Thượng tướng Đỗ Bá Tỵ phát biểu tại Hội nghị sơ kết 5 năm triển khai thực hiện Nghị định số 152 của Chính phủ về khu vực phòng thủ (26-3-2014). (Nguồn: qdnd.vn)

Thực tiễn đấu tranh cách mạng đầy sinh động của quân và dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng đã khẳng định tầm quan trọng của công tác tham mưu chiến lược (TMCL), nhất là trong những thời điểm lịch sử mang tính bước ngoặt. Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây, nhờ thực hiện tốt công tác TMCL đã giúp cho Đảng ta hoạch định, tổ chức và thực hiện đường lối cách mạng, đường lối kháng chiến, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ cách mạng trong mỗi thời kỳ. Điểm nổi bật của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ là, bước vào cuộc kháng chiến và trong giai đoạn đầu ta kém địch về thế và lực, trang bị, vũ khí,… nhưng trong quá trình chiến tranh, sự chênh lệch đó dần được thay đổi, chuyển hóa theo hướng có lợi cho ta và đến giai đoạn cuối ta hoàn toàn nắm quyền chủ động chiến lược, giành thắng lợi quyết định kết thúc chiến tranh. Thắng lợi vĩ đại của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ có nhiều nguyên nhân; trong đó, có sự đóng góp quan trọng của công tác TMCL, sự chỉ đạo chiến lược sắc sảo, tài tình. Tầm quan trọng của công tác TMCL, nhất là những bài học quý báu về công tác này trong sự nghiệp giải phóng dân tộc còn nguyên giá trị đối với sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc (BVTQ) hiện nay.

Tuy nhiên, cần thấy rằng sự nghiệp giải phóng dân tộc và sự nghiệp BVTQ, cũng như chiến tranh giải phóng và chiến tranh BVTQ, bên cạnh những điểm thống nhất có những đặc điểm riêng mang tính đặc thù. Do đó, trong quá trình thực hiện công tác TMCL trong tình hình mới chúng ta phải hết sức chú ý vấn đề nêu trên để có sự chỉ đạo chặt chẽ, đúng hướng, sát tình hình, đạt hiệu quả cao. Nhận thức rõ đặc điểm đó, những năm qua, các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, trước hết là Bộ Tổng Tham mưu đã quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối quân sự, quốc phòng (QS,QP) của Đảng và bám sát tình hình đất nước, khu vực và thế giới chủ động tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các vấn đề chỉ đạo ở tầm chiến lược về BVTQ.

Dự báo trong thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực tuy hòa bình, hợp tác, phát triển vẫn là xu thế chủ đạo, nhưng tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn sự mất ổn định, bất trắc, khó lường tác động trực tiếp đến sự nghiệp BVTQ của quân và dân ta. Các thế lực thù địch đẩy mạnh hoạt động chống phá bằng chiến lược “Diễn biến hòa bình” hết sức thâm độc, nguy hiểm. Trong bối cảnh đó, đòi hỏi công tác TMCL phải tích cực đổi mới, chủ động, nhạy bén, hiệu quả hơn nữa. Để hoàn thành trọng trách này, các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, nòng cốt là Bộ Tổng Tham mưu cần tập trung làm tốt một số vấn đề cơ bản sau:

