Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò công tác quốc phòng, quân sự ở các ban, bộ, ngành Trung ương, những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện nhiệm vụ quan trọng này bằng nhiều giải pháp khoa học, phù hợp, sát với chức năng, nhiệm vụ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ quan trực thuộc Chính phủ, thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo. Những năm qua, cùng với lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trung tâm, Bộ đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo trực thuộc Bộ đẩy mạnh thực hiện công tác quốc phòng, quân sự và đạt nhiều kết quả tích cực.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo trao tặng Bằng khen cho các cơ sở giáo dục đại học.

Công tác quán triệt, cụ thể hóa, triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng, Nhà nước, nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác quốc phòng, quân sự được Bộ lãnh đạo, chỉ đạo tiến hành nghiêm túc, đồng bộ, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đặc thù của ngành Giáo dục. Hệ thống ban chỉ huy quân sự thường xuyên được rà soát, củng cố, kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huy tốt vai trò tham mưu, chỉ đạo, tiến hành công tác quốc phòng; lực lượng tự vệ được xây dựng vững mạnh, đảm bảo đúng cơ cấu, thành phần, tổ chức tập huấn, huấn luyện chặt chẽ, đúng chương trình, sẵn sàng xử trí các tình huống quốc phòng, an ninh ngay từ cơ sở.

Công tác giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng được tiến hành nghiêm túc, chất lượng không ngừng được nâng lên, qua đó tạo chuyển biến tích cực về nhận thức, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự, góp phần xây dựng tiềm lực chính trị tinh thần, xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, hiện đại, v.v. Với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, nhiều năm liền, Bộ Giáo dục và Đào tạo được đánh giá là đơn vị tiêu biểu trong thực hiện công tác quốc phòng, quân sự ở khối các ban, bộ, ngành Trung ương.

Từ thực tiễn và kết quả đạt được, Bộ rút ra một số kinh nghiệm, đồng thời cũng là những giải pháp chủ yếu tiếp tục triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Trước hết, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự. Theo đó, Bộ đã tổ chức quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn của Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác quốc phòng, quân sự, trọng tâm là Nghị quyết Trung ương 8 (khóa XIII) về Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; Nghị định số 168/2018/NĐ-CP, ngày 28/12/2018 của Chính phủ về công tác quốc phòng ở bộ, ngành Trung ương, địa phương; Kế hoạch công tác Giáo dục quốc phòng và an ninh của Hội đồng Giáo dục quốc phòng và an ninh Trung ương, v.v. Trên cơ sở đó, xây dựng nghị quyết, chương trình, kế hoạch và các văn bản hướng dẫn thực hiện phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Bộ, chú trọng nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên; tổ chức triển khai thống nhất, hiệu quả trong cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo. Thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng thẩm định, xét duyệt, cấp phép các chương trình, quy hoạch, đề án, dự án, đặc biệt là các dự án hợp tác quốc tế, có yếu tố nước ngoài, thực hiện mỗi bước phát triển ngành Giáo dục đều gắn với yêu cầu củng cố quốc phòng, an ninh¹.

Quá trình thực hiện, các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo tăng cường giáo dục, quán triệt nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm, xây dựng động cơ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động bằng nhiều hình thức, biện pháp phù hợp, linh hoạt, kết hợp giáo dục, tuyên truyền theo kế hoạch với lồng ghép trong các hội nghị giao ban, sinh hoạt chuyên đề, học tập chính trị. Đặc biệt, chú trọng phát huy trách nhiệm của người đứng đầu, vai trò tham mưu của cơ quan chức năng, gắn kết quả thực hiện công tác quốc phòng, quân sự với bình xét, đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm. Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự của các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc; duy trì nền nếp chế độ giao ban, báo cáo theo quy định. Nhờ đó, các mục tiêu, chỉ tiêu về công tác quốc phòng, quân sự đều hoàn thành tốt, có nội dung hoàn thành xuất sắc.

Thủ trưởng Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh tặng hoa bắn giỏi cho giảng viên, giáo viên giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng và an ninh.

Hai là, nâng cao hiệu quả hoạt động của ban chỉ huy quân sự các cấp. Ban chỉ huy quân sự là cơ quan nòng cốt trong tham mưu và tổ chức thực hiện công tác quốc phòng, quân sự; tuy nhiên, do hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, phần lớn cán bộ chưa qua đào tạo, huấn luyện chuyên sâu, nên chất lượng thực hiện nhiệm vụ có mặt còn hạn chế. Vì vậy, Bộ thường xuyên rà soát, kiện toàn ban chỉ huy quân sự các cấp, trước hết là Ban Chỉ huy Quân sự Bộ bảo đảm đúng cơ cấu thành phần, đủ số lượng, có chất lượng, trong đó chú trọng phát huy vai trò của đội ngũ sĩ quan Quân đội biệt phái. Với các cơ sở giáo dục, đào tạo, cơ cấu các đồng chí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng làm chỉ huy trưởng ban chỉ huy quân sự, đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của đảng ủy, ban giám hiệu và chỉ đạo nghiệp vụ của Ban Chỉ huy Quân sự Bộ, nhằm gắn chặt công tác quốc phòng, quân sự với nhiệm vụ chính trị trung tâm. Đồng thời, duy trì nghiêm quy chế, nền nếp, chế độ làm việc, phân rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, bảo đảm hoạt động hiệu quả, thực chất.

Trong điều kiện thực hiện nhiều nhiệm vụ đan xen, Bộ chỉ đạo xây dựng kế hoạch tập huấn, bồi dưỡng công tác quốc phòng, quân sự theo hướng linh hoạt, thiết thực, sát thực tế; chú trọng cập nhật những nội dung mới, khó, như: tổ chức, phương pháp huấn luyện tự vệ; đăng ký, quản lý lực lượng dự bị động viên; tham gia diễn tập khu vực phòng thủ; xử lý các tình huống về quốc phòng, an ninh, phòng thủ dân sự², v.v. Cùng với đó, phối hợp với Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và bộ chỉ huy quân sự các tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho các ban chỉ huy quân sự trong việc tổ chức, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự và tham gia xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Đến nay, Bộ đã kiện toàn được 60 ban chỉ huy quân sự, hoạt động nền nếp, ổn định.

Ba là, xây dựng lực lượng tự vệ vững mạnh; đăng ký, quản lý chặt chẽ nguồn dự bị động viên góp phần xây dựng tiềm lực quốc phòng, nâng cao khả năng xử trí tình huống ngay từ cơ sở. Trên cơ sở văn bản hướng dẫn về công tác dân quân tự vệ, nhất là Luật Dân quân tự vệ, Bộ chỉ đạo ban chỉ huy quân sự các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo xây dựng và thực hiện nghiêm kế hoạch công tác tự vệ; thường xuyên rà soát, bổ sung, kiện toàn lực lượng tự vệ theo đúng hướng dẫn, có cơ cấu phù hợp, chất lượng tốt, sát với chức năng, nhiệm vụ. Phối hợp chặt chẽ với cơ quan quân sự địa phương trên địa bàn đứng chân, xây dựng chương trình và tổ chức huấn luyện cho lực lượng tự vệ chặt chẽ, đúng nội dung, cân đối giữa huấn luyện chính trị với quân sự. Tập trung huấn luyện cho lực lượng tự vệ sử dụng thành thạo các loại vũ khí, công cụ hỗ trợ, trang thiết bị hiện có trong xử trí tình huống bảo vệ cơ quan, đơn vị, v.v.

Thường xuyên rà soát, bổ sung, hoàn chỉnh kế hoạch sẵn sàng chiến đấu bảo vệ cơ quan, đơn vị và kế hoạch phối hợp với các lực lượng trong phòng, chống khủng bố, phòng thủ dân sự; duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu trong các dịp lễ, Tết, sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Ngoài việc bảo đảm đúng, đủ các tiêu chuẩn, chế độ chính sách cho lực lượng tự vệ, Bộ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo huy động các nguồn lực theo đúng quy định pháp luật để hỗ trợ bảo đảm cho lực lượng tự vệ trong thời gian huấn luyện, trực sẵn sàng chiến đấu, qua đó tạo động lực để lực lượng này hoàn thành tốt nhiệm vụ. Cùng với đó, chỉ đạo ban chỉ huy quân sự các cơ sở giáo dục đại học tổ chức tốt việc tiếp nhận, di chuyển đăng ký nghĩa vụ quân sự cho sinh viên trước và sau mỗi khóa đào tạo, bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định; đồng thời, phối hợp rà soát nguồn, lựa chọn sinh viên tốt nghiệp đại học đi đào tạo sĩ quan dự bị (năm 2025, bảo đảm 398/400 chỉ tiêu, đạt 99,5%).

Bốn là, đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục, bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh cho các đối tượng. Với vai trò nòng cốt trong tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục quốc phòng và an ninh trong hệ thống giáo dục quốc dân, Bộ đã chỉ đạo Ban Chỉ huy Quân sự Bộ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an xây dựng, hoàn thiện chương trình, giáo trình, tài liệu và ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh; từng bước xây dựng đội ngũ giáo viên, giảng viên cả về số lượng và chất lượng. Hằng năm, căn cứ vào Kế hoạch công tác Giáo dục quốc phòng và an ninh của Hội đồng Giáo dục quốc phòng và an ninh Trung ương, Bộ chỉ đạo các trung tâm, cơ sở giáo dục, đào tạo chủ động làm tốt công tác chuẩn bị huấn luyện từ cơ sở vật chất, thao trường bãi tập, mô hình học cụ đến tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, phương pháp sư phạm cho đội ngũ giáo viên, giảng viên giảng dạy môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh³.

Cùng với đó, Bộ chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục, đào tạo rà soát, lập kế hoạch bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh chặt chẽ, đúng đối tượng. Tổ chức mở lớp bồi dưỡng cho đối tượng 4, kết hợp cử cán bộ tham gia bồi dưỡng đối tượng 2, đối tượng 3, bảo đảm hoàn thành chỉ tiêu theo quy định. Để nâng cao hiệu quả, Bộ phát huy vai trò của Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh, sĩ quan Quân đội biệt phái, cùng các cơ quan quân sự địa phương trên địa bàn trong tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn và tổ chức thực hiện. Đẩy mạnh đầu tư mua sắm trang thiết bị, củng cố thao trường, bãi tập; tích cực ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả.

Tăng cường tổ chức hội thi, hội thao, tạo động lực, khí thế thi đua sôi nổi trong quá trình thực hiện. Nhờ đó, kết quả môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh cho các đối tượng không ngừng được nâng lên⁴, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động ngành Giáo dục đối với nhiệm vụ quốc phòng, quân sự trong tình hình mới.

Thiếu tướng TRẦN NGỌC THANH, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự Bộ, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Quốc phòng và An ninh
___________________       

1 - Đề án K1 về nơi sơ tán của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Kế hoạch Động viên kinh tế thời kỳ đầu chiến tranh, v.v.

2 - Từ năm 2022 - 2025, đã tập huấn cho 792 cán bộ ban chỉ huy quân sự ở các cấp.

3 - Năm 2025, tổ chức tập huấn cho 1.018 cán bộ quản lý, giáo viên, giảng viên môn Giáo dục quốc phòng và an ninh.

4 - Năm 2025, đạt 67% khá, giỏi, xuất sắc (tăng 05% so với năm 2024).