Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới là Nghị quyết có tầm quan trọng chiến lược của Đảng ta. Nghị quyết có nội dung toàn diện, gồm: mục tiêu, quan điểm, phương châm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Qua 10 năm thực hiện, đến nay chúng ta có thể nhìn nhận, đánh giá kết quả đạt được của từng mục tiêu ở mức độ nào, mục tiêu nào chưa đạt được hoặc đạt thấp, làm cơ sở cho việc tiếp tục triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Cách đây 10 năm, trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc và tình hình thế giới, khu vực, nhất là sự tác động đối với nước ta, Hội nghị Trung ương 8 (khóa XI) đã quyết định ban hành Nghị quyết về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”. Mục tiêu của Chiến lược gồm: mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể trong những năm trước mắt. Trên cơ sở nhìn nhận, đánh giá 10 năm thực hiện, cùng với những thành tựu đạt được trên các lĩnh vực của đất nước, việc thực hiện Nghị quyết đạt nhiều kết quả quan trọng, tương đối toàn diện; trong đó, kết quả thực hiện các mục tiêu của Chiến lược bảo vệ Tổ quốc là nội dung cốt lõi, được khái quát và thể hiện trên một số nội dung cơ bản sau:

Về mục tiêu chung: Mặc dù 10 năm qua tình hình thế giới có những thay đổi nhanh chóng, phức tạp, khó lường, khó dự báo, tác động trực tiếp, có cả mặt thuận và không thuận đối với nước ta, nhưng với quyết tâm cao, nỗ lực lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, có thể khẳng định: về cơ bản, chúng ta đã đạt được mục tiêu chung của Chiến lược đề ra. Nổi bật là, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa; bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc; bảo vệ an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và nền văn hóa; giữ vững ổn định chính trị và môi trường hòa bình để xây dựng, phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Kết quả mang tính tổng quát, bao trùm đó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không những tạo cơ sở vững chắc cho tăng cường sức mạnh bảo vệ Tổ quốc, mà còn là tiền đề phát triển đất nước trong thời gian tới. Cần nhấn mạnh kết quả đạt được đó càng có ý nghĩa hơn trong bối cảnh những năm gần đây đất nước ta đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đó là sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch bằng chiến lược “Diễn biến hòa bình”, sự tác động của những vấn đề an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, các loại dịch bệnh xảy ra, nhất là đại dịch Covid-19 ảnh hưởng nghiêm trọng đến tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và đời sống nhân dân. Nhưng, với sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, “chúng ta đã thực hiện đồng bộ, hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, vượt qua khó khăn, thách thức và đạt được những thành tựu rất quan trọng, khá toàn diện, tạo nhiều dấu ấn nổi bật”¹

Tuy nhiên, chúng ta cũng thẳng thắn thừa nhận, kết quả thực hiện mục tiêu chung của Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên một số lĩnh vực còn hạn chế, chưa thật sự vững chắc. Một bộ phận cán bộ, đảng viên, cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể nhận thức về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc chưa thật đầy đủ, sâu sắc, còn có biểu hiện chủ quan, mất cảnh giác, chưa nắm chắc tình hình, có nhiều sơ sở trong bảo vệ an ninh tư tưởng, an ninh chính trị, nội bộ, an ninh thông tin, an ninh kinh tế và an ninh ở một số địa bàn, lĩnh vực. Các nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) tiếp tục cảnh báo chưa được khắc phục, có mặt còn nghiêm trọng hơn. Những hạn chế, yếu kém đó làm giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, ảnh hưởng tới sức mạnh và khả năng bảo vệ Tổ quốc.

Về mục tiêu cụ thể trong những năm trước mắt, Nghị quyết xác định 05 mục tiêu:

Thứ nhất, về mục tiêu xây dựng Đảng, Nhà nước. Nhìn chung đã tạo được sự chuyển biến rõ rệt trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước; củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, lòng tin của nhân dân, đảm bảo ổn định chính trị - xã hội. Công tác xây dựng Đảng, Nhà nước được triển khai tích cực và thực chất theo hướng chú trọng xây dựng cả về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ. Chỉ tính trong nhiệm kỳ Đại hội XII, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành 04 Nghị quyết, 01 quyết định² về công tác xây dựng Đảng; Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành nhiều văn bản về công tác này. Nhờ đó, đã tạo cơ sở cho việc thực hiện đảm bảo chặt chẽ, hiệu quả, với sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể, Mặt trận Tổ quốc và nhân dân. Thực hiện phương châm: gắn “xây” với “chống”, lấy “xây” là cơ bản, “chống” là giải pháp đột phá, công tác xây dựng Đảng, Nhà nước được triển khai gắn chặt với việc ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Đặc biệt, trong 10 năm qua (2012 - 2022) kể từ khi Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được thành lập theo quyết định của Hội nghị Trung ương 5 (khóa XI), công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được thực hiện quyết liệt, hiệu quả, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, làm trong sạch bộ máy, củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ.

Thứ hai, về mục tiêu phát triển kinh tế, kết hợp phát triển kinh tế với tăng cường quốc phòng, an ninh. Nhìn chung đạt được kết quả khá tốt, với điểm nhấn là thực hiện khá hiệu quả tái cơ cấu nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Mặc dù 03 năm trở lại đây, nền kinh tế nước ta chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, thiên tai, bão lũ ở miền Trung, nhưng tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm (2016 - 2020) vẫn đạt khoảng 06%/năm, thuộc nhóm các nước tăng trưởng cao nhất khu vực và thế giới. Hiện nay, kinh tế nước ta đang dần phục hồi đà tăng trưởng với những tín hiệu tích cực. Việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và quốc phòng, an ninh với kinh tế có sự chuyển biến khá mạnh mẽ cả về nhận thức và hành động trong các bộ, ngành, địa phương. Nhiều chương trình quốc gia, dự án phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng, an ninh, nhất là ở khu vực biên giới, biển, đảo được triển khai hiệu quả, tạo diện mạo mới; đồng thời, góp phần tăng cường thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, “thế trận lòng dân” ở các khu vực này. Cùng với đó, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã và đang tạo cơ sở cho các ngành công nghiệp cơ bản phát triển gắn với phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh của đất nước.

