Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng, mãi soi sáng con đường cách mạng Việt Nam; là tài sản tinh thần vô giá của Đảng, Nhà nước và dân tộc ta. Trong bối cảnh mới, với thời cơ và thách thức đan xen, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục soi đường, định hướng, khơi dậy khát vọng phát triển, tạo động lực tinh thần to lớn để đưa đất nước vững bước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam của Đảng Cộng sản Việt Nam

Trong những năm đầu thế kỷ XX, dân tộc Việt Nam đứng trước cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước. Với khát vọng giành độc lập, tự do cho dân tộc, ngày 05/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành (Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh) đã ra đi tìm đường cứu nước.

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc giảng bài tại lớp huấn luyện chính trị cho cán bộ cách mạng ở Quảng Châu, Trung Quốc. Tranh minh họa/Nguồn: qdnd.vn

Quá trình hoạt động cách mạng và tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, dưới ánh sáng của Cách mạng Tháng Mười Nga, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy con đường đúng đắn giải phóng dân tộc mình và các dân tộc bị áp bức. Người xác định, trong thời đại ngày nay, muốn cứu nước, muốn giải phóng dân tộc không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản. Muốn cách mạng thành công phải có sự lãnh đạo của một đảng cách mạng chân chính, vững mạnh của giai cấp công nhân; đồng thời phải đặt cách mạng giải phóng dân tộc nằm trong phạm trù của cách mạng vô sản. Trên cơ sở đó, ngày 03/02/1930, tại Hồng Kông (Trung Quốc), thay mặt Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, mở ra bước ngoặt lịch sử cho cách mạng Việt Nam.

Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, xây dựng, thực hiện đường lối cách mạng theo tư tưởng của Người và giành được những thắng lợi vẻ vang. Từ thực tế đó, Đại hội II của Đảng xác định: “Toàn Đảng hãy ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong và đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch; sự học tập ấy, là điều kiện tiên quyết làm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng đi mau đến thắng lợi hoàn toàn”¹. Đến Đại hội VII, Đảng khẳng định rõ: “Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản”². Đại hội IX của Đảng nhận thức về nội hàm: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại… Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta”³.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), khái quát: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”⁴.

Tư tưởng Hồ Chí Minh có nguồn gốc từ sự tiếp thu, kế thừa, phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại và những giá trị tiến bộ của thời đại. Trên nền tảng văn hóa phong phú, vững chắc, ở tầm cao thời đại, Người tiếp nhận chủ nghĩa Mác - Lênin với những nội dung căn bản là thế giới quan, phương pháp luận khoa học và cách mạng, nên tư tưởng của Người không chỉ bao hàm những giá trị văn hóa, văn minh chung của dân tộc - nhân loại, thời đại, mà còn phản ánh tính độc lập, tự chủ và sáng tạo. Tư tưởng Hồ Chí Minh có quá trình phát triển lâu dài, không giáo điều, thiên kiến mà là tư tưởng đổi mới, hệ thống mở và trân trọng cả các giá trị văn hóa tiến bộ của dân tộc khác, của nhân loại từ lịch sử đến hiện tại.

Tư tưởng Hồ Chí Minh - giá trị trường tồn định hướng kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam

Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc là giai đoạn phát triển mới của đất nước, vừa mở ra những thời cơ, vận hội to lớn nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh đó, quan điểm đầu tiên, Đảng ta khẳng định rõ: “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;…”⁵. Tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị trường tồn, là bộ phận quan trọng cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng, kim chỉ nam định hướng cho sự phát triển đất nước.

Nền tảng tư tưởng đúng đắn của Đảng và niềm tin, đồng lòng của Nhân dân là cội nguồn cho mọi thắng lợi của dân tộc. Ảnh tư liệu

Định hướng mục tiêu chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn nhất quán mục tiêu xuyên suốt của cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đây vừa là sự lựa chọn về con đường cách mạng, đồng thời là định hướng chiến lược cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Theo đó, trong mọi giai đoạn cách mạng, từ thời kỳ đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước, đến xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mục tiêu cao nhất luôn hướng tới là xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, Nhân dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc. Bước vào kỷ nguyên mới, Đảng ta xác định mục tiêu phát triển đất nước: “…đến năm 2030, trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”⁶. Đây chính là sự kế thừa, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường, mục tiêu phát triển của đất nước trong điều kiện mới.

Định hướng động lực phát triển của dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, cùng với Đảng ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến vai trò của khối đại đoàn kết toàn dân tộc - động lực nội sinh quyết định mọi thắng lợi, Người cho rằng: Nhân dân vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể sáng tạo lịch sử, là nguồn gốc của sức mạnh cách mạng. Theo Người: “Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân. Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”⁷.

Bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục soi đường cho Đảng ta phát huy sức mạnh nội sinh để xây dựng, phát triển đất nước. Trung thành và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện mới, Đảng ta xác định rõ quan điểm chỉ đạo: “Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”⁸; đồng thời, “phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”⁹.

Định hướng xây dựng các điều kiện nền tảng bảo đảm cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Tư tưởng Hồ Chí Minh xác lập những điều kiện nền tảng, là cơ sở định hướng quan trọng, bảo đảm sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xem đây là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng. Theo Bác: “Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy”¹⁰. Quán triệt và phát triển tư tưởng của Người, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng. Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn, tự đổi mới để Đảng ta thật sự là đạo đức, là văn minh”¹¹. Cùng với xây dựng Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân tiếp tục là định hướng quan trọng cho quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; hoàn thiện thể chế phát triển, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, cải cách hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và phục vụ ngày càng tốt hơn lợi ích của Nhân dân.

Bên cạnh đó, tư tưởng Hồ Chí Minh còn chỉ rõ mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tư tưởng đó tiếp tục định hướng để Đảng ta vận dụng sáng tạo trong xây dựng, củng cố nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, gắn với xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng khu vực phòng thủ chủ động, vững chắc; kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại. Đồng thời, trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, Đảng ta xác định: “Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại,…”¹² phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước.

Bước vào kỷ nguyên mới, tư tưởng Hồ Chí Minh tiếp tục là kim chỉ nam định hướng con đường phát triển của dân tộc Việt Nam. Do vậy, kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và lý luận về đường lối đổi mới của Đảng là yêu cầu có tính nguyên tắc để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

PGS, TS. VŨ QUANG VINH, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
_______________________       

1 - ĐCSVN – Văn kiện Đảng Toàn tập, Tập 12, Nxb CTQG, H. 2001, tr. 09.

2 - Sđd, Tập 51, H. 2007, tr. 29.

3 - ĐCSVN – Văn kiện Đảng Toàn tập, Tập 60, Nxb CTQG, H. 2016, tr. 130.

4 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 88.

5 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 372.

6 - Sđd, tr. 375.

7 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 10, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 453.

8 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 373.

9 - Sđd, tr. 382.

10 - Hồ Chí Minh – Toàn tập, Tập 2, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 289.

11 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 383.

12 - Sđd, tr. 381.