Quán triệt, thực hiện chủ trương chiến lược về “Nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại”, Đảng ủy, chỉ huy Viện Thiết kế tàu quân sự (Tổng cục Công nghiệp quốc phòng) đã và đang tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, nhằm tạo đột phá trong lĩnh vực chuyên ngành.

Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị tiên tiến, hiện đại là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại và xây dựng Quân đội hiện đại.

Thủ trưởng Tổng cục Công nghiệp quốc phòng kiểm tra sản phẩm của Viện.

Đối với lĩnh vực tàu quân sự, đây là nhiệm vụ đặc biệt khó, đòi hỏi phải đồng thời làm chủ thiết kế tổng thể, công nghệ nền, công nghệ lõi và tích hợp các hệ thống chỉ huy, điều khiển, vũ khí, cảm biến, động lực cùng nhiều công nghệ chuyên ngành khác. Bên cạnh đó, yêu cầu rút ngắn chu trình nghiên cứu, thiết kế, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, bảo đảm khả năng nâng cấp, cải tiến và hiện đại hóa trang bị trong suốt vòng đời khai thác cũng đặt ra ngày càng cấp thiết. Với vai trò là đơn vị đầu ngành về nghiên cứu, thiết kế tàu quân sự của Quân đội, Viện Thiết kế tàu quân sự xác định nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo là khâu đột phá trọng tâm; từng bước làm chủ các công nghệ trọng yếu, phát triển các sản phẩm tàu quân sự có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, từng bước tự chủ về đảm bảo vũ khí, trang bị cho Quân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong giai đoạn mới.

Để thực hiện khâu đột phá, trước hết, Viện tập trung xây dựng, phát triển đồng bộ tiềm lực khoa học, công nghệ, lấy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hiện đại hóa cơ sở hạ tầng kỹ thuật, công nghệ làm nền tảng để nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và nghiên cứu, thiết kế, chế tạo các sản phẩm tàu quân sự thế hệ mới, hiện đại. Với quan điểm “con người là yếu tố quyết định năng lực đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ”, Viện chú trọng phát hiện, tuyển chọn, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ cán bộ khoa học theo từng lĩnh vực chuyên sâu; kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng đội ngũ chuyên gia với phát triển cán bộ trẻ có tư duy đổi mới, năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng tiếp cận nhanh công nghệ hiện đại. Theo đó, Viện thực hiện quy hoạch cán bộ lãnh đạo, chỉ huy gắn với quy hoạch cán bộ đầu ngành về chuyên môn; mạnh dạn đề nghị bổ nhiệm cán bộ trẻ có năng lực vào các cương vị chỉ huy, quản lý, tạo sự kế thừa, phát triển.

Để nâng cao trình độ, năng lực đội ngũ, Viện chú trọng tuyển chọn cán bộ, thành lập các nhóm nghiên cứu chuyên sâu, lựa chọn giao cán bộ trẻ tham gia, chủ trì những đề tài mới, khó dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia giàu kinh nghiệm. Cách làm này không chỉ nâng cao trình độ chuyên môn mà còn tạo môi trường để đội ngũ cán bộ tích lũy kinh nghiệm, từng bước hình thành lớp chuyên gia kế cận có khả năng giải quyết những bài toán khoa học, công nghệ phức tạp. Nhờ đó, đến nay, Viện có 22 tiến sĩ, 42 thạc sĩ với hơn 50% được đào tạo ở nước ngoài; đội ngũ trưởng, phó các phòng chuyên môn cơ bản đồng thời là các chuyên gia trong từng lĩnh vực, đủ năng lực chủ trì nhiều nhiệm vụ, đề án quan trọng, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và phát triển các sản phẩm quốc phòng có hàm lượng khoa học, công nghệ cao.

Cùng với đó, Viện chủ động tham mưu xây dựng và triển khai hiệu quả các đề án, dự án đầu tư hiện đại hóa cơ sở hạ tầng nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trước mắt và lâu dài. Trên cơ sở dự báo xu hướng phát triển công nghệ và yêu cầu của các chương trình, dự án trọng điểm, Viện tích cực tham mưu đầu tư các phòng thí nghiệm, nền tảng số và hệ thống phần mềm thiết kế chuyên ngành, trang thiết bị mô phỏng, nghiên cứu hiện đại. Đặc biệt, đã chủ động xây dựng Dự án “Đầu tư nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế thử các phương tiện không người lái”, hình thành môi trường nghiên cứu hiện đại, từng bước làm chủ các công nghệ phục vụ phát triển vũ khí, trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại.

Chỉ huy Viện chỉ đạo công tác thiết kế tàu quân sự.

Đi liền với phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ, Viện tập trung đổi mới hoạt động nghiên cứu khoa học theo hướng chủ động, linh hoạt, sát định hướng phát triển công nghiệp quốc phòng và tiêu chí xây dựng Quân đội hiện đại, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và phát triển sản phẩm. Quán triệt các nghị quyết, kế hoạch của cấp trên¹ và xu hướng phát triển khoa học, công nghệ quân sự trong và ngoài nước, Viện chủ động nghiên cứu, xác định các hướng nghiên cứu trọng điểm, chuẩn bị trước cơ sở khoa học và công nghệ cho các chương trình, dự án lớn. Thay vì chỉ triển khai nghiên cứu khi có nhiệm vụ được giao, Viện chủ động nghiên cứu đón đầu các công nghệ mới; xây dựng các phương án kỹ thuật, mô hình thiết kế và cấu hình sản phẩm sơ bộ, tạo nền tảng khoa học để rút ngắn thời gian triển khai, nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu, thiết kế trong tương lai.

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu, Viện xây dựng lộ trình triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ theo hướng kế thừa, liên thông và phát triển. Các định hướng nghiên cứu chiến lược được cụ thể hóa thành các đề tài, nhiệm vụ cấp Viện phù hợp với năng lực, nguồn lực hiện có và tiếp tục tích hợp, phát triển thành các đề tài, dự án cấp Tổng cục, Bộ Quốc phòng. Cách tiếp cận này không chỉ tạo bước đi phù hợp trong làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi, công nghệ tích hợp mà còn phát huy hiệu quả nguồn lực đầu tư, hạn chế rủi ro trong nghiên cứu và bảo đảm tính kế thừa liên tục, bền vững trong phát triển khoa học, công nghệ. Từ năm 2025 đến nay, Viện đã triển khai thành công 12 đề tài và đề xuất mở mới 06 đề tài, đề án các cấp; thông qua đó, đã làm chủ nhiều công nghệ thiết kế tích hợp đa hệ thống, mô phỏng và tối ưu hóa thiết kế, tạo nền tảng triển khai các chương trình nghiên cứu, thiết kế tàu quân sự và các sản phẩm có độ phức tạp cao.

Trên cơ sở tiềm lực khoa học, công nghệ và những kết quả nghiên cứu, làm chủ công nghệ đã đạt được, Viện đẩy mạnh nghiên cứu, thiết kế và phát triển các thế hệ tàu quân sự và phương tiện kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Trong đó, ưu tiên nghiên cứu các mẫu tàu chiến đấu có tính năng kỹ thuật, chiến thuật tiên tiến; đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu, thiết kế thi công và tích hợp các hệ thống vũ khí, điện tử, thông tin, điều khiển, trinh sát và các trang bị kỹ thuật hiện đại trên cùng một nền tảng, bảo đảm tính đồng bộ, khả năng kết nối và nâng cấp trong suốt vòng đời khai thác. Quá trình thiết kế, Viện đề cao tư duy hệ thống, thực hiện tối ưu hóa tổng thể, cân bằng giữa yêu cầu kỹ thuật, chