Lòng tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ là nền tảng, vấn đề cốt lõi trong xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, tạo cơ sở huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, khó dự báo; đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với nhiều thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức đan xen thì vấn đề này càng trở nên quan trọng, cấp thiết.

Lòng tin của Nhân dân - nền tảng tinh thần của thế trận quốc phòng toàn dân

Lòng tin của Nhân dân tạo nên sự đồng thuận xã hội, định hướng nhận thức và hành động của các tầng lớp Nhân dân theo những giá trị tích cực, phù hợp với lợi ích quốc gia, dân tộc.

Trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, lòng tin của Nhân dân được thể hiện ở niềm tin vào sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự quản lý hiệu quả của Nhà nước; tin tưởng vào bản chất cách mạng, truyền thống anh hùng và sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam; tin vào con đường phát triển của đất nước và tương lai tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa. Khi đã tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng; sự quản lý, điều hành của Nhà nước; sức mạnh tổng hợp của lực lượng vũ trang, các tầng lớp Nhân dân sẽ chủ động tham gia vào các hoạt động quốc phòng, an ninh, tạo ra “lớp phòng thủ” từ bên trong - “thế trận lòng dân” vững chắc, linh hoạt, có chiều sâu, bền vững. Đây chính là nguồn sức mạnh nội sinh to lớn, động lực mạnh mẽ phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp Nhân dân trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân ngày càng vững chắc.

Cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang thành phố Hải Phòng giúp dân làm đường giao thông nông thôn. Nguồn: qdnd.vn

Lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ, quần chúng Nhân dân là chủ thể sáng tạo lịch sử, là lực lượng quyết định thắng lợi của mọi cuộc cách mạng. Trong lĩnh vực quốc phòng, sức mạnh quân sự chỉ thực sự phát huy hiệu quả và tính bền vững khi được đặt trên nền tảng chính trị - tinh thần vững chắc của Nhân dân, khi Nhân dân tự giác, đồng thuận, tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Kế thừa, phát triển sáng tạo quan điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhất quán tư tưởng “lấy dân làm gốc”, coi trọng phát huy vai trò của lòng dân trong xây dựng và bảo vệ đất nước. Người khẳng định: “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”¹. Theo Người, xây dựng quốc phòng không chỉ là xây dựng lực lượng vũ trang, mà trước hết phải xây dựng niềm tin, sự gắn bó của Nhân dân đối với Đảng, Chính phủ và chế độ.

Quán triệt, vận dụng sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta đã đề ra chủ trương, đường lối, ban hành nhiều nghị quyết lãnh đạo nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; trong đó, luôn chú trọng xây dựng, củng cố “thế trận lòng dân” vững chắc. Tiêu biểu là Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 16/4/2018 của Bộ Chính trị (khóa XII) về Chiến lược quốc phòng Việt Nam; Nghị quyết Trung ương 8, khóa XIII về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”,... đã khẳng định quan điểm xuyên suốt, nhất quán của Đảng, Nhà nước là: “Tăng cường tiềm lực quốc phòng và an ninh; xây dựng và phát huy mạnh mẽ thế trận lòng dân trong nền quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân; xây dựng, củng cố vững chắc thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân”².

Thực tiễn lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đã cho thấy, khi nào lòng tin của Nhân dân được củng cố vững chắc thì ở đó nền quốc phòng toàn dân sẽ vững mạnh, đủ khả năng đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược, bảo vệ toàn vẹn độc lập, chủ quyền, lãnh thổ của Tổ quốc. Ngược lại, nếu lòng dân bị chia rẽ, niềm tin xã hội suy giảm, sẽ dẫn đến sức mạnh tổng hợp của quốc phòng bị ảnh hưởng, thế trận quốc phòng toàn dân bị suy yếu từ bên trong, tạo ra sơ hở để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá, gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Vì vậy, chúng ta phải thường xuyên củng cố niềm tin của Nhân dân, kịp thời hóa giải những mâu thuẫn, vướng mắc nảy sinh, phòng ngừa các nguy cơ bất ổn về chính trị, xã hội; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân, “thế trận lòng dân” vững chắc ngay từ cơ sở, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc “từ sớm, từ xa” trong mọi tình huống.

Thời cơ, thách thức trong xây dựng lòng tin của Nhân dân hiện nay

Sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, từ một nước bị tàn phá sau chiến tranh, nghèo nàn, lạc hậu, thiếu đói, bị bao vây, cấm vận,... dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước ta đã vươn lên mạnh mẽ, trở thành nước có thu nhập trung bình với thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD/năm (năm 2025), tăng 69 lần so với năm 1986. Tăng trưởng kinh tế bình quân đạt hơn 6,5%/năm, thuộc nhóm các nước có mức tăng trưởng cao trong khu vực và trên thế giới. Quy mô nền kinh tế tăng hơn 114 lần (từ 4,5 tỉ USD năm 1986 lên 514 tỉ USD năm 2025), đứng thứ 32 thế giới. Nền tảng vĩ mô cơ bản ổn định với lạm phát được kiểm soát, nợ công trong giới hạn và xuất khẩu tăng trưởng, giúp kinh tế Việt Nam chống chịu tốt trước các biến động toàn cầu; các cân đối lớn của nền kinh tế được đảm bảo. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt hơn 930 tỉ USD (năm 2025), xuất siêu 10 năm liên tiếp; hiện thuộc nhóm 20 nước có quy mô thương mại hàng đầu thế giới, v.v.

Cùng với đó, những thành tựu nổi bật về phát triển văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại,... đã khẳng định vị thế, uy tín, hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với cộng đồng quốc tế, v.v. Theo khảo sát của Bộ Nội vụ, tỷ lệ hài lòng của người dân đối với dịch vụ hành chính công đạt trên 85% ở nhiều lĩnh vực then chốt³. Đây là minh chứng rõ nét về niềm tin ngày càng tăng của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước, Chính phủ, tạo cơ sở để không ngừng củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân và huy động sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc.

Lực lượng vũ trang tỉnh Hưng Yên tham gia di dời nhân dân vào nơi an toàn do ảnh hưởng cơn bão số 3 (bão Yagi) năm 2024. Nguồn: qdnd.vn

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thời cơ thuận lợi, việc xây dựng, củng cố lòng tin của Nhân dân trong giai đoạn hiện nay đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức mới. Khi đất nước ngày càng phát triển, trình độ dân trí, khả năng tiếp cận thông tin, ý thức làm chủ của Nhân dân ngày càng được nâng cao đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước; đòi hỏi cao về tính công khai, minh bạch, trách nhiệm và sự liêm chính của đội ngũ cán bộ, công chức. Đảng ta đã nhiều lần cảnh báo những biểu hiện quan liêu, xa dân, vi phạm dân chủ,… không chỉ làm suy giảm niềm tin mà còn trực tiếp làm suy yếu “thế trận lòng dân”. Cùng với đó, tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế đã, đang làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp, như: phân hóa giàu - nghèo, lợi ích nhóm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” ở một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Bên cạnh đó, các thế lực thù địch đẩy mạnh thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” chống phá cách mạng nước ta với âm mưu, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Chúng coi việc phá hoại lòng tin của Nhân dân là khâu đột phá, nhằm làm suy yếu từ bên trong. Thông qua việc lợi dụng các vấn đề “nhạy cảm”, như: dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo, khiếu kiện, môi trường,… để ra sức xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng đối với lực lượng vũ trang; kích động tâm lý hoài nghi, chia rẽ mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước, Quân đội với Nhân dân, đặc biệt trên không gian mạng, v.v.

Dễ dàng nhận thấy, những hạn chế, nguy cơ, thách thức trên nếu không được nhận diện, đấu tranh, khắc phục kịp thời thì lòng tin của Nhân dân sẽ dần suy giảm, tác động, ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng chính trị tinh thần của nền quốc phòng toàn dân. Do đó, việc xây dựng, củng cố lòng tin của Nhân dân - “thế trận lòng dân” phải được xác định là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân; là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa sống còn để bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước.

Giải pháp xây dựng, củng cố lòng tin của Nhân dân trong kỷ nguyên mới

Trước hết, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước. Việc suy giảm lòng tin của Nhân dân sẽ thách thức trực tiếp đến vai trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý của Nhà nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Vì vậy, cần tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng và không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đẩy mạnh đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng gần dân, sát dân; nâng cao năng lực dự báo, xây dựng chính sách phù hợp, xuất phát từ lợi ích chính đáng của Nhân dân. Đồng thời, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xử lý nghiêm cán bộ vi phạm, bảo đảm không có vùng cấm, không có ngoại lệ; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng, phong cách gần dân, trọng dân, vì Nhân dân phục vụ.

Cùng với đó, đẩy mạnh cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục rườm rà; tăng cường ứng dụng công nghệ số, minh bạch hóa thông tin để nâng cao hiệu lực quản lý và tạo dựng niềm tin của Nhân dân. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn, tinh thần phục vụ Nhân dân đi đôi với xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực trong bộ máy. Bên cạnh đó, cần phối hợp chặt chẽ giữa tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể để phát huy sức mạnh tổng hợp, củng cố lòng tin của Nhân dân, khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Hai là, đổi mới, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, giáo dục, giúp Nhân dân hiểu rõ bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa, thành tựu của công cuộc đổi mới và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Nội dung tuyên truyền cần bám sát thực tiễn, hình thức linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng, nhất là thế hệ trẻ. Tích cực, chủ động cung cấp thông tin chính thống, minh chứng cụ thể, sinh động về những thành tựu phát triển đất nước trong 40 năm đổi mới về tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân, mở rộng dân chủ, giữ vững ổn định chính trị, xã hội; vị thế ngày càng cao của Việt Nam trên trường quốc tế; gương người tốt, việc tốt, điển hình tiên tiến, các mô hình hay, cách làm sáng tạo, hiệu quả trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, v.v. Đồng thời, nâng cao hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng và trong xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, kịp thời định hướng dư luận xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân.

Về hình thức, cần chuyển mạnh từ tuyên truyền một chiều sang tuyên truyền mang tính tương tác, thuyết phục, gắn với đời sống thực tiễn. Chú trọng tận dụng các nền tảng truyền thông số, mạng xã hội, podcast, phim tài liệu, đồ họa,... để chuyển tải thông tin hấp dẫn, ngắn gọn, phù hợp với xu thế tiếp nhận thông tin mới. Các cơ quan báo chí, xuất bản, truyền thông cần đổi mới cách thể hiện, tăng cường tính đối thoại và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong biên tập, phân tích dư luận xã hội, giúp mở rộng phạm vi ảnh hưởng và nâng cao hiệu quả tuyên truyền, lan tỏa.

Ba là, đổi mới mạnh mẽ công tác dân vận, gắn với phát huy dân chủ thực chất và giải quyết kịp thời nguyện vọng chính đáng của Nhân dân. Theo đó, tập trung đổi mới tư duy, phương pháp tiến hành công tác dân vận theo hướng thực chất, hiệu quả, gần dân, sát dân. Các cấp ủy đảng, chính quyền và lực lượng làm công tác dân vận và lực lượng vũ trang phải thường xuyên bám sát địa bàn, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân để kịp thời đề xuất giải pháp phù hợp. Phát huy dân chủ gắn với xây dựng cơ chế đối thoại minh bạch, trách nhiệm, mở rộng các hình thức dân chủ trực tiếp, như: đối thoại định kỳ, lấy ý kiến cộng đồng dân cư,... giải quyết kịp thời những kiến nghị, vướng mắc của Nhân dân đúng pháp luật, tránh đùn đẩy trách nhiệm, bảo đảm công khai để người dân giám sát, củng cố niềm tin. Công tác dân vận cần được gắn kết chặt chẽ với xây dựng Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Khi thực hiện tốt công tác dân vận và bảo đảm dân chủ thực chất được thực thi thì lòng dân sẽ ổn định, “thế trận lòng dân” được củng cố, tạo nền tảng vững chắc để phát triển đất nước và giữ vững an ninh chính trị trong kỷ nguyên mới.

Bốn là, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Đây là giải pháp quan trọng, chiến lược lâu dài nhằm củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” trong thời kỳ mới. Theo đó, Đảng, Nhà nước tiếp tục nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện, ban hành đồng bộ các cơ chế, chính sách, ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, triển khai hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội gắn với đặc thù vùng miền. Đẩy mạnh hỗ trợ sinh kế bền vững, đào tạo nghề và tạo việc làm tại chỗ giúp người dân ổn định đời sống, gắn bó với địa phương. Đồng thời, tăng cường đầu tư cho văn hóa cơ sở, bảo tồn bản sắc dân tộc và nâng cao nhận thức chính trị, pháp luật cho Nhân dân. Làm tốt việc phối hợp công tác giữa chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội, góp phần giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của Nhân dân, qua đó tăng cường củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị.

Xây dựng, củng cố lòng tin của Nhân dân là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, giữ vai trò cốt lõi trong xây dựng và phát huy “thế trận lòng dân” thời kỳ mới. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp, khó dự báo, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng, các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá trên lĩnh vực tư tưởng, việc củng cố lòng tin của Nhân dân càng trở nên cấp thiết. Vì vậy, xây dựng “thế trận lòng dân” phải được tiến hành đồng bộ, bền bỉ gắn với phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường công tác dân vận, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, chăm lo lợi ích chính đáng của Nhân dân. Củng cố vững chắc lòng tin của Nhân dân chính là nền tảng để phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo điểm tựa vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới./.

Thiếu tướng KHÚC THÀNH DƯ, Phó Chính ủy Quân khu 3 - Đại tá VŨ VĂN ĐA, Trưởng Phòng Khoa học quân sự, Quân khu 3
_____________________

1 - Hồ Chí Minh - Toàn tập, Tập 5, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 612.

2 - Đảng Cộng sản Việt Nam - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb CTQGST, H. 2021, tr. 165.

3 - Bộ Nội vụ - Báo cáo kết quả đo lường sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước năm 2023, Nxb CTQGST, H. 2024.