“Nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại” là chủ trương chiến lược, yêu cầu khách quan, khâu đột phá quan trọng trong tiến trình xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Quán triệt tinh thần đó, toàn quân đề cao trách nhiệm, tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc bằng các giải pháp đồng bộ, phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc ta cho thấy: Cùng với đường lối chính trị đúng đắn, nghệ thuật quân sự độc đáo, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và ý chí quyết chiến, quyết thắng, thì tinh thần tự lực, tự cường trong nghiên cứu, cải tiến, chế tạo vũ khí, trang bị luôn là nhân tố quan trọng, góp phần tạo nên sức mạnh quân sự và những chiến thắng vĩ đại.

Thượng tướng Phạm Hoài Nam chủ trì buổi làm việc với một số cơ quan về đề xuất tối ưu hóa quy trình sản xuất thử nghiệm, sản xuất loạt sản phẩm quốc phòng. Nguồn: qdnd.vn

Kế thừa và phát huy truyền thống đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đặc biệt quan tâm xây dựng tiềm lực quân sự, phát huy cao độ tinh thần đổi mới, sáng tạo, tự lực, tự cường trong bảo đảm vũ khí, trang bị cho lực lượng vũ trang. Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, trong điều kiện đất nước vừa giành được độc lập, đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã quyết định thành lập Phòng Quân giới; đồng thời, chỉ đạo tập hợp, thu hút và trọng dụng các nhà khoa học, kỹ sư, công nhân kỹ thuật có trình độ để nghiên cứu, chế tạo vũ khí phục vụ kháng chiến. Từ các xưởng quân giới sơ khai nơi rừng sâu, núi thẳm đến các nhà máy, xí nghiệp quốc phòng sau này đã nghiên cứu, cải tiến, chế tạo, sản xuất thành công nhiều loại súng, lựu đạn, mìn, cung cấp hàng chục triệu tấn vũ khí, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển chiến tranh nhân dân và tác chiến trên các chiến trường, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, công tác nghiên cứu khoa học, công nghệ quân sự và phát triển công nghiệp quốc phòng được đẩy mạnh, đạt kết quả quan trọng. Tiềm lực khoa học, công nghệ phục vụ công nghiệp quốc phòng có nhiều đột phá; việc bảo đảm vũ khí, trang bị kỹ thuật cho Quân đội chuyển mạnh từ nhập khẩu và lắp ráp là chính sang tự nghiên cứu, sản xuất trong nước. Đã làm chủ nhiều công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; nghiên cứu, chế tạo và sản xuất thành công nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật công nghệ cao đưa vào trang bị cho Quân đội. Đến nay, chúng ta đã cơ bản bảo đảm được nhu cầu vũ khí, trang bị lục quân; làm chủ thiết kế, chế tạo nhiều loại khí tài quân sự, hệ thống tự động hóa chỉ huy - điều khiển, tàu quân sự hiện đại và các loại vật tư đặc chủng, công nghệ cao. Đặc biệt, đã nghiên cứu, sản xuất hàng loạt và đưa vào trang bị nhiều loại vũ khí mới có ý nghĩa chiến lược, khẳng định năng lực tự chủ ngày càng cao của công nghiệp quốc phòng Việt Nam trong nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại. Đây là tiền đề quan trọng để đẩy nhanh lộ trình hiện đại hóa Quân đội, tăng cường tiềm lực quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.

Hiện nay, đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó đoán định. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, công nghệ vật liệu mới đang thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của khoa học, công nghệ quân sự, làm xuất hiện nhiều hình thái chiến tranh, phương thức, thủ đoạn tác chiến mới cả trong lĩnh vực truyền thống và phi truyền thống. Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc, nhất là yêu cầu làm chủ khoa học, công nghệ và phát triển các loại vũ khí, trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại.

Quán triệt, thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng về xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, làm nòng cốt bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, cùng với tiếp tục hoàn thiện tổ chức, xây dựng vững mạnh về chính trị, phát triển nghệ thuật quân sự, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng xác định phải đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo, “quyết tâm nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại”. Đây là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược, đặc biệt quan trọng trong thực hiện mục tiêu xây dựng Quân đội hiện đại, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa. Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ quan trọng này, cần tập trung triển khai đồng bộ một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm sau:

Một là, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao nhận thức, xây dựng quyết tâm chính trị cao, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới, sáng tạo trong nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại. Toàn quân, trước hết là cấp ủy, chỉ huy các cấp tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương về xây dựng Quân đội hiện đại, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và xây dựng công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại, trọng tâm là các quan điểm Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII; Nghị quyết số 08-NQ/TW, ngày 26/01/2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về đẩy mạnh phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2030 và những năm tiếp theo; Nghị quyết số 1652-NQ/QUTW, ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về lãnh đạo công tác khoa học quân sự đến năm 2030 và những năm tiếp theo; Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW, ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội. Làm cho mọi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ chủ trì các cấp nhận thức đầy đủ, sâu sắc nhiệm vụ nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại không chỉ là làm chủ công nghệ, mà còn là quá trình “Việt Nam hóa” vũ khí, trang bị, phù hợp với điều kiện tác chiến của Quân đội nhân dân Việt Nam. Mọi hoạt động nghiên cứu, phát triển vũ khí, trang bị kỹ thuật phải xuất phát từ yêu cầu bảo vệ Tổ quốc, bám sát nghệ thuật quân sự Việt Nam, đặc điểm địa hình, môi trường tác chiến và khả năng bảo đảm nguồn lực của đất nước. Phát triển vũ khí, trang bị theo hướng hiện đại nhưng phải phù hợp với cách đánh của ta, dễ làm chủ, khai thác và phát huy tối đa ưu thế trong chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc.

Trên cơ sở thống nhất về nhận thức, các cơ sở, viện nghiên cứu, doanh nghiệp quốc phòng tiếp tục cụ thể hóa thành nghị quyết, chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với chức năng, nhiệm vụ; đưa mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ quân sự, công nghiệp quốc phòng và hiện đại hóa vũ khí, trang bị kỹ thuật trở thành nội dung lãnh đạo thường xuyên của cấp ủy, tổ chức đảng và người chỉ huy các cấp. Đồng thời, phát huy mạnh mẽ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; lấy kết quả nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và nâng cao chất lượng nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị làm một trong những tiêu chí quan trọng đánh giá năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và kết quả hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị.

Cùng với đó, đẩy mạnh phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; gắn chặt hoạt động nghiên cứu chế tạo, sản xuất với thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm kỹ thuật trong điều kiện chiến tranh hiện đại. Quan tâm xây dựng môi trường thuận lợi để khơi dậy khát vọng cống hiến, ý chí tự lực, tự cường và tinh thần chinh phục những đỉnh cao mới của khoa học, công nghệ quân sự.

Hai là, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù, tạo đột phá về môi trường pháp lý và nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển, sản xuất vũ khí, trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Nghiên cứu, sản xuất vũ khí công nghệ cao là lĩnh vực đặc thù, có tính liên ngành, đòi hỏi hàm lượng khoa học lớn, mức độ rủi ro cao và yêu cầu bảo mật nghiêm ngặt. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý, chỉ đạo, điều hành; hoàn thiện hệ thống thể chế, cơ chế, chính sách phù hợp để khơi thông nguồn lực, phát huy tính chủ động, sáng tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp quốc phòng, nhà khoa học trong thực hiện nhiệm vụ chiến lược này.

Các cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng, nòng cốt là Cục Khoa học quân sự, Tổng cục Công nghiệp quốc phòng chủ động nghiên cứu, tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề xuất với Đảng, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về khoa học, công nghệ quân sự và công nghiệp quốc phòng theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng các văn bản quy phạm pháp luật khác. Triển khai hiệu quả Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp gắn với rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định không còn phù hợp; trọng tâm là hoàn thiện cơ chế quản lý các chương trình, dự án nghiên cứu trọng điểm theo hướng tăng quyền chủ động, đề cao trách nhiệm và đánh giá kết quả bằng sản phẩm, hiệu quả thực tiễn và mức độ làm chủ công nghệ. Xây dựng cơ chế, chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài; cơ chế tài chính đặc thù, đủ mạnh và chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo sản phẩm quốc phòng; cơ chế huy động nguồn lực, hình thành các quỹ đầu tư nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, nhất là cho các nhiệm vụ nghiên cứu có tính đột phá, các lĩnh vực công nghệ nền, công nghệ lõi và công nghệ chiến lược,… tạo môi trường thuận lợi để phát huy trí tuệ, năng lực, ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng vào thực tiễn.

Ba là, tăng cường đầu tư phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Thực tiễn các cuộc xung đột quân sự gần đây cho thấy, các biện pháp kiểm soát công nghệ, cấm vận và gián đoạn chuỗi cung ứng quốc phòng đang trở thành một phương thức cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia. Điều đó đặt ra yêu cầu phải xây dựng, phát triển công nghiệp quốc phòng đủ khả năng chủ động nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và bảo đảm kỹ thuật đối với các loại vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại.

Để đáp ứng yêu cầu đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tiếp tục tập trung lãnh đạo, chỉ đạo phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại; ưu tiên nguồn lực cho các chương trình, dự án nghiên cứu trọng điểm, có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển vũ khí, trang bị thế hệ mới. Cục Khoa học quân sự chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện danh mục công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ quân sự, quốc phòng; tham mưu xây dựng hệ thống tiêu chí, tiêu chuẩn và cơ chế đánh giá phù hợp; đồng thời, chủ động phát hiện, tổng hợp, đề xuất tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các chương trình, dự án nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí, trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Trên cơ sở đó, đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống viện nghiên cứu, trung tâm khoa học, công nghệ quân sự, cơ sở thử nghiệm và các cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt, tạo nền tảng hạ tầng vật chất, kỹ thuật, công nghệ đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, cải tiến và bảo đảm kỹ thuật đối với các loại vũ khí, trang bị hiện đại.

Các cơ sở nghiên cứu trọng điểm, doanh nghiệp quốc phòng nòng cốt¹ phải giữ vai trò tiên phong trong nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến của thế giới. Đặc biệt, tập trung nghiên cứu, làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ tiên tiến, lưỡng dụng, có khả năng tạo bước nhảy vọt về chất lượng vũ khí, trang bị, như: trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, tự động hóa, công nghệ không người lái, vật liệu mới, công nghệ lượng tử, công nghệ vũ trụ, công nghệ mạng và an ninh mạng,… để nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, sản xuất vũ khí, trang bị chiến lược, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, làm chủ thiết kế và sản xuất 05 nhóm sản phẩm trọng yếu theo định hướng của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, phấn đấu hoàn thành các tiêu chí trọng tâm về công nghiệp quốc phòng theo Bộ tiêu chí xây dựng Quân đội hiện đại đúng lộ trình đề ra.

Bốn là, phát huy sức mạnh tổng hợp, gắn kết công nghiệp quốc phòng với công nghiệp dân sinh và mở rộng hợp tác quốc tế. Thực tiễn cho thấy, nhiều công nghệ có khả năng tạo ra bước nhảy vọt về năng lực quân sự mang tính lưỡng dụng và được phát triển trên nền tảng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Vì vậy, phát triển khoa học, công nghệ quân sự không thể tách rời sự phát triển của nền công nghiệp, khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước. Theo đó, cơ quan chức năng Bộ Quốc phòng cần tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trong triển khai các chương trình, nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ và sản xuất các sản phẩm phục vụ quốc phòng; phát huy vai trò nòng cốt của các cơ sở nghiên cứu, học viện, nhà trường Quân đội và doanh nghiệp quốc phòng trong kết nối, dẫn dắt và lan tỏa năng lực khoa học, công nghệ. Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu, sản xuất trong Quân đội với các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp công nghệ cao và các trung tâm nghiên cứu mạnh của quốc gia nhằm khai thác hiệu quả tiềm lực khoa học, công nghệ và công nghiệp của đất nước phục vụ nhiệm vụ quốc phòng.

Chủ động đổi mới tư duy, phương thức hoạt động; tăng cường liên kết nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; đẩy mạnh ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến vào nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật. Chú trọng phát triển các sản phẩm lưỡng dụng, nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng cường năng lực sản xuất và tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa công nghiệp quốc phòng với công nghiệp quốc gia.

Tiếp tục mở rộng hợp tác về nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp quốc phòng phù hợp với đường lối đối ngoại, quốc phòng của Đảng và Nhà nước. Quá trình hợp tác phải luôn giữ vững độc lập, tự chủ, bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ bí mật quốc phòng, từng bước nâng cao năng lực nội sinh và làm chủ công nghệ, tiếp thu kinh nghiệm quản trị tiên tiến. Kiên quyết khắc phục tư tưởng trông chờ, phụ thuộc vào công nghệ bên ngoài. Đồng thời, đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm quốc phòng, sản phẩm lưỡng dụng do Việt Nam nghiên cứu, thiết kế, chế tạo; chủ động tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu an toàn, hiệu quả. Qua đó, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa quốc phòng với kinh tế, giữa khoa học, công nghệ quân sự với khoa học, công nghệ quốc gia, giữa sức mạnh nội lực với nguồn lực quốc tế; hình thành hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng hiện đại.

Năm là, tập trung xây dựng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng cống hiến. Tiếp tục đẩy mạnh triển khai các giải pháp xây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ khoa học có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn sâu, tư duy đổi mới sáng tạo, năng lực hội nhập và làm chủ công nghệ hiện đại. Trọng tâm là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược; xây dựng đội ngũ chuyên gia đầu ngành, tổng công trình sư có khả năng dẫn dắt nghiên cứu, phát triển các sản phẩm quốc phòng công nghệ cao, trực tiếp tham gia thiết kế, chế tạo các loại vũ khí, trang bị hiện đại.

Tăng cường gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ với thực tiễn nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; chủ động phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng và phát huy hiệu quả đội ngũ cán bộ có năng lực nghiên cứu, triển vọng phát triển. Đẩy mạnh thực hiện chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài theo quy định², ưu tiên thu hút chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về nghiên cứu khoa học cơ bản và các lĩnh vực công nghệ chiến lược mới, đặc thù, chuyên sâu, hiện đại. Rà soát, hoàn thiện chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghệ chiến lược; xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, nghiên cứu chuyên sâu và chuyên gia đầu ngành. Tăng cường liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học với hoạt động sản xuất, thử nghiệm, chuyển giao công nghệ và triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ trọng điểm; mở rộng hợp tác quốc tế nhằm tiếp thu tri thức mới, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ chiến lược. Qua đó, phát triển đội ngũ cán bộ khoa học, công nghệ quốc phòng đủ về số lượng, chất lượng cao, có khả năng làm chủ, phát triển các công nghệ chiến lược, tạo đột phá trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại.

Nghiên cứu, phát triển và sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại là yêu cầu tất yếu để xây dựng Quân đội hiện đại, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Hơn lúc nào hết, toàn quân tiếp tục phát huy cao độ ý chí tự lực, tự cường, tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và quyết tâm chính trị cao nhất, tập trung xây dựng tiềm lực khoa học, công nghệ quốc phòng vững mạnh, làm chủ các công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, tạo ra những sản phẩm quốc phòng tiên tiến, hiện đại, nâng cao năng lực tự chủ quốc phòng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thượng tướng PHẠM HOÀI NAM, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương,  Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
________________________        

1 - Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội, Học viện Kỹ thuật quân sự, Viện Khoa học và công nghệ quân sự, v.v.

2 - Thông tư số 50/2026/TT-BQP, ngày 25/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết và hướng dẫn tổ chức thi hành một số điều của Nghị định số 363/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.