Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, cạnh tranh công nghệ ngày càng quyết liệt và yêu cầu xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại trở nên cấp thiết, Nhà máy Z176 đã và đang vận dụng hiệu quả tư tưởng Hồ Chí Minh về tự lực, tự cường, tập trung đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh, góp phần củng cố tiềm lực quốc phòng, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Nghiên cứu, cải tiến thiết kế sản xuất sản phẩm áo trang bị K23.

Nhà máy Z176 là doanh nghiệp quốc phòng an ninh trực thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, sản xuất nhiều sản phẩm¹ phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và các sản phẩm kinh tế phục vụ dân sinh, xuất khẩu. Trải qua 55 năm xây dựng và phát triển², đến nay Nhà máy đã trở thành một doanh nghiệp quốc phòng có quy mô hiện đại, đóng góp vào sự phát triển của Quân đội và đất nước.

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, Nhà máy triển khai đồng bộ các chủ trương, giải pháp; trong đó, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về tinh thần tự lực, tự cường được Đảng ủy, Ban Giám đốc Nhà máy xác định không chỉ là yêu cầu thường xuyên, mà còn là phương châm, giải pháp căn bản nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Những lời căn dặn của Người: “Muốn người ta giúp cho, thì trước hết mình phải tự giúp lấy mình đ㔳; “Phải tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính”⁴,… không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn có ý nghĩa định hướng sâu sắc đối với quá trình hoạch định chiến lược phát triển, đầu tư đổi mới công nghệ và xây dựng nguồn nhân lực của Nhà máy hiện nay.

Tự lực, tự cường - giá trị nền tảng

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh vai trò của sản xuất và khoa học - kỹ thuật đối với sự nghiệp cách mạng. Người chỉ rõ: “Sản xuất cũng là một mặt trận”⁵; cán bộ, công nhân là những “chiến sĩ” trên mặt trận ấy. Trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, Người yêu cầu phải phát huy nội lực, chống tư tưởng trông chờ, ỷ lại. Theo Người, tự lực không có nghĩa là đóng cửa, biệt lập, mà là chủ động, làm chủ, biết dựa vào sức mình là chính.

Tinh thần đó đặc biệt có ý nghĩa đối với công nghiệp quốc phòng - lĩnh vực gắn trực tiếp với năng lực tự vệ của quốc gia. Nếu không làm chủ công nghệ và quy trình sản xuất, thì khó có thể bảo đảm tính chủ động, bí mật và an toàn chiến lược. Do vậy, tự lực, tự cường chính là biểu hiện sinh động của việc quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh ở Nhà máy Z176 trong điều kiện mới.

Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, song Nhà máy đã chủ động rà soát, đánh giá nguồn lực thực tế để tổ chức sắp xếp hợp lý: từ nhân sự kỹ thuật, mặt bằng sản xuất, hệ thống trang thiết bị, đến các điều kiện về vật tư và công nghệ. Trên cơ sở trang thiết bị hiện có, Nhà máy tiến hành đầu tư mới và nâng cấp hệ thống thiết kế mô phỏng 3D, trang bị thêm máy móc, công nghệ: cắt, dán, in tiên tiến, vật tư chuyên dụng và các phần mềm chuyên dụng phân tích tín hiệu radar - hồng ngoại,… giúp tối ưu hóa thiết kế và vật liệu phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ. Ngoài ra, Nhà máy chủ động phối hợp với các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực vật liệu, điện, điện tử để nâng cao hiệu quả thiết kế, tối ưu hóa kết cấu mô hình. Những giải pháp này giúp cho sản phẩm vừa đạt yêu cầu kỹ thuật, chiến thuật sát thực tế, vừa giảm chi phí sản xuất, rút ngắn thời gian hoàn thành và đảm bảo độ tin cậy cao khi triển khai ngoài thực địa.

