Pháo binh, tên lửa mặt đất là thành phần lực lượng chiến đấu quan trọng, hỏa lực chủ yếu góp phần quyết định đến thắng lợi trong tác chiến. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới, việc xây dựng, phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa có tổ chức biên chế hợp lý, trang bị hỏa lực mạnh, bắn chính xác và cơ động linh hoạt là vấn đề có ý nghĩa cấp thiết, cần được nghiên cứu thấu đáo.

Lịch sử quân sự thế giới, nhất là các cuộc xung đột quân sự, chiến tranh cục bộ gần đây cho thấy vai trò rất quan trọng của lực lượng pháo binh - tên lửa mặt đất trong tác chiến. Đặc biệt, với những nước mà lực lượng không quân còn hạn chế, thì lực lượng tên lửa mặt đất tầm xa (tên lửa đất đối đất, tên lửa đất đối hải) còn giữ vai trò là lực lượng răn đe chiến lược. Thực tiễn đó và yêu cầu xây dựng Quân đội, tăng cường quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới đã, đang đặt ra yêu cầu khách quan, cấp bách đối với việc xây dựng, phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa Quân đội nhân dân Việt Nam cả về tổ chức, lực lượng, vũ khí trang bị, nghệ thuật tác chiến, nâng cao sức mạnh chiến đấu, khả năng răn đe chiến lược.

Đại đội phóng 9 và 10, Tiểu đoàn 3, Lữ đoàn Tên lửa 490 thực hiện mô phỏng 1 nhiệm vụ phóng tên lửa. Nguồn: qdnd.vn

Qua nghiên cứu kinh nghiệm tổ chức, sử dụng lực lượng pháo binh, tên lửa trong chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ biên giới của Quân đội ta; kinh nghiệm xây dựng, phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa ở một số nước trên thế giới và nghiên cứu một số cuộc chiến tranh, xung đột gần đây. Với góc nhìn cá nhân, tác giả bài viết xin trao đổi về một trong những hướng xây dựng, phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa của Quân đội ta trong điều kiện mới.

1. Lực lượng pháo binh - tên lửa dự bị chiến lược

Pháo binh - tên lửa dự bị chiến lược là lực lượng cơ động chiến lược của Bộ Quốc phòng, do Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa trực tiếp quản lý, chỉ huy. Đây là thành phần hỏa lực, lực lượng răn đe chiến lược chủ yếu trong tổng thể tiềm lực quốc phòng đất nước, cần được ưu tiên xây dựng, phát triển mạnh mẽ về tổ chức biên chế, với các loại vũ khí ngày càng hiện đại, có sức mạnh chiến đấu cao. Nếu lực lượng pháo binh - tên lửa dự bị chiến lược chỉ có các lữ đoàn pháo binh và một số lữ đoàn tên lửa đất đối đất, chưa biên chế các đơn vị tên lửa đất đối hải, thì sức mạnh chiến đấu, đặc biệt là sức răn đe chiến lược sẽ rất hạn chế. Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới cần phải củng cố, phát triển bổ sung các lữ đoàn tên lửa đất đối đất, thành lập mới các lữ đoàn tên lửa đất đối hải và nâng cấp các lữ đoàn pháo binh dự bị hiện có thành các lữ đoàn pháo binh hỗn hợp có tầm bắn xa, uy lực lớn hơn.

Trong đó, việc xây dựng, phát triển mới các lữ đoàn tên lửa đất đối đất và đất đối hải có tầm bắn xa, uy lực mạnh trực thuộc Bộ Tư lệnh Pháo binh - Tên lửa là sự phát triển mới về tổ chức biên chế lực lượng pháo binh - tên lửa dự bị chiến lược và là nhu cầu cấp bách hiện nay. Bởi lẽ, đất nước ta dài và hẹp, lại có bờ biển dài, vùng biển, đảo rộng; vì thế, việc tổ chức các đơn vị này sẽ nâng cao khả năng vươn tầm hỏa lực đến các mục tiêu trọng yếu, cũng như chống địch tiếp cận và phong tỏa đường biển cấp độ chiến lược trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, đồng thời thiết lập sức mạnh răn đe chiến lược chủ yếu trong tổng thể tiềm lực quốc phòng đất nước. Đây cũng là xu thế của nhiều quốc gia nhằm tăng cường khả năng phòng thủ từ xa; phù hợp với học thuyết quân sự Việt Nam, đó là tập trung các phương tiện răn đe chiến lược dưới quyền chỉ huy thống nhất của Bộ Quốc phòng, nhằm bảo đảm khả năng điều phối hỏa lực chống tiếp cận, phong tỏa khu vực ở cấp độ chiến lược, thay vì chỉ ở cấp độ chiến dịch, chiến thuật.

Đặc điểm chiến tranh hiện đại diễn ra rất khốc liệt, đối phương thường chú trọng tìm, diệt các đơn vị pháo binh; vì thế, về quy mô các lữ đoàn tên lửa đất đối đất và đất đối hải nên gồm một số tiểu đoàn, mỗi tiểu đoàn gồm một số đại đội, mỗi đại đội gồm một số bệ phóng. Tùy thuộc loại tên lửa để tổ chức phân cấp nhằm tạo nên khả năng độc lập chiến đấu cấp tiểu đoàn, đại đội, hoặc từng bệ phóng nhằm phân tán lực lượng tác chiến trên phạm vi rộng và bảo toàn lực lượng. Đồng thời, phải tổ chức biên chế các đơn vị bảo đảm thích hợp đi cùng, như: phòng không, công binh, thông tin, tác chiến điện tử, trinh sát chỉ thị mục tiêu, chỉ huy điều khiển hỏa lực và bảo đảm hậu cần, kỹ thuật.

Song song với đó, do nhu cầu hỏa lực pháo binh chi viện cho các nhiệm vụ tác chiến đa dạng, đánh nhiều loại mục tiêu khác nhau, nên tổ chức các lữ đoàn pháo binh dự bị chiến lược cần trang bị đa dạng các loại pháo, gồm: pháo tự hành, pháo phản lực, pháo xe kéo để tạo sự linh hoạt trong sử dụng tác chiến. Trong đó, nhất thiết phải trang bị các loại pháo có tầm bắn xa, uy lực lớn, sức mạnh chiến đấu cao hơn các đơn vị pháo binh của quân khu, quân đoàn, Quân chủng Hải quân.

Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (nếu xảy ra) có thể hình thành các hướng chiến trường trên từng miền. Vì vậy, cùng với phát triển về tổ chức biên chế, cần điều chỉnh thế bố trí, tạo lập thế trận pháo binh - tên lửa phòng thủ chiến lược toàn diện trên từng vùng, miền, nhưng có trọng điểm trên hướng, khu vực, địa bàn chiến lược. Trong đó, trên mỗi chiến trường cần có ít nhất một lữ đoàn tên lửa đất đối đất, một lữ đoàn tên lửa đất đối hải tầm xa và một lữ đoàn pháo binh hỗn hợp đứng chân để chủ động sử dụng trong tác chiến. Với chiến trường trọng yếu có thể tổ chức biên chế và bố trí nhiều hơn.

2. Lực lượng pháo binh - tên lửa quân khu, quân đoàn

Các quân khu, quân đoàn là đơn vị tác chiến cấp chiến dịch, lực lượng nòng cốt để thực hiện các loại hình chiến dịch trong tổng thể các hoạt động tác chiến chiến lược của Quân đội ta. Do vậy, việc phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa của các quân khu, quân đoàn là vấn đề rất quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của tác chiến hiện đại, kịp thời chi viện hỏa lực cho các khu vực tác chiến trên địa bàn đảm nhiệm; đảm bảo có tầm bắn xa, độ chính xác cao, uy lực lớn để đánh phá các mục tiêu có ý nghĩa chiến dịch, chiến dịch - chiến lược trong chiều sâu đội hình địch. Vì vậy, việc xây dựng mới, phát triển tổ chức biên chế lực lượng pháo binh - tên lửa trực thuộc quân khu, quân đoàn có ý nghĩa rất cấp thiết. Theo đó, tổ chức, biên chế pháo binh - tên lửa trực thuộc quân khu, quân đoàn cần bổ sung, phát triển, có thể gồm: lữ đoàn tên lửa đất đối đất, lữ đoàn pháo binh chiến dịch và tiểu đoàn pháo phản lực; trong đó, lữ đoàn tên lửa đất đối đất có tầm bắn xa đủ khả năng đánh các mục tiêu trọng yếu trong chiều sâu đội hình địch, phạm vi đảm nhiệm.

Cùng với đó, các sư đoàn bộ binh, bộ binh cơ giới cần được biên chế trung đoàn pháo binh chiến thuật trực thuộc, gồm các đơn vị pháo tự hành, pháo xe kéo, pháo phản lực và tên lửa chống tăng. Thời gian qua, chúng ta đã triển khai biên chế trung đoàn pháo binh trực thuộc một số sư đoàn bộ binh và qua diễn tập thực nghiệm đã chứng minh hiệu quả. Do đó, cần sớm phát triển đến tất cả các sư đoàn bộ binh, bộ binh cơ giới trong toàn quân. Thực tiễn cuộc xung đột quân sự Nga - Ukraine cho thấy vai trò rất quan trọng của tên lửa chống tăng trong các đơn vị binh chủng hợp thành cấp chiến thuật; vì vậy, thời gian tới, cần từng bước phát triển tổ chức biên chế các đơn vị tên lửa chống tăng trực thuộc trung đoàn, tiểu đoàn bộ binh.

Hiện nay, khu vực phòng thủ các tỉnh, thành phố được mở rộng không gian tác chiến do sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh; vì vậy, cũng cần điều chỉnh, xây dựng phát triển tổ chức biên chế các đơn vị pháo binh trực thuộc phù hợp. Với những tỉnh, thành phố có diện tích lớn, cần biên chế một số tiểu đoàn pháo chiến thuật trực thuộc để bảo đảm hỏa lực chi viện trên toàn bộ phạm vi tác chiến. Lực lượng vũ trang địa phương có lợi thế thông thạo địa hình, có thể sử dụng pháo binh mang vác bám đánh địch hiệu quả trong thế trận chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, đối với cấp xã, phường và các đơn vị phòng thủ khu vực cần nghiên cứu biên chế các trung đội, đại đội (dự bị động viên) pháo binh, tên lửa chống tăng mang vác gọn nhẹ đáp ứng phương án tác chiến trên các địa bàn.

3. Lực lượng pháo binh - tên lửa Quân chủng Hải quân

Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc trong thời kỳ mới, đòi hỏi chúng ta cần nghiên cứu phát triển các lữ đoàn tên lửa đất đối hải của Quân chủng Hải quân gồm một số tiểu đoàn tên lửa, mỗi tiểu đoàn gồm một số đại đội (tổ hợp) tên lửa với nhiều chủng loại có tính năng kỹ chiến thuật mạnh hơn, đa dạng, đủ sức đánh địch từ xa đến gần trong phạm vi đảm nhiệm; tập trung lực lượng và hỏa lực cho nhiệm vụ đánh địch xâm nhập khu vực đặc quyền kinh tế và đổ bộ đường biển.

Các lữ đoàn hải quân đánh bộ, lữ đoàn phòng thủ căn cứ trực thuộc các vùng cần được tổ chức, biên chế các tiểu đoàn pháo binh chiến dịch, chiến thuật có khả năng cơ động linh hoạt, thao tác chiến đấu nhanh, bắn chính xác để phát huy hỏa lực hiệu quả khi đánh các mục tiêu trên biển, vùng ven biển. Các đơn vị phòng thủ đảo, quần đảo cần được tăng cường biên chế các trung đội, đại đội pháo binh phù hợp với đặc thù địa hình và nhiệm vụ đánh địch tiếp cận đổ bộ xâm chiếm đảo.

Mặt khác, để nâng cao sức mạnh chiến đấu pháo binh - tên lửa mà không làm tăng biên chế đầu mối đơn vị, chúng ta nên sớm áp dụng mô hình đại đội pháo binh gồm 6 khẩu đội; đây là biên chế đại đội pháo binh của quân đội nhiều nước. Đồng thời, cần bổ sung biên chế các đơn vị trinh sát hiện đại sử dụng radar, các phương tiện bay không người lái (UAV), khai thác thông tin trinh sát vệ tinh, ảnh hàng không. Ngoài ra, chúng ta có thể bổ sung biên chế các loại UAV tiến công mục tiêu mặt đất trong các lữ đoàn, tiểu đoàn pháo binh, tên lửa để thuận lợi cho việc sử dụng phối hợp tác chiến.

Xây dựng, phát triển lực lượng pháo binh - tên lửa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới là đòi hỏi khách quan, cần nguồn lực rất lớn. Để thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, chúng ta cần có lộ trình và bước đi phù hợp, nhất là lực lượng tên lửa đất đối đất, tên lửa đất đối hải. Cùng với đó, cần phải đẩy mạnh đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, sĩ quan, nhân viên chuyên môn kỹ thuật các chuyên ngành tên lửa mặt đất; nâng cao chất lượng huấn luyện bộ đội sử dụng các loại vũ khí pháo binh, tên lửa mặt đất hiện đại; đồng thời, tích cực tổ chức các cuộc diễn tập tác chiến hiệp đồng quân chủng, binh chủng sát thực tế chiến đấu trên những thao trường có không gian lớn, v.v. Qua đó, không ngừng nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Bộ đội Pháo binh - Tên lửa, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống.

Thượng tá, TS. CẤN ĐÌNH HẢI MINH, Trường Sĩ quan Pháo binh