Thứ Năm, 28/05/2026, 01:35 (GMT+7)
Nghiên cứu - Tìm hiểu Nghiên cứu - Trao đổi
Quân chủng PK-KQ đóng quân trên địa bàn rộng lớn, trải dài từ Bắc vào Nam, nhiều đài, trạm ra-đa và một số bộ phận lẻ ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo; nhiều đơn vị phải thường xuyên cơ động làm nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện và diễn tập. Mặt khác, do điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho nhiệm vụ GDCT của nhiều đơn vị (nhất là các đơn vị huấn luyện chiến sĩ mới) còn khó khăn, nên đã ảnh hưởng đến kết quả GDCT cho HSQ,CS. Vì vậy, cấp ủy, người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên và cơ quan chính trị các cấp đã có nhiều chủ trương, biện pháp tháo gỡ khó khăn nhằm nâng cao chất lượng GDCT cho đối tượng này. Trong những năm qua, cấp ủy, người chỉ huy, chính uỷ, chính trị viên và cơ quan chính trị các cấp của Quân chủng đã nhận thức đúng vai trò của GDCT, coi đây là một trong những nội dung, biện pháp quan trọng để xây dựng bản lĩnh chính trị và hình thành nhân cách quân nhân, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh về chính trị, làm cơ sở để xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện (VMTD). Các đơn vị của Quân chủng đã chấp hành nghiêm quy chế, quy định, hướng dẫn của trên về công tác GDCT; đồng thời, bám sát tình hình thực tiễn, yêu cầu, nhiệm vụ của từng đơn vị, xác định mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ GDCT đúng đắn, triển khai nhiều chủ trương, biện pháp tích cực, chủ động vận dụng đa dạng hình thức, phương pháp GDCT phù hợp với người học. Trong GDCT, các đơn vị đã sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và phối hợp giữa các lực lượng; đồng thời, kết hợp tốt giữa GDCT cơ bản với giáo dục thường xuyên, giáo dục pháp luật, giáo dục truyền thống và giáo dục đạo đức..., tạo môi trường giáo dục sâu rộng, phong phú. Đội ngũ cán bộ giảng dạy (CBGD) chính trị thường xuyên được củng cố, kiện toàn, bồi dưỡng cả về phẩm chất, năng lực và tác phong công tác, nên chất lượng GDCT ở Quân chủng được nâng lên, góp phần giữ vững ổn định tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị, động viên bộ đội khắc phục khó khăn, nỗ lực phấn đấu vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, công tác GDCT cho HSQ,CS ở Quân chủng trong thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Một số đơn vị bố trí thời gian GDCT chưa hợp lý, linh hoạt; chưa đảm bảo tiến độ theo quy định và chưa có biện pháp đổi mới hình thức GDCT phù hợp với thực tế. Chất lượng soạn giáo án của một số CBGD chính trị còn sơ sài, ít có dẫn chứng minh họa; việc phê duyệt giáo án theo phân cấp còn nặng về hình thức, ít có nhận xét cụ thể. Việc sơ đồ hoá bài giảng của một số CBGD chính trị còn chưa khoa học, nên chất lượng bài giảng còn hạn chế... Nguyên nhân của hạn chế trên chủ yếu là do nhận thức về GDCT cho đối tượng này của một số cấp ủy, người chỉ huy chưa đầy đủ. Việc quản lý, điều hành, kiểm tra của người chỉ huy, chính ủy, chính trị viên, cơ quan chính trị đối với công tác GDCT có nơi, có thời điểm chưa chặt chẽ; công tác bồi dưỡng CBGD chính trị chưa thường xuyên; nền nếp công tác của tổ CBGD chính trị có lúc, có nơi duy trì chưa nghiêm, v.v.
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, lực lượng đối với công tác GDCT cho HSQ,CS tại đơn vị. Muốn nâng cao chất lượng GDCT, trước hết phải tăng cường sự lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác GDCT cho HSQ,CS; nâng cao năng lực tham mưu, đề xuất, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác GDCT của cơ quan chính trị, cán bộ chính trị, chính ủy, chính trị viên, năng lực tổ chức GDCT của người chỉ huy các cấp. Trên cơ sở chỉ đạo, hướng dẫn của trên và từ thực tế đơn vị, các cấp ủy, tổ chức đảng phải có nội dung lãnh đạo công tác GDCT phù hợp với thực tế đơn vị mình. Nội dung GDCT phải toàn diện, song cần tập trung lãnh đạo việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp đối với công tác GDCT và chất lượng đội ngũ CBGD chính trị; lãnh đạo đổi mới nội dung, chương trình, hình thức, phương pháp GDCT; lãnh đạo công tác kiểm tra, chấn chỉnh nền nếp GDCT, khắc phục kịp thời những lệch lạc, đảm bảo thực hiện tốt chương trình, kế hoạch, nội dung GDCT theo quy định.
Các đơn vị cần tập trung xây dựng cơ quan chính trị vững mạnh, có năng lực chuyên môn giỏi để thực hiện tốt chức năng tham mưu cho cấp ủy, người chỉ huy và trực tiếp tổ chức, điều hành công tác GDCT cho HSQ,CS. Cơ quan chính trị phải trực tiếp lập kế hoạch GDCT cho HSQ,CS; hiệp đồng chặt chẽ với cơ quan tham mưu đưa chương trình GDCT cho đối tượng này vào kế hoạch huấn luyện, kế hoạch công tác chung của đơn vị; đồng thời, thường xuyên bám sát đơn vị, hướng dẫn đơn vị kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch, nội dung, chất lượng GDCT. Các đơn vị cần khắc phục triệt để tình trạng chỉ đạo chung chung, nửa vời, xa rời thực tiễn, tham mưu không trúng, không đúng, hoặc chạy theo thành tích, hiệp đồng với cơ quan tham mưu không chặt chẽ, dẫn đến chồng chéo trong quá trình triển khai kế hoạch GDCT.
Hệ thống tổ chức chỉ huy ở đơn vị phải là trung tâm chỉ huy thống nhất, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ GDCT. Do vậy, các đơn vị phải khắc phục biểu hiện xem nhẹ GDCT, coi đó là nhiệm vụ của riêng cơ quan chính trị, cán bộ chính trị; đồng thời, kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện bớt xén nội dung, thời gian, quân số để làm việc khác...
Các đơn vị cần phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên trong việc nâng cao chất lượng GDCT cho HSQ,CS. Mỗi tổ chức Đoàn cơ sở phải xây dựng kế hoạch GDCT cho đoàn viên, thanh niên theo đúng quy định. Nội dung giáo dục cho đoàn viên, thanh niên phải thống nhất với nội dung GDCT cho HQS,CS tại đơn vị; phải biết phát huy tính sáng tạo, tận dụng cơ sở vật chất hiện có và tạo ra những điều kiện, hình thức mới, môi trường văn hóa, chính trị thuận lợi để GDCT. Đồng thời, tranh thủ sự ủng hộ của lãnh đạo, chỉ huy nhằm đưa công tác GDCT vào nền nếp thường xuyên ở các tổ chức Đoàn cơ sở.
Hai là, tích cực đổi mới nội dung, chương trình, đa dạng hóa các hình thức, phương pháp GDCT cho phù hợp với điều kiện, đặc điểm của từng đơn vị. Để làm tốt điều đó, trước hết, cần nâng cao chất lượng GDCT theo chương trình quy định của trên. Bởi lẽ, đây là hình thức GDCT cơ bản, quan trọng cho HSQ,CS ở đơn vị; giữ vị trí chủ đạo trong xây dựng phẩm chất chính trị, tinh thần cho bộ đội, trang bị kiến thức toàn diện, hình thành thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, phương pháp luận khoa học và bồi dưỡng tình cảm cách mạng, đạo đức và năng lực, trình độ cho bộ đội. Là một hình thức huấn luyện, nên GDCT cần tuân thủ các quy trình, như: xây dựng kế hoạch giáo dục, chuẩn bị bài giảng, thông qua giáo án, tổ chức giảng thử, lên lớp, duy trì thảo luận, tự học, tổ chức học bù, học vét, kiểm tra, đánh giá kết quả, sơ kết, rút kinh nghiệm. Ngoài giáo dục tập trung, các đơn vị cần kết hợp nhiều hình thức, phương pháp giáo dục khác, như: sinh hoạt chính trị - tư tưởng; thông báo chính trị, thời sự; tổ chức Ngày chính trị - văn hóa - tinh thần, Ngày pháp luật..., giúp cho lãnh đạo, chỉ huy các cấp nắm được tâm tư, nguyện vọng của bộ đội, những khó khăn, vướng mắc ở cơ sở, để kịp thời giải đáp, xây dựng tinh thần dân chủ, đoàn kết, thống nhất cao trong đơn vị, góp phần thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ.