1- Chủ động bám sát tình hình, thực hiện tốt công tác dự báo chiến lược về QS,QP. Đây là vấn đề quan trọng hàng đầu của công tác TMCL. Bởi, có nắm chắc tình hình, dự báo chính xác xu hướng phát triển của nó, nhất là tình hình liên quan trực tiếp đến quốc phòng, BVTQ thì mới tham mưu trúng, đúng, hiệu quả. Thời gian qua, công tác dự báo chiến lược đã đạt được những kết quả tích cực, đưa ra những dự báo sâu, chính xác, phục vụ kịp thời việc hoạch định đường lối QS,QP, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, lực lượng vũ trang nhân dân, xây dựng khu vực phòng thủ; tuy nhiên, còn bộc lộ hạn chế ở một số nội dung và trong một vài thời điểm dự báo chưa thật sát dẫn tới xử lý vụ việc chậm, lúng túng, hiệu quả thấp. Trước sự biến động mau lẹ và phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và trong nước, đối tượng và đối tác đan xen như hiện nay, đòi hỏi các cơ quan tham mưu chiến lược của Bộ Tổng Tham mưu, Bộ Quốc phòng phải nâng cao hơn nữa chất lượng nghiên cứu, dự báo chiến lược về QS,QP. Trên cơ sở đó, giúp Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tham mưu, đề xuất cho Đảng, Nhà nước hoạch định đường lối, chiến lược và các đối sách ngăn ngừa, xử lý kịp thời, có hiệu quả các tình huống về quốc phòng - an ninh (QP-AN), bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi phát triển đất nước, tăng cường thế và lực của nước ta trên trường quốc tế. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề và có nhiều khó khăn, thách thức. Để làm tốt vấn đề này, các cơ quan phải tiếp tục quán triệt sâu sắc hai nhiệm vụ chiến lược, quan điểm, đường lối QS,QP được thể hiện trong các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, trọng tâm là Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) về “Chiến lược BVTQ trong tình hình mới”. Trên cơ sở đó, tăng cường công tác nắm tình hình, tập trung nghiên cứu, đánh giá, phân tích và dự báo chiến lược chính xác. Đặc biệt, cần chú ý đánh giá chính xác, kịp thời về đối tượng, đối tác của cách mạng Việt Nam; dự kiến các tình huống chiến lược có thể xảy ra, v.v. Từ đó, đề xuất chủ trương, giải pháp có tính hệ thống, toàn diện, khả thi, nhằm chủ động phòng ngừa, xử lý thắng lợi các tình huống về QP-AN, không để bị động, bất ngờ về chiến lược, không để các thế lực thù địch lợi dụng làm phức tạp tình hình; đồng thời, chỉ đạo thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng lực lượng, tổ chức thế trận, nâng cao khả năng phòng thủ đất nước, nhất là trên các hướng và địa bàn chiến lược. Quá trình nghiên cứu, phải chú trọng tính dự báo, phát hiện, nhất là những vấn đề mới, tạo bước đột phá trong công tác dự báo chiến lược.

2- Tập trung nghiên cứu, tham mưu đẩy mạnh xây dựng nền quốc phòng toàn dân đáp ứng yêu cầu BVTQ trong tình hình mới. Trọng tâm là tham mưu xây dựng tiềm lực, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh dân nhân vững chắc trên từng địa bàn và cả nước. Trong bối cảnh nước ta đang thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, hội nhập quốc tế sâu rộng như hiện nay, Bộ Tổng Tham mưu và các cơ quan nghiên cứu cần tích cực nghiên cứu, đề xuất với Đảng, Nhà nước những vấn đề mới, những giải pháp khả thi về xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh toàn diện. Trong đó, tập trung tăng cường các tiềm lực của nền quốc phòng theo tư duy mới của Đảng về BVTQ. Trên cơ sở Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) về “Chiến lược BVTQ trong tình hình mới”, sơ kết 05 năm thực hiện Nghị quyết 28-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị định 152/2007/NĐ-CP của Chính phủ, chú trọng đề xuất chủ trương, giải pháp nhằm bổ sung, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng, hoạt động của khu vực phòng thủ; xây dựng các chiến lược, chính sách đưa việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế đi vào chiều sâu; đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, v.v. Để thực hiện tốt hơn nữa chủ trương gắn phát triển kinh tế - xã hội với tăng cường QP-AN, cần rà soát, tham mưu cho Chính phủ hoàn thiện quy hoạch tổng thể bố trí quốc phòng kết hợp với phát triển kinh tế - xã hội trên phạm vi cả nước, nhằm tăng cường thế trận QP-AN, nhất là trên hướng biên giới, biển, đảo và các địa bàn chiến lược.

Cùng với đó, tiếp tục đổi mới tư duy chiến lược về BVTQ, đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận về tác chiến chiến lược, chiến lược quân sự, chiến lược quốc phòng, xác định phương châm, phương thức tác chiến chiến lược, phát triển lý luận nghệ thuật quân sự, khoa học kỹ thuật quân sự, chiến tranh nhân dân BVTQ trong điều kiện tác chiến mới, nhất là tác chiến biển, đảo; đồng thời, có kế hoạch sẵn sàng với các hình thái chiến tranh xâm lược mới của địch, đối phó hiệu quả với an ninh phi truyền thống. Tập trung nghiên cứu điều chỉnh lực lượng, thế trận, hình thành thế bố trí chiến lược mới trên các vùng, miền, kết hợp chặt chẽ giữa tại chỗ với cơ động, đảm bảo liên hoàn, vững chắc, không để bị cô lập, chia cắt chiến lược, đáp ứng yêu cầu xử lý các tình huống về QP-AN và tác chiến phòng thủ BVTQ. Không chỉ tham mưu, đề xuất những chủ trương lớn về xây dựng tiềm lực, thế trận QP-AN, các cơ quan tham mưu cấp chiến lược cần tích cực nghiên cứu, xây dựng phương thức đấu tranh quốc phòng theo hướng vừa hợp tác, vừa đấu tranh, tránh xung đột, đối đầu, tránh bị cô lập, lệ thuộc; đồng thời, sẵn sàng đối phó thắng lợi với chiến tranh xâm lược (nếu xảy ra) ở các quy mô. Mặt khác, thường xuyên bám sát quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đề xuất chủ trương, giải pháp tăng cường công tác đối ngoại quốc phòng trong tình hình mới, v.v.

3- Coi trọng chỉ đạo tham mưu xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân, nhất là Quân đội nhân dân có chất lượng tổng hợp, trình độ sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh chiến đấu ngày càng cao, phát huy tốt vai trò nòng cốt thực hiện nhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới. Công tác TMCL tiếp tục bám sát định hướng của Đảng về xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, tham mưu, đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng những chủ trương lớn, nhằm xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức; trong đó, lấy xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu. Trước mắt, Bộ Tổng Tham mưu và các cơ quan có chức năng TMCL tiếp tục tham mưu xây dựng, bổ sung, hoàn thiện hệ thống luật về xây dựng Quân đội, BVTQ và các chiến lược chuyên ngành, một mặt nhằm tạo cơ sở pháp lý, mặt khác nhằm định hướng cho việc tổ chức thực hiện ở tầm chiến lược đối với lĩnh vực quốc phòng, BVTQ. Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất điều chỉnh tổ chức biên chế của Quân đội theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới. Chú trọng tham mưu đẩy mạnh hiện đại hóa các lực lượng tiến thẳng lên hiện đại theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ IX; đề xuất các giải pháp chiến lược trung hạn và dài hạn nhằm phát triển công nghiệp quốc phòng, nâng cao năng lực sản xuất quốc phòng và huy động tiềm lực của nền công nghiệp quốc gia phục vụ nhiệm vụ QS,QP, hạn chế sự phụ thuộc vào nước ngoài, v.v. Mặt khác, đẩy mạnh nghiên cứu, chỉ đạo xây dựng, nâng cao chất lượng lực lượng dự bị động viên, dân quân tự vệ; tăng cường công tác quản lý nhà nước về quốc phòng ở các bộ, ngành và địa phương nhằm đảm bảo khai thác tốt nhất các nguồn lực cho sự nghiệp BVTQ.

Kế thừa những bài học được đúc kết trong suốt 70 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành của Quân đội ta và kinh nghiệm của các nước thông qua hợp tác quốc tế về lĩnh vực quốc phòng, tiếp tục nghiên cứu, tham mưu đổi mới công tác huấn luyện, xây dựng chính quy, rèn luyện kỷ luật, tạo bước đột phá, nâng cao chất lượng tổng hợp, trình độ sẵn sàng chiến đấu, sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân, nhất là về bản lĩnh chính trị, tư duy quân sự, trình độ tham mưu, chỉ huy tác chiến của đội ngũ cán bộ các cấp, khả năng khai thác làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật thế hệ mới, hiện đại và sức cơ động của bộ đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ BVTQ trong điều kiện chiến tranh có sử dụng vũ khí công nghệ cao.

4- Chủ động tham mưu và chỉ đạo các đơn vị trong toàn quân xử lý kịp thời, linh hoạt, có hiệu quả các tình huống. Trước sự gia tăng của những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình, đòi hỏi công tác chỉ đạo xử lý các tình huống QP-AN phải hết sức nhạy bén, linh hoạt. Trên cơ sở làm tốt công tác dự báo chiến lược, Bộ Tổng Tham mưu cần chủ động dự kiến các tình huống chiến lược về QP-AN và biện pháp đối phó hiệu quả, không để bất ngờ, không để các thế lực thù địch lợi dụng chống phá. Đây là yêu cầu quan trọng, cấp thiết đối với công tác TMCL, đòi hỏi sự nỗ lực, trách nhiệm cao của các cơ quan và đội ngũ cán bộ chiến lược. Để hoàn thành tốt mục tiêu, yêu cầu đó, Bộ Tổng Tham mưu và các cơ quan chiến lược cần chú trọng chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra các đơn vị triển khai điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện hệ thống các quyết tâm, kế hoạch tác chiến, kế hoạch phối hợp, hiệp đồng trên từng hướng, địa bàn chiến lược phù hợp với tình hình thực tiễn; chủ động xử lý kịp thời, hiệu quả các tình huống, quản lý chặt chẽ vùng trời, vùng biển, biên giới, các địa bàn trọng điểm, bảo vệ vững chắc Tổ quốc.

Thượng tướng ĐỖ BÁ TỴ, Ủy viên BCHTƯ Đảng, Tổng Tham mưu trưởng QĐND Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng