Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Dân là gốc”, Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc¹. Quán triệt sâu sắc quan điểm đó, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân tiếp tục đổi mới, nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác dân vận; qua đó tăng cường, củng cố mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quân đội với Nhân dân, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Thực tiễn cho thấy, sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nguồn lực to lớn, nhân tố quan trọng bảo đảm cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Vì vậy, Đảng ta luôn coi trọng công tác dân vận, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của Nhân dân, phát huy quyền làm chủ, sức sáng tạo của Nhân dân, qua đó tăng cường sự gắn bó giữa Đảng với Nhân dân, củng cố niềm tin và đồng thuận xã hội.

Thủ trưởng Cục Dân vận báo cáo những nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 tại buổi làm việc với Thủ trưởng Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguồn: qdnd.vn

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, công tác dân vận là nội dung rất quan trọng trong thực hiện chức năng “đội quân công tác”, gắn với quá trình xây dựng, củng cố mối quan hệ máu thịt quân - dân. Thực tiễn gần 82 năm xây dựng, chiến đấu, chiến thắng và trưởng thành, Quân đội ta luôn dựa vào Nhân dân, gắn bó máu thịt với Nhân dân, hết lòng phục vụ Nhân dân. Đó là nguồn sức mạnh to lớn để Quân đội hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ. Trong tình hình mới, thực hiện tốt công tác dân vận vừa là yêu cầu, trách nhiệm chính trị, niềm vinh dự, vừa là phương thức quan trọng để Quân đội tham gia xây dựng cơ sở chính trị, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường quốc phòng, an ninh, góp phần xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân vững mạnh, hiện đại; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và “thế trận lòng dân” vững chắc.

Những năm qua, công tác dân vận trong toàn quân được triển khai toàn diện, rộng khắp, ngày càng thiết thực, hướng mạnh về cơ sở. Các cơ quan, đơn vị tích cực đổi mới nội dung, phương thức tiến hành, gắn công tác dân vận với nhiệm vụ chính trị và yêu cầu thực tiễn trên từng địa bàn; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân, tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, góp phần xây dựng địa bàn vững mạnh.

Thông qua triển khai hiệu quả các phong trào, cuộc vận động, nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong công tác dân vận tiếp tục được duy trì, nhân rộng, tạo sức lan tỏa trong Nhân dân; tiêu biểu như: “Dân vận khéo”, “Quân đội chung sức xây dựng nông thôn mới”, “Quân đội chung tay vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, “Nâng bước em tới trường”, “Con nuôi đồn Biên phòng”, v.v. Cùng với đó, các hoạt động an sinh xã hội, “Đền ơn đáp nghĩa” được đẩy mạnh, thiết thực chăm lo đời sống Nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, biển, đảo². Trong phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, Quân đội luôn là lực lượng nòng cốt, xung kích, có mặt ở những nơi nguy hiểm để giúp đỡ cấp ủy, chính quyền và Nhân dân. Chỉ riêng trong “Chiến dịch Quang Trung”, Quân đội đã huy động hơn 312.000 lượt cán bộ, chiến sĩ, dân quân tự vệ cùng hàng chục nghìn lượt phương tiện tham gia, xây mới, sửa chữa 986 nhà ở và các công trình dân sinh, v.v. Qua đó, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc, khẳng định và lan tỏa phẩm chất, uy tín, hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.

Thời gian tới, công tác dân vận trong Quân đội tiếp tục đứng trước những yêu cầu mới, nhất là diễn biến phức tạp của thiên tai, dịch bệnh, các thách thức an ninh phi truyền thống. Cùng với đó, các thế lực thù địch gia tăng lợi dụng những vấn đề nhạy cảm để xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phá hoại mối quan hệ đoàn kết quân - dân. Quán triệt quan điểm, chủ trương về công tác dân vận mà Đại hội XIV của Đảng xác định, các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì và cơ quan, đơn vị trong toàn quân cần tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đồng bộ các nội dung, giải pháp chủ yếu sau:

Một là, quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”, phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân trong công tác dân vận. Các cơ quan, đơn vị cần xác định rõ: “Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền, lợi ích chính đáng của Nhân dân”; lấy “hạnh phúc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”³. Trên cơ sở đó, đổi mới cách tiếp cận và tổ chức công tác dân vận theo hướng gần dân, hiểu dân, trọng dân, có trách nhiệm với dân. Thường xuyên nắm chắc tình hình, tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề Nhân dân quan tâm, nhất là trên các địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo để kịp thời tham mưu giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Khi triển khai nhiệm vụ trên địa bàn, cần đánh giá đầy đủ những tác động có thể ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt, sản xuất và lợi ích chính đáng của Nhân dân; chủ động trao đổi, giải thích, vận động để Nhân dân hiểu rõ, đồng tình với chủ trương và cách thức tổ chức thực hiện.

Tình cảm của đồng bào Vân Kiều (Hướng Hóa, Quảng Trị) với cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo trên đường tuần tra. Nguồn: qdnd.vn

Bên cạnh đó, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy và từng cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện công tác dân vận, khắc phục tư tưởng coi đây là nhiệm vụ riêng của cơ quan chính trị và cán bộ chuyên trách. Mỗi cán bộ, chiến sĩ phải gắn thực hiện chức trách, nhiệm vụ với tôn trọng Nhân dân, chấp hành nghiêm kỷ luật, giữ gìn tài sản, môi trường, phong tục, tập quán nơi đóng quân; nói đi đôi với làm, nhất là những việc đã cam kết với Nhân dân phải được thực hiện nghiêm túc, thiết thực và hiệu quả. Kiên quyết khắc phục bệnh hình thức, hành chính hóa, làm theo phong trào; lấy hiệu quả thực tế, sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân làm thước đo kết quả công tác dân vận. Qua đó, đưa quan điểm “Dân là gốc” trở thành nhận thức thống nhất và hành động thường xuyên, góp phần củng cố niềm tin, tăng cường gắn bó quân - dân, giữ gìn và lan tỏa phẩm chất, hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức công tác dân vận, hướng mạnh về cơ sở, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động Nhân dân. Các cơ quan, đơn vị cần đẩy mạnh đổi mới cách thức tiến hành công tác dân vận phù hợp với nhiệm vụ của Quân đội, đặc điểm địa bàn và từng nhóm đối tượng; ưu tiên địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển, đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo và địa bàn khó khăn. Kết hợp chặt chẽ công tác dân vận thường xuyên với xây dựng cơ sở, kết nghĩa; thực hiện hiệu quả Đề án “Hành quân dã ngoại làm công tác dân vận của Quân đội nhân dân Việt Nam và lực lượng Dân quân tự vệ trong tình hình mới”. Gắn tuyên truyền, vận động với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, chăm lo đời sống và giải quyết những vấn đề thiết thực ở cơ sở; chuyển mạnh từ tuyên truyền theo nội dung có sẵn sang lựa chọn vấn đề, cách thức và thời điểm phù hợp với từng địa bàn, từng đối tượng, bảo đảm công tác dân vận thiết thực và hiệu quả.

Tiếp tục “đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động, sử dụng có hiệu quả các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội theo hướng thiết thực, tăng cường đồng thuận, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa”⁴. Nội dung tuyên truyền phải chính xác, kịp thời, dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng; kết hợp tuyên truyền trực tiếp với phát huy hiệu quả báo chí, phát thanh, truyền hình, nền tảng số và mạng xã hội. Chú trọng cung cấp thông tin chính thống, giải đáp kịp thời những vấn đề Nhân dân quan tâm, nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác, giúp Nhân dân nhận diện âm mưu, thủ đoạn lợi dụng những vấn đề nhạy cảm để xuyên tạc, kích động, chia rẽ, chống phá; chủ động định hướng thông tin, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc, góp phần củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.

Ba là, phát huy dân chủ, tăng cường tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe và kịp thời phản ánh, tham mưu giải quyết những kiến nghị chính đáng, hợp pháp của Nhân dân. Các cơ quan, đơn vị cần quán triệt, thực hiện nghiêm phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”⁵. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác dân vận, phát huy dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia, phản ánh, góp ý đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích chính đáng và đời sống của mình; đồng thời, tăng cường gặp gỡ, tiếp xúc, đối thoại, nhất là ở những địa bàn còn nhiều vấn đề Nhân dân quan tâm. Lãnh đạo, chỉ huy đơn vị trực tiếp lắng nghe, tôn trọng ý kiến của Nhân dân, chủ động giải thích, làm rõ những vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị; không né tránh, áp đặt hoặc đối thoại hình thức, chậm giải quyết.

Chiến sĩ Sư đoàn 316 chào bà con Làng Nủ để trở về đơn vị sau những ngày tìm kiếm người mất tích, tháng 9/2024. Nguồn: qdnd.vn

Nâng cao chất lượng tiếp nhận, phân loại, xử lý và phản hồi ý kiến, kiến nghị của Nhân dân; xác định rõ trách nhiệm và thời hạn thực hiện đối với từng nội dung. Những vấn đề thuộc thẩm quyền cần được xem xét, giải quyết đúng quy định; những nội dung vượt thẩm quyền phải chủ động báo cáo, tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý. Đối với những vụ việc phức tạp, nhạy cảm, cần chủ động nắm chắc diễn biến, phân tích nguyên nhân, lựa chọn cách thức vận động phù hợp, kết hợp đối thoại, giải thích, thuyết phục với thực hiện đúng chủ trương, chính sách, pháp luật. Qua đó, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy thực chất, những vấn đề phát sinh từ cơ sở được nhận diện và xử lý kịp thời, đúng quy định.