Về nâng cao chất lượng sinh hoạt chính trị. Trên cơ sở học tập, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, quán triệt tình hình, nhiệm vụ, cần liên hệ, vận dụng vào thực tiễn nhiệm vụ của đơn vị và chức trách của quân nhân. Sau quán triệt, học tập, cần tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả nhận thức, định hướng cho bộ đội thực hiện tốt chương trình hành động, nhằm nhanh chóng đưa nghị quyết vào cuộc sống, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của đơn vị và chức trách được phân công.
Về nâng cao chất lượng thông báo chính trị, thời sự. Đây là hình thức có tác động trực tiếp đến tư tưởng của bộ đội; có tác dụng nâng cao nhận thức và hướng dẫn hành động cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ (CB,CS). Để có nội dung thông báo chính trị, thời sự tốt, một mặt, cán bộ chính trị cần đề cao trách nhiệm trong tổng hợp tin tức, thu thập tài liệu, chọn lọc thông tin, thông báo, định hướng tư tưởng kịp thời cho bộ đội (tránh sa vào những thông tin vụn vặt, vô bổ, hoặc đưa ra những nhận định, đánh giá mang tính chủ quan, duy ý chớ hay thông tin thiếu chính xác); mặt khác, các đơn vị cần đảm bảo tốt các phương tiện, vật tư công tác đảng, công tác chính trị phục vụ cho công tác GDCT.
Về nâng cao chất lượng Ngày chính trị - văn hóa - tinh thần và tổ chức tốt các hoạt động trong hai ngày nghỉ cuối tuần của bộ đội. Các hình thức này nhằm mở rộng dân chủ, tăng cường đoàn kết, củng cố kỷ luật, xây dựng đơn vị VMTD. Việc thông qua đối thoại, phổ biến chế độ, chính sách là một dịp để giải đáp mọi vướng mắc, tâm tư nguyện vọng của bộ đội, tạo sự đoàn kết, thống nhất trong đơn vị. Do đó, trong thực hiện Ngày chính trị - văn hóa - tinh thần, cấp trên cần có thái độ cởi mở, tôn trọng, lắng nghe ý kiến của CB,CS; có nghệ thuật tiếp xúc, tạo bầu không khí dân chủ, bình đẳng, đoàn kết, đề cao tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt; tránh biểu hiện trù dập, phản ứng đối với người mạnh dạn phê bình, đấu tranh. Những nguyện vọng chính đáng của bộ đội phải được nghiên cứu giải quyết kịp thời, thấu đáo, không để kéo dài, tạo sự tin tưởng của CB,CS vào lãnh đạo, chỉ huy đơn vị. Các ngày nghỉ cuối tuần phải thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt văn hóa - tinh thần, tạo sự sinh động, hấp dẫn, cuốn hút bộ đội; chú trọng kết hợp giữa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thưởng thức văn hóa, văn nghệ, các hoạt động thể dục, thể thao với thường xuyên giáo dục nâng cao nhận thức, hình thành ý thức chính trị, văn hóa tốt đẹp, lành mạnh cho HSQ,CS.
Cùng với đó, các đơn vị cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục cơ bản với giáo dục thường xuyên, giáo dục truyền thống; giữa GDCT với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Trong tổ chức học tập chính trị cho HSQ,CS, CBGD chính trị cần tích cực đặt câu hỏi, nêu vấn đề để HSQ,CS trả lời, nhằm khắc phục hiện tượng tác động một chiều trong học chính trị, giúp bộ đội hiểu sâu, nắm chắc vấn đề hơn.
Ba là, nâng cao chất lượng đội ngũ CBGD chính trị làm nòng cốt để nâng cao chất lượng GDCT cho HSQ,CS tại đơn vị. Muốn nâng cao chất lượng GDCT cho HQS,CS tại đơn vị, phải nâng cao chất lượng đội ngũ CBGD chính trị cả về trình độ năng lực và phẩm chất đạo đức. Để nâng cao năng lực của đội ngũ CBGD chính trị, các đơn vị cần chú ý bồi dưỡng phương pháp sư phạm, năng lực chuyên môn và năng lực nắm bắt, xử lý thông tin. Vì vậy, trước khi bước vào huấn luyện chính trị, các đơn vị cần tiếp tục kiện toàn tổ chức, biên chế, bồi dưỡng kiến thức, thống nhất quy cách soạn giáo án, cách khai thác tài liệu bổ trợ, sơ đồ hóa bài giảng; tổ chức hội thi, thi giáo án, thao giảng CBGD chính trị... Qua đó, giúp cấp ủy, người chỉ huy và cơ quan chính trị các cấp đánh giá sát và đúng trình độ mọi mặt của CBGD chính trị, chỉ rõ mạnh, yếu, hạn chế và nguyên nhân để có giải pháp khắc phục kịp thời, hiệu quả.
Bốn là, kết hợp GDCT cho HQS,CS với tổ chức phong trào hành động cách mạng, xây dựng đơn vị VMTD. GDCT gắn chặt với tổ chức hoạt động thực tiễn là một trong những biện pháp nhằm nâng cao nhận thức chính trị, thống nhất tư tưởng, chuyển biến hành động cách mạng và ngược lại. Thông qua hoạt động thực tiễn quân sự, HSQ,CS đối chiếu vào nội dung đã học tập, để định hướng, củng cố nhận thức, tăng thêm niềm tin, ý thức trách nhiệm chính trị cho bản thân; nhờ đó mà phát huy mặt tốt, khắc phục mặt yếu, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng nhiệt tình cách mạng để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng đơn vị VMTD. Đó cũng chính là những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác GDCT cho HSQ,CS ở đơn vị của Quân chủng PK-KQ.
Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên kết hợp sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, phương tiện của cấp trên và đơn vị mình trang bị; đồng thời, phát huy vai trò của các thiết chế văn hóa ở đơn vị và địa phương, chắc chắn hiệu quả công tác GDCT cho HSQ,CS ở Quân chủng PK-KQ sẽ được nâng cao hơn.
Đại tá PHAN THANH GIẢNG
Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng
Thanh tra quốc phòng trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng - vấn đề và giải pháp 25/05/2026
Phát huy vai trò của dân quân tự vệ trong xây dựng “thế trận lòng dân” ở cơ sở 19/05/2026
Một số vấn đề về phối hợp tác chiến giữa lực lượng cơ động với lực lượng tại chỗ đánh trận then chốt tiêu diệt địch đổ bộ đường không trong chiến dịch phản công 14/05/2026
Nâng cao năng lực số của đội ngũ giảng viên các nhà trường Quân đội hiện nay 11/05/2026
Mấy vấn đề về bảo vệ hậu cần - kỹ thuật chiến dịch phòng ngự trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc 20/04/2026
Mấy vấn đề về xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở trong Quân đội hiện nay 14/04/2026
Bàn về giải pháp nâng cao chất lượng công tác đối ngoại quốc phòng thời kỳ mới 09/04/2026
Một số vấn đề về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong tổ chức thực hiện chiến lược quốc phòng, chiến lược quân sự thời kỳ mới 26/03/2026
Công tác vận tải quân sự và những vấn đề đặt ra trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc 20/03/2026
Một số vấn đề về chuẩn bị và thực hành tác chiến không gian mạng hiện nay 28/02/2026
Phát huy vai trò của dân quân tự vệ trong xây dựng “thế trận lòng dân” ở cơ sở
Một số vấn đề về phối hợp tác chiến giữa lực lượng cơ động với lực lượng tại chỗ đánh trận then chốt tiêu diệt địch đổ bộ đường không trong chiến dịch phản công
Nâng cao năng lực số của đội ngũ giảng viên các nhà trường Quân đội hiện nay
Thanh tra quốc phòng trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng - vấn đề và giải pháp