Thứ ba, chủ động đấu tranh làm thất bại chiến lược “Diễn biến hòa bình”; phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quả các nguy cơ xung đột, chiến tranh. Có thể khẳng định, chúng ta đã thực hiện tốt mục tiêu này. Nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch đối với nước ta có sự chuyển biến rõ rệt. Nhờ có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng và toàn dân nên đã kịp thời phát hiện, đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ nội bộ ta của các thế lực thù địch. Điểm mới về phương thức đấu tranh được thể hiện rõ, đó là tính chủ động. Thay vì thụ động, chạy theo các vụ việc, sự kiện nhạy cảm để xử lý như trước đây, thì hiện nay chúng ta đã chủ động cả về dự báo, phát hiện và đấu tranh, định hướng dư luận và trên thực tế, kết quả đấu tranh đạt được cao hơn, toàn diện hơn. Cùng với đó, các cơ quan chiến lược thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại đã thường xuyên phối hợp chặt chẽ, chủ động nắm, dự báo tình hình, nhất là những động thái tác động đến sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta để kịp thời tham mưu với Đảng và Nhà nước hoạch định đường lối, chủ trương, có đối sách phù hợp giải quyết các vấn đề nhạy cảm, phức tạp trong quan hệ quốc tế. Đáng chú ý là, tình trạng sơ hở, mất cảnh giác đang từng bước được khắc phục; phòng ngừa, ngăn chặn có hiệu quả các nguy cơ xung đột, chiến tranh; không để xảy ra bạo loạn, khủng bố, hình thành tổ chức chính trị đối lập ở trong nước; luôn chủ động trong mọi tình huống, không để xảy ra bị động về chiến lược, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Thứ tư, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, có chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu ngày càng cao. Về cơ bản, chúng ta đã thực hiện khá tốt mục tiêu này. Với vai trò là lực lượng nòng cốt trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, nên trong 10 năm qua, lực lượng vũ trang nhân dân, nhất là Quân đội nhân dân và Công an nhân dân được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư xây dựng: “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, tổ chức bộ máy được điều chỉnh theo hướng “tinh gọn, mạnh, hoạt động linh hoạt hiệu lực, hiệu quả”³. Phương hướng trên được thể hiện rõ trong thực tiễn xây dựng lực lượng Quân đội và Công an hiện nay. Nhờ đó, chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân và Công an nhân dân ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, cùng với đó cần chú trọng xây dựng lực lượng dự bị động viên và dân quân tự vệ ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ. Như vậy, mới thực sự đáp ứng mục tiêu của Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Thứ năm, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; tăng cường quan hệ đối ngoại, nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam ở khu vực và trên thế giới. Mục tiêu của bảo vệ Tổ quốc là giữ vững hòa bình, tạo môi trường ổn định cho phát triển đất nước và phát triển đất nước lại tạo nền tảng cho bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Thực chất đây là sự kết hợp chặt chẽ, hài hòa hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Cho nên Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) xác định mục tiêu như đã nêu trên là rất đúng, không chỉ là mục tiêu cụ thể của những năm trước mắt, mà còn là mục tiêu chiến lược, lâu dài của cách mạng Việt Nam. Trên thực tế, việc quán triệt và thực hiện mục tiêu này được thể hiện rõ trong 10 năm qua và tin rằng sẽ tiếp tục có những bước chuyển mới vững chắc hơn trong thời gian tới. Đáng mừng là, những kết quả đạt được trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc không chỉ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước, mà còn tạo tiền đề để nước ta “chủ động, tích cực tham gia các công việc chung của cộng đồng quốc tế”⁴ và minh chứng rõ nhất là sự tham gia của các đơn vị công binh, quân y của Quân đội nhân dân Việt Nam trong lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc ở một số nước Châu Phi. Cùng với đó, hoạt động đối ngoại, hợp tác với các đối tác, nhất là với các nước láng giềng, các nước lớn, các đối tác quan trọng không ngừng được tăng cường, mở rộng đã thiết thực góp phần nâng cao uy tín, vị thế của nước ta trên trường quốc tế.

Bên cạnh kết quả đạt được là cơ bản, việc thực hiện 05 mục tiêu mà Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XI) đã xác định cũng còn bộc lộ nhiều yếu kém, hạn chế. Công tác xây dựng Đảng, Nhà nước chưa tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện; một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cả cán bộ cấp cao bản lĩnh chính trị không vững vàng, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có lúc, có nơi chưa kịp thời, thiếu nhạy bén, tính thuyết phục chưa cao. Phục hồi tăng trưởng kinh tế còn chậm, kết hợp phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, an ninh chưa thật chặt chẽ, thường xuyên. Sự chủ động trong đấu tranh chống “diễn biến hòa bình”, ngăn chặn “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ chưa cao; việc nắm, dự báo tình hình có lúc chưa kịp thời, còn có biểu hiện chủ quan, mất cảnh giác trong bảo vệ Tổ quốc. Công tác tổ chức, xây dựng lực lượng vũ trang, nhất là Quân đội và Công an có mặt chưa đáp ứng yêu cầu, chuyển biến chậm. Công tác nghiên cứu, dự báo chiến lược nhằm ngăn chặn nguy cơ xảy ra xung đột, chiến tranh từ sớm, từ xa chưa thực sự được coi trọng, v.v.

Những yếu kém, hạn chế nêu trên phần nào ảnh hưởng đến kết quả thực hiện Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, cần được rút kinh nghiệm, khắc phục kịp thời. Đó là việc làm thiết thực để triển khai thực hiện mục tiêu của Chiến lược đạt hiệu quả cao trong thời gian tới.

Thiếu tướng NGUYỄN MẠNH HÙNG
_______________

1 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập II, Nxb CTQGST, H. 2021, tr. 07.

2 - Sđd, tr. 166.

3 - Sđd, tr. 55.

4 - ĐCSVN – Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb CTQG, H. 2016, tr. 152.