Dây chuyền sản xuất sản phẩm ba lô xuất khẩu tại Cơ sở Phú Thọ, Nhà máy Z176. Nguồn: qdnd.vn

Nhà máy đã làm chủ toàn bộ quá trình nghiên cứu, thiết kế, chế thử và sản xuất thành công nhiều sản phẩm đa dạng, phục vụ yêu cầu tác chiến hiện đại, đạt chất lượng vượt trội, tương đương với những sản phẩm của nước ngoài. Điều đó mang lại nhiều hiệu quả thiết thực, có ý nghĩa sâu sắc cả về chiến thuật, công nghệ và định hướng phát triển lâu dài. Kết quả đạt được không chỉ minh chứng cho năng lực tổ chức thực hiện, thiết kế, sản xuất các sản phẩm kỹ thuật cao, có tính chiến lược, mà còn khẳng định vai trò của Nhà máy trong việc chủ động đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa lực lượng vũ trang. Đây là nền tảng vững chắc để Nhà máy tiếp tục phát triển, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Sáng kiến, cải tiến kỹ thuật - biểu hiện sinh động của tinh thần tự lực, tự cường

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Muốn phát triển sản xuất thì phải cải tiến kỹ thuật, nghĩa là: Phải biết học tập để nắm vững kỹ thuật, sử dụng đầy đủ công suất máy móc. Phải tìm tòi sáng kiến để tổ chức lao động cho hợp lý. Phải cải tiến phương tiện, máy móc làm việc để đạt năng suất cao, chất lượng tốt”⁶. Quán triệt lời dạy đó, Nhà máy thường xuyên đẩy mạnh phong trào thi đua trong lao động sáng tạo, nghiên cứu khoa học - công nghệ, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa dây chuyền sản xuất, ứng dụng công nghệ mới, nâng cao năng lực tự chủ về thiết kế - công nghệ - vật tư. Kết quả đã làm chủ nhiều quy trình công nghệ tiên tiến, rút ngắn thời gian sản xuất, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

Đổi mới, sáng tạo liên tục chính là chìa khóa giúp Nhà máy vượt qua những yêu cầu khắt khe của nhiệm vụ quốc phòng. Việc chú trọng đầu tư vào nghiên cứu, phát triển đã giúp Nhà máy không chỉ cải tiến công nghệ mà còn tạo ra các sản phẩm tối ưu, phù hợp với điều kiện chiến đấu. Tinh thần “dám nghĩ, dám làm” là yếu tố cốt lõi thúc đẩy sự phát triển sản phẩm mới. Nhà máy luôn khuyến khích đổi mới, thử nghiệm công nghệ và quy trình mới, dù phải đối mặt với nhiều thách thức. Nhà máy đã khai thác hiệu quả nguồn lực sẵn có, kết hợp với sáng kiến và sự sáng tạo của đội ngũ kỹ sư, công nhân để nâng cao năng lực sản xuất, tiết kiệm chi phí, cải thiện môi trường làm việc. Tổ chức các nhóm thiết kế chuyên sâu, ứng dụng công nghệ mô phỏng 3D, in 3D, CAD/CAM và phần mềm xử lý tín hiệu radar, hồng ngoại để tối ưu hóa mẫu thiết kế về hình dáng, kích thước, màu sắc và đặc tính phản xạ. Một trong những sáng kiến nổi bật là việc phối hợp vật liệu tổng hợp nhẹ với các lớp phủ đặc biệt,… giúp tăng hiệu quả nghi trang trong điều kiện tác chiến hiện đại. Cùng với đó, Nhà máy đã chủ động nghiên cứu, đề xuất và sản xuất thành công áo trang bị K23, góp phần nâng cao sức cơ động, khả năng chiến đấu và bảo đảm kỹ thuật cho bộ đội trong điều kiện tác chiến mới.

Những sản phẩm do chính đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân kỹ thuật của Nhà máy tự chủ nghiên cứu, phát triển và tổ chức sản xuất trong điều kiện tài liệu kỹ thuật hạn chế, yêu cầu kỹ thuật cao,… đã khẳng định năng lực tiếp cận và làm chủ các công nghệ quân sự tiên tiến; bảo đảm yếu tố nội địa hóa, giảm sự phụ thuộc vào nguồn trang bị từ nước ngoài, qua đó tiết kiệm chi phí, thời gian và tăng tính chủ động trong bảo đảm kỹ thuật. Đó là minh chứng sinh động cho việc hiện thực hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng nền công nghiệp quốc phòng hiện đại, tự chủ và lưỡng dụng; là kết quả cụ thể của việc thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW, ngày 26/01/2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về “Đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2030 và những năm tiếp theo”.

Kết hợp quốc phòng với kinh tế - nâng cao hiệu quả sản xuất, mở rộng hội nhập

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong mối quan hệ gắn bó chặt chẽ. Người nhiều lần khẳng định phải vừa đẩy mạnh sản xuất, phát triển kinh tế, vừa tăng cường quốc phòng; xây dựng đất nước giàu mạnh để làm cơ sở vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Tư tưởng “vừa sản xuất, vừa chiến đấu”⁷ là sự kết tinh sâu sắc quan điểm kết hợp kinh tế với quốc phòng của Người.

Công nhân Nhà máy kiểm tra sản phẩm lều xuất khẩu.

Thấu triệt và học tập tư tưởng đó, cùng với việc thực hiện tốt nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, Nhà máy đã chủ động khai thác hiệu quả năng lực, dây chuyền, trình độ kỹ thuật và nguồn nhân lực để đẩy mạnh sản xuất kinh tế, xuất khẩu và phát triển các sản phẩm lưỡng dụng. Tập trung mở rộng thị trường, tăng cường liên kết với các doanh nghiệp trong và ngoài Quân đội, bảo đảm sản xuất hiệu quả, đúng định hướng, phù hợp cơ chế quản lý kinh tế - quốc phòng.

Việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ sản xuất quốc phòng và sản xuất kinh tế - xuất khẩu đã khẳng định năng lực tổ chức, quản trị và sáng tạo của tập thể Nhà máy, thể hiện rõ vai trò “hai nhiệm vụ song song”: vừa sản xuất phục vụ quốc phòng, vừa góp phần phát triển kinh tế đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu “xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, hiện đại, lưỡng dụng, hội nhập và phát triển bền vững”. Nhiều sản phẩm dân dụng, lưỡng dụng của Nhà máy, hàng xuất khẩu, phục vụ quốc phòng - an ninh đã được khách hàng trong và ngoài nước tin tưởng, đánh giá cao về chất lượng và độ bền. Kết quả sản xuất kinh tế đạt mức tăng trưởng ổn định qua các năm; doanh thu, năng suất lao động và thu nhập bình quân của người lao động đều được cải thiện rõ rệt, góp phần nâng cao đời sống cán bộ, công nhân viên, người lao động và tăng nguồn lực đầu tư cho nhiệm vụ quốc phòng.

Nhà máy đã sản xuất và xuất khẩu được hàng trăm triệu sản phẩm các loại, nhiều sản phẩm có hàm lượng khoa học cao, bảo đảm 05 yếu tố: đẹp, bền, rẻ, tiện dụng, thân thiện với môi trường. Sản phẩm của Nhà máy đã có mặt trên 30 quốc gia, luôn có vị trí vững chắc trên thị trường thế giới, kể cả thị trường khó tính như EU, Mỹ, tạo được uy tín với khách hàng. Ngoài đối tác truyền thống là Tập đoàn Ikea, Nhà máy đã phát triển thêm nhiều khách hàng tiềm năng như: Tập đoàn Decathlon (Pháp), Bikezac (Đan Mạch), Polyconcept, Triwin, Amazon (Mỹ), v.v. Năm 2024, doanh thu của Nhà máy vượt mốc 3.000 tỉ đồng; doanh thu xuất khẩu tăng trưởng bình quân 12%/năm; thu nhập bình quân của cán bộ, công nhân viên Nhà máy đạt gần 15 triệu đồng/tháng, là doanh nghiệp dẫn đầu Tổng cục Công nghiệp quốc phòng về giá trị xuất khẩu; nhiều năm liên tục được Bộ Công thương xếp hạng Doanh nghiệp xuất khẩu uy tín, Tập đoàn Ikea xếp hạng Nhà cung cấp ưu tiên, Tập đoàn Decathlon xếp hạng nhà cung cấp chủ lực.

Xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao - trụ cột để tự lực, tự cường

Sự phát triển của khoa học, công nghệ làm xuất hiện ngày càng nhiều máy móc, thiết bị hiện đại và dây chuyền tự động hóa. Con người vừa là chủ thể sáng tạo công nghệ, vừa phải không ngừng học tập để làm chủ công nghệ đó. Công nghệ càng hiện đại thì yêu cầu về trình độ văn hóa, kỹ thuật và tư duy khoa học của người lao động càng cao. Vì vậy, nâng cao năng lực làm chủ của đội ngũ cán bộ, kỹ sư và công nhân chính là điều kiện quyết định để phát huy hiệu quả máy móc, thiết bị và bảo đảm sự phát triển tự chủ, bền vững. Điều này đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trước đây làm việc theo lối thủ công, nhưng bây giờ làm bằng máy móc tinh xảo”, “nếu không có trình độ vǎn hóa và kỹ thuật thì không thể điều khiển được”, “nên việc học tập vǎn hóa, nâng cao trình độ kỹ thuật là rất cần thiết”⁸.

Thấu triệt sâu sắc quan điểm ấy, Nhà máy Z176 xác định xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng đối với quá trình đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. Theo đó, Nhà máy không chỉ chú trọng đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề, mà còn bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và tác phong công nghiệp cho đội ngũ cán bộ, công nhân viên, người lao động. Việc cử cán bộ đi đào tạo chuyên sâu, cập nhật công nghệ mới; tổ chức các lớp bồi dưỡng tại chỗ; tăng cường hợp tác nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật; phát huy vai trò “kèm cặp, truyền nghề” trong nội bộ,… được triển khai đồng bộ, bài bản.

Đáng chú ý, Nhà máy đặc biệt coi trọng xây dựng đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật nòng cốt có khả năng tiếp nhận, phân tích, làm chủ và cải tiến công nghệ nhập khẩu, từng bước tiến tới tự nghiên cứu, thiết kế, tối ưu hóa quy trình sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất trước mắt, mà là bước đi chiến lược nhằm hình thành năng lực nội sinh về khoa học, công nghệ, giảm dần sự phụ thuộc bên ngoài. Đồng thời, môi trường làm việc tại Nhà máy được xây dựng theo hướng khuyến khích sáng tạo, đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; gắn đánh giá, sử dụng cán bộ với kết quả làm chủ công nghệ và hiệu quả sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Qua đó, mỗi cán bộ, kỹ sư, công nhân không chỉ là người vận hành máy móc, mà thực sự trở thành chủ thể sáng tạo, trực tiếp góp phần nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

Có thể khẳng định, đầu tư cho con người chính là đầu tư cho tự chủ lâu dài, đầu tư cho phát triển. Thực tiễn cho thấy, khi đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân thực sự làm chủ công nghệ, Nhà máy sẽ có đủ năng lực nghiên cứu, cải tiến, phát triển sản phẩm mới, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ quốc phòng và thị trường. Đó cũng chính là biểu hiện sâu sắc của tinh thần tự lực, tự cường theo tư tưởng Hồ Chí Minh: dựa vào trí tuệ, bản lĩnh và sức sáng tạo của mình để phát triển bền vững trong mọi điều kiện.

Với truyền thống vẻ vang và tinh thần tự lực, tự cường, Nhà máy Z176 tiếp tục phát huy nội lực, lấy con người làm trung tâm, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số làm nền tảng; tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh, xây dựng năng lực tự chủ vững chắc, góp phần xây dựng nền công nghiệp quốc phòng Việt Nam hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội, tăng cường quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Đại tá, TS. PHẠM ANH TUẤN, Giám đốc Nhà máy
_______________________        

1 - Như: mô hình khí tài ngụy trang, nghi trang; bộ trang phục cho lực lượng trinh sát đặc nhiệm; áo trang bị K23, phao chở vũ khí vượt sông, xuồng cứu hộ cứu nạn, lều cá nhân, nhà bạt dã chiến, bao cát quân sự và sản xuất các mặt hàng kinh tế xuất khẩu, v.v.

2 - Thành lập ngày  09/3/1971.

3 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 5, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 298.

4 - Sđd, tr. 298.

5 - Sđd, Tập 15, tr. 693.

6 - Sđd, Tập 14, tr. 140.

7 - Sđd, tr. 683.

8 - Sđd, Tập 12, tr. 459.