp phần xây dựng cơ sở chính trị và “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp Quân đội cũng đã vượt khó vươn lên, tiên phong trong phát triển các lĩnh vực trọng yếu của đất nước, như: viễn thông, công nghệ thông tin, đóng tàu, xây dựng cơ sở hạ tầng, v.v. Trong số đó phải kể đến: Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (nay là Binh đoàn 20), Tổng công ty Trực thăng Việt Nam, Tổng công ty Sông Thu, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội (MB),… đã và đang khẳng định là một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân, góp phần đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tăng cường tiềm lực kinh tế, quốc phòng của đất nước, v.v.

Có thể khẳng định, những thành quả to lớn nêu trên là minh chứng thuyết phục nhất khẳng định chủ trương đúng đắn, tầm nhìn chiến lược của Đảng, Bác Hồ; đồng thời, cũng khẳng định những đóng góp to lớn của Quân đội trong tham gia lao động sản xuất, phát triển kinh tế, kết hợp với quốc phòng. Thực tiễn đó đã bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch.

Để Quân đội tiếp tục thực hiện tốt hơn nữa chức năng lao động sản xuất

Hiện nay và trong những năm tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Đất nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với nhiều thời cơ, vận hội và khó khăn thách thức đan xen.

Để góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi cùng với thực hiện tốt chức năng đội quân chiến đấu, đội quân công tác, Quân đội phải thực hiện tốt hơn nữa chức năng đội quân lao động sản xuất. Muốn vậy, các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan chức năng cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao hơn nữa nhận thức của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân về vai trò, tầm quan trọng, cũng như những thành tựu, đóng góp to lớn của Quân đội trong thực hiện chức năng lao động sản xuất. Trên cơ sở đó phát huy vai trò, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân trong tham gia lao động sản xuất, gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Các doanh nghiệp Quân đội cần tích cực đổi mới, nâng cao hơn nữa hiệu quả sản xuất kinh doanh, chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, ưu tiên phát triển các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, có thế mạnh, như: công nghệ cao, công nghệ lưỡng dụng, cơ khí chế tạo, viễn thông, logistics,… trực tiếp phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ. Cùng với đó, đẩy mạnh nhân rộng mô hình khu kinh tế - quốc phòng, gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh ở các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Các đơn vị thường trực cũng cần đẩy mạnh hơn nữa việc tăng gia sản xuất theo hướng tập trung, bền vững; tích cực áp dụng khoa học, công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, phù hợp với sở trường, thế mạnh của từng đơn vị. Qua đó góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của bộ đội, giúp đỡ Nhân dân địa bàn nơi đóng quân, xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Có thể khẳng định, lao động sản xuất không chỉ là chức năng, mà còn là truyền thống quý báu của Quân đội ta. Quân đội càng tiến lên chính quy, hiện đại, càng phải thực hiện tốt hơn chức năng quan trọng này, qua đó góp phần thiết thực vào xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Thượng tá, TS. PHẠM ĐÌNH DUYÊN, Phó Chủ nhiệm Khoa Tâm lý học quân sự, Trường Sĩ quan Chính trị
______________________       

1 - V.I. Lênin – Toàn tập, Tập 40, Nxb Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1977, tr. 122.

2 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 7, Nxb CTQG-ST, H. 2011, tr. 431.

3 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Tập 1, Nxb CTQGST, H. 2026, tr. 116.

4 - Tổng cục Chính trị – Tài liệu nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Nxb QĐND, H. 2025, tr. 45.