Bốn là, kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác dân vận. Các cơ quan, đơn vị thường xuyên rà soát, “kiện toàn tổ chức dân vận các cấp; xây dựng đội ngũ cán bộ dân vận nắm chắc địa bàn, am hiểu văn hóa, tổ chức thực hiện tốt công tác dân tộc, tôn giáo”⁶. Theo đó, tiếp tục kiện toàn cơ quan, lực lượng làm công tác dân vận theo hướng tinh, gọn, hiệu quả; xác định đúng chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác, bảo đảm cơ quan dân vận thực hiện tốt vai trò tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân vận; hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức thực hiện. Chú trọng quy hoạch, tạo nguồn, lựa chọn, bố trí cán bộ có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, uy tín, tâm huyết, kinh nghiệm thực tiễn và năng lực vận động quần chúng; có khả năng nắm, phân tích tình hình, địa bàn, nhất là những vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo, an ninh, trật tự ở cơ sở.

Đổi mới đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ theo hướng thiết thực, sát chức trách, nhiệm vụ và đặc điểm địa bàn; kết hợp trang bị kiến thức với rèn luyện kỹ năng, kinh nghiệm xử lý tình huống trong công tác dân vận. Chú trọng bồi dưỡng kiến thức về kinh tế - xã hội, pháp luật, dân tộc, tôn giáo, phong tục, tập quán, ngôn ngữ và kỹ năng tuyên truyền, vận động ở cơ sở; kết hợp đào tạo tập trung với tập huấn, bồi dưỡng thường xuyên và rèn luyện qua thực tiễn. Lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ, năng lực thực tiễn và uy tín đối với Nhân dân làm căn cứ quan trọng trong đánh giá, sử dụng cán bộ. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ dân vận có bản lĩnh, giỏi nghiệp vụ, am hiểu địa bàn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Năm là, tăng cường phối hợp, phát huy sức mạnh tổng hợp trong thực hiện công tác dân vận. Quán triệt quan điểm “Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị”⁷, các cơ quan, đơn vị trong Quân đội căn cứ chức năng, nhiệm vụ và địa bàn hoạt động, cần chủ động phối hợp với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng trên địa bàn, thống nhất nội dung, phương thức, lực lượng và trách nhiệm trong tiến hành công tác dân vận. Phát huy vai trò của cơ quan quân sự địa phương trong tham mưu, hiệp đồng, bảo đảm công tác dân vận gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựng cơ sở chính trị và giải quyết những vấn đề nảy sinh từ cơ sở. Phối hợp triển khai hiệu quả phong trào thi đua “Dân vận khéo”, xây dựng “Đơn vị dân vận tốt”, gắn với các chương trình mục tiêu quốc gia, các phong trào thi đua, cuộc vận động trong và ngoài Quân đội, hướng vào những địa bàn, đối tượng còn khó khăn, những vấn đề Nhân dân quan tâm.

Chủ động huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Quân đội, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng để chăm lo an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững, khắc phục hậu quả thiên tai, hỗ trợ Nhân dân ổn định đời sống, sản xuất. Khi có tình huống đột xuất, phức tạp, cần kịp thời hiệp đồng lực lượng, phương tiện, thống nhất phương án, phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm hỗ trợ đúng nhu cầu, đúng đối tượng, công khai, tiết kiệm và hiệu quả. Qua đó, tạo sức mạnh tổng hợp, nâng cao hiệu quả công tác dân vận, củng cố niềm tin của Nhân dân và xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc.

Quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, công tác dân vận trong Quân đội cần tiếp tục được đặt trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, gắn với phát huy sức mạnh Nhân dân và củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Quân đội với Nhân dân. Đây là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi sự thống nhất cao về nhận thức, trách nhiệm và hành động trong toàn quân. Thực hiện tốt các nội dung, biện pháp trên sẽ góp phần củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”, tạo cơ sở để Quân đội hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Thiếu tướng BẾ HẢI TRIỀU, Cục trưởng Cục Dân vận
_____________________       

1 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 382.

2 - Từ năm 2025 đến nay, toàn quân tham gia xóa hơn 18.000 nhà tạm, nhà dột nát; xây dựng hơn 2.800 căn nhà cho con đẻ của người tham gia kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; trực tiếp đầu tư 150 tỉ đồng xây dựng Trường dân tộc nội trú Ea Rốk (tỉnh Đắk Lắk); huy động hàng nghìn ngày công hỗ trợ xây mới, sửa chữa 81 trường học và nhiều công trình dân sinh.

3 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập II, Nxb CTQGST, tr. 382.

4 - Sđd, tr. 285.

5 - Sđd, Tập I, tr. 174.

6 - Sđd, tr. 175.

7 - Sđd, Tập II, tr. 96.