Kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026) diễn ra trong bối cảnh Đại hội lần thứ XIV của Đảng thành công rất tốt đẹp, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Đây không chỉ là dịp để ôn lại và khẳng định truyền thống vẻ vang của các thế hệ thanh niên Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, mà còn là thời điểm đặt ra yêu cầu mới, ngày càng cao đối với vai trò xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Thanh niên Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới cùng đất nước. (Nguồn: tienphong.vn)

Tuổi trẻ - lực lượng xung kích của cách mạng Việt Nam

Lịch sử cách mạng Việt Nam khẳng định một quy luật mang tính xuyên suốt, nhất là ở những thời khắc mang tính bước ngoặt của dân tộc, thanh niên luôn là lực lượng xã hội to lớn, giữ vai trò xung kích, đi đầu trong hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Đảng và đất nước.

Với sức trẻ, trí tuệ, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến mãnh liệt, thanh niên không chỉ là lực lượng kế tục trung thành, được Đảng, Nhà nước và Nhân dân đặt trọn niềm tin, mà còn là chủ thể sáng tạo, lực lượng tiên phong tạo ra những đổi mới mang tính đột phá trong đấu tranh cách mạng, lao động sản xuất cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Nhận thức sâu sắc quy luật đó, ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vai trò của thanh niên và coi công tác thanh niên là vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với vận mệnh dân tộc. Người khẳng định: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà”; “nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”; đồng thời căn dặn thanh niên “ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải ra làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó”¹. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (03/02/1930), từ đó tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên được hiện thực hóa bằng đường lối, chủ trương cụ thể, thông qua việc trực tiếp lãnh đạo, giáo dục, tổ chức và rèn luyện thanh niên trong phong trào cách mạng. Sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (năm 1931) là kết quả tất yếu của yêu cầu lịch sử, đáp ứng nhiệm vụ tập hợp, giác ngộ và phát huy sức mạnh to lớn của tuổi trẻ dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng. Từ đây, thanh niên Việt Nam được tổ chức chặt chẽ, được giáo dục lý tưởng cách mạng, được rèn luyện qua thực tiễn đấu tranh, trở thành lực lượng xung kích tin cậy, đội hậu bị vững chắc, tuyệt đối trung thành của Đảng và cách mạng.

Đoàn viên, thanh niên Quân khu 7 tặng quà người dân tỉnh Tây Ninh trong chương trình Về nguồn và Phiên chợ nghĩa tình quân dân (tháng 12/2025).

Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, trong các cao trào đấu tranh cách mạng trước năm 1945, thanh niên Việt Nam đã trở thành lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động, giác ngộ quần chúng đi theo con đường cách mạng vô sản, góp phần quyết định làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Qua thực tiễn đấu tranh cách mạng, nhiều thanh niên ưu tú được rèn luyện, thử thách và trưởng thành nhanh chóng, trở thành những cán bộ lãnh đạo xuất sắc của Đảng². Trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, tinh thần xung kích, dấn thân và hy sinh của thanh niên tiếp tục được phát huy ở mức cao nhất; hàng triệu người đã hiến trọn tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, với tinh thần “không có gì quý hơn độc lập, tự do” và ý chí “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, viết nên những trang sử chói lọi của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, trong suốt tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, truyền thống xung kích cách mạng của thanh niên Việt Nam không ngừng được kế thừa và phát huy. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, thanh niên tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các công trình trọng điểm, củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới, biển, đảo của Tổ quốc. Thực tiễn đó khẳng định phong trào hành động cách mạng của thanh niên ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả; vừa cụ thể hóa chủ trương của Đảng về công tác thanh niên, vừa gắn giáo dục lý tưởng cách mạng với lao động, sáng tạo và cống hiến, trở thành “ngôi trường vĩ đại” rèn luyện, bồi dưỡng và phát huy vai trò xung kích của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Những đóng góp to lớn, bền bỉ của thanh niên; trong đó, có đóng góp to lớn của thanh niên Quân đội, qua hơn 80 năm lập nước, hơn 40 năm đổi mới và 95 năm xây dựng, trưởng thành của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã góp phần tạo nền tảng quan trọng để đất nước tích lũy đủ thế và lực, vững bước vào giai đoạn phát triển mới.

Kỷ nguyên mới và yêu cầu đặt ra đối với tuổi trẻ     

Đại hội lần thứ XIV của Đảng được xác định “là dấu mốc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước”³. Thành công của chặng đường phát triển đó “phụ thuộc rất lớn vào đóng góp lực lượng thanh niên - thế hệ tương lai của đất nước”⁴. Đặc biệt, trong nhiều lĩnh vực, Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh vai trò quan trọng của thế hệ trẻ trong triển khai thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của quốc gia thời gian tới. Thực tiễn đó đòi hỏi sự lãnh đạo, định hướng và tổ chức thực hiện đồng bộ của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể, nòng cốt là tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, trong việc tập trung triển khai hiệu quả một số nội dung cơ bản sau:

Một là, củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng, lý tưởng cách mạng và bản lĩnh chính trị cho thanh niên trước yêu cầu nhiệm vụ mới. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, công tác thanh niên được xác định là “vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng”⁵. Vì vậy, cần đặc biệt coi trọng việc xây dựng cho thanh niên nền tảng tư tưởng vững chắc, lý tưởng cách mạng kiên định và bản lĩnh chính trị vững vàng. Mỗi thanh niên phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu trở thành “những chiến sĩ kiên quyết và gan góc”⁶; đủ trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm để phát huy vai trò xung kích, sáng tạo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tỉnh Sơn La tuyên dương cán bộ đoàn, đoàn viên tiêu biểu. (Nguồn: TTXVN)

Trên cơ sở đó, công tác giáo dục của Đoàn cần tập trung định hướng, thực hiện “3 thống nhất” trong nhận thức và hành động của thanh niên: (1) lý tưởng của thanh niên là kiên định với lý tưởng của Đảng; (2) mục tiêu phấn đấu của thanh niên là góp sức vì mục tiêu của Đảng và toàn dân tộc; (3) hành động của thanh niên là góp sức xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh toàn diện, xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. Đây là những nguyên tắc cốt lõi, cần được quán triệt sâu sắc, trước hết là kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và đường lối đổi mới của Đảng.

Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức giáo dục lý tưởng cách mạng cho thanh niên theo hướng hiện đại, phù hợp với yêu cầu mới. Trọng tâm là tăng cường tương tác, đối thoại, phát huy vai trò chủ thể của đoàn viên, thanh niên; kết hợp hài hòa giữa giáo dục trực tiếp và trực tuyến, giữa lý luận và thực tiễn. Đồng thời, tăng cường nắm bắt, định hướng dư luận xã hội trong thanh niên bằng các phương thức linh hoạt, nhất là đầu tư, phát triển ứng dụng “Thanh niên Việt Nam” và công cụ “AI của Đoàn” để cung cấp thông tin định hướng, tăng cường tương tác và lắng nghe ý kiến của thanh niên.

Hai là, tiếp tục xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên và nâng cao chất lượng các phong trào hành động cách mạng của thanh niên. Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh giữ vai trò hạt nhân chính trị trong các tổ chức của thanh niên Việt Nam, dẫn dắt phong trào thanh niên và là cầu nối tin cậy giữa Đảng với thanh niên. Vì vậy, cần tiếp tục củng cố, phát triển tổ chức Đoàn, Hội vững mạnh, hoạt động thực chất, tập trung vào các địa bàn, lĩnh vực then chốt, như: khu vực ngoài nhà nước, khu công nghiệp, khu kinh tế, không gian mạng và các lĩnh vực mới nảy sinh nhiều vấn đề xã hội tác động trực tiếp đến tư tưởng, lối sống của thanh niên; qua đó, bảo đảm đưa chủ trương, đường lối của Đảng về công tác thanh niên vào chiều sâu và bền vững.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng tổ chức và hiệu quả hoạt động của Đoàn theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả, lấy nhu cầu chính đáng và khát vọng cống hiến của thanh niên làm trung tâm, gắn phong trào với giải quyết những vấn đề cụ thể trong học tập, việc làm, khởi nghiệp, đời sống văn hóa, tinh thần. Thực hiện nghiêm chủ trương “3 Dễ - 3 Rõ - 3 Đo”⁷, “mỗi quý một kết quả lớn”, “mỗi năm hai đột phá”⁸, bảo đảm hoạt động Đoàn có sản phẩm cụ thể, đo đếm được, khắc phục tình trạng hình thức, dàn trải. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp thật sự tiên phong, gương mẫu, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức trong sáng, năng lực tham mưu, tổ chức và dẫn dắt phong trào; thực sự “lo trước thanh niên, vui sau thanh niên”; “gian khổ thì đi trước, hưởng thụ thì đi sau”, đủ uy tín để quy tụ, truyền cảm hứng cho thanh niên; qua đó, xây dựng tổ chức Đoàn thực sự là “trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên”, lực lượng chính trị tin cậy của Đảng.

Thanh niên thành phố Huế cũng lãnh đạo thành phố trồng cây đầu năm. (Nguồn: TTXVN)

Ba là, nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực làm chủ khoa học - công nghệ và tư duy sáng tạo của thanh niên đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Tổ chức Đoàn cần xác định nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực làm chủ khoa học - công nghệ và hình thành tư duy sáng tạo cho thanh niên là mục tiêu chiến lược của công tác thanh niên, trực tiếp góp phần tạo động lực phát triển nhanh, bền vững và bảo đảm tự chủ chiến lược quốc gia. Trọng tâm là bồi dưỡng cho thanh niên khả năng thích ứng nhanh với thay đổi của thời đại, từng bước làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ lõi, công nghệ số, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Học tập, đào tạo cần được đổi mới theo hướng thực chất, gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước và nhu cầu của thị trường lao động; chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực toàn diện, coi trọng tư duy phản biện, năng lực phát hiện vấn đề, đề xuất giải pháp và tạo ra giá trị mới. Các chương trình học tập, nghiên cứu, sáng tạo của thanh niên phải được đánh giá trên cơ sở “kết quả thực chất, dựa trên dữ liệu, số liệu; ưu tiên các mô hình có khả năng nhân rộng nhanh, chi phí hợp lý, tác động lớn đến đời sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân”⁹. Đồng thời, xây dựng cho thanh niên tinh thần tự học, tự nghiên cứu, học tập suốt đời; hoàn thiện cơ chế phát hiện, bồi dưỡng, thu hút và sử dụng hiệu quả nhân tài trẻ, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao; tạo môi trường thuận lợi để thanh niên tham gia nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn, qua đó hình thành đội ngũ thanh niên có tri thức, kỹ năng, bản lĩnh và năng lực cạnh tranh khu vực, quốc tế.

Bốn là, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần tiên phong cống hiến, xung kích, tình nguyện của thanh niên gắn với yêu cầu phát triển bền vững và bảo vệ Tổ quốc. Trong kỷ nguyên phát triển mới, “Thanh niên phải xung phong làm gương mẫu trong công tác, trong học hỏi, trong tiến bộ, trong đạo đức cách mạng”¹⁰, tiếp tục phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong tham gia giải quyết những vấn đề lớn, cấp bách của đất nước; chuyển hóa tiềm năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến của thanh niên thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, đồng thời bồi đắp niềm tin, lý tưởng cách mạng, trách nhiệm chính trị của thế hệ trẻ đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo đó, tổ chức Đoàn cần tiếp tục đổi mới việc lãnh đạo, tổ chức các phong trào hành động cách mạng của thanh niên theo hướng thiết thực, có trọng tâm, trọng điểm, gắn chặt với nhiệm vụ chính trị của từng địa phương, cơ quan, đơn vị và những lĩnh vực then chốt, mũi nhọn đang định hình tương lai phát triển của quốc gia. Cùng với phát huy vai trò xung kích của thanh niên ở các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, cần mở rộng không gian xung kích sang các lĩnh vực mới, như: chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, an ninh mạng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, tổ chức lực lượng thanh niên nòng cốt tham gia tuyên truyền, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số và đời sống xã hội.

Cùng với đó, cần đặc biệt coi trọng và phát huy tinh thần xung kích của thanh niên đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thanh niên phải là lực lượng đi đầu trong củng cố nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, hiện đại; tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền biên giới, biển, đảo, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và chủ quyền không gian mạng; kiên quyết đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch. Trong đó, thanh niên Quân đội giữ vai trò lực lượng xung kích nòng cốt, trực tiếp góp phần xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; nêu gương về bản lĩnh chính trị, kỷ luật, tinh thần sẵn sàng chiến đấu và hy sinh vì độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

Năm là, tạo điều kiện để thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, góp phần nâng cao vị thế đất nước trong kỷ nguyên mới. Tổ chức Đoàn cần xác định hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài trong công tác thanh niên, trực tiếp góp phần hình thành các động lực tăng trưởng mới, nâng cao nội lực và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trên cơ sở các định hướng của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách khuyến khích sáng tạo, phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời, triển khai đồng bộ các biện pháp hỗ trợ thiết thực để thanh niên phát huy trí tuệ, tinh thần dấn thân và khát vọng cống hiến. Trọng tâm là xây dựng đội ngũ thanh niên dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, có năng lực làm chủ khoa học - công nghệ, thích ứng nhanh với biến động của thị trường, tham gia hiệu quả vào các chuỗi giá trị mới, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Đặc biệt, chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thanh niên tham gia hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, tập trung nâng cao năng lực ngoại ngữ, kỹ năng toàn cầu và bản lĩnh văn hóa; bảo đảm thanh niên vừa tiếp thu tinh hoa khoa học - công nghệ và văn hóa của nhân loại, vừa giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc và hệ giá trị cốt lõi của con người Việt Nam. Tổ chức Đoàn các cấp phát huy vai trò nòng cốt trong định hướng, hỗ trợ và đồng hành cùng thanh niên; chủ động kết nối nguồn lực của Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức quốc tế để xây dựng, vận hành hiệu quả hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; khuyến khích thanh niên mạnh dạn tham gia các lĩnh vực mới, lĩnh vực mũi nhọn, khẳng định vai trò tiên phong của thế hệ trẻ trong phát triển kinh tế - xã hội, gắn với củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Sáu là, quan tâm phát triển toàn diện thể chất, đời sống văn hóa, tinh thần của thanh niên nhằm bảo đảm nền tảng bền vững cho sự cống hiến lâu dài. Các cấp bộ Đoàn cần xác định việc chăm lo phát triển toàn diện thanh niên là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, trực tiếp quyết định chất lượng nguồn nhân lực trẻ và sức bền phát triển của đất nước. Trọng tâm là quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Đề án tổng thể phát triển thể lực, tầm vóc người Việt Nam giai đoạn 2011 - 2030; tập trung nâng cao thể chất, xây dựng lối sống lành mạnh, kỷ luật, ý thức tự chăm sóc sức khỏe cho thanh niên. Đẩy mạnh phong trào rèn luyện thể dục, thể thao; phòng, chống tệ nạn xã hội; bảo đảm an toàn về thể chất và tinh thần, qua đó nâng cao sức bền, khả năng thích ứng và hiệu quả học tập, lao động, sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới.

Cùng với đó, tăng cường bảo vệ và nâng cao sức khỏe tinh thần cho thanh niên thông qua các hoạt động tư vấn, hỗ trợ tâm lý, định hướng giá trị, giúp thanh niên chủ động thích ứng trước những tác động tiêu cực của môi trường xã hội và không gian mạng. Đồng thời, chú trọng xây dựng đời sống văn hóa, tinh thần lành mạnh, giàu tính định hướng bằng các hoạt động văn hóa, văn nghệ, giáo dục thẩm mỹ và tổ chức không gian sinh hoạt tích cực, phù hợp với đặc điểm của thanh niên. Thông qua đó, bồi dưỡng nhân cách, lối sống đẹp, bản lĩnh văn hóa và ý thức trách nhiệm công dân, tạo nền tảng vững chắc để thanh niên phát huy trí tuệ, sáng tạo và khát vọng cống hiến lâu dài cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phát huy truyền thống 95 năm vẻ vang của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, tuổi trẻ Việt Nam hôm nay đứng trước sứ mệnh lịch sử mới với yêu cầu cao hơn về bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm cống hiến. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, việc tiếp tục khơi dậy và phát huy vai trò xung kích của thanh niên có ý nghĩa quyết định đối với việc hiện thực hóa khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, tuổi trẻ Việt Nam sẽ không ngừng rèn luyện, trưởng thành, xứng đáng là lực lượng tin cậy, kế tục trung thành và sáng tạo sự nghiệp cách mạng. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, củng cố vững chắc niềm tin, ý chí và sức mạnh để dân tộc vươn mình phát triển, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội./.

BÙI QUANG HUY, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thứ nhất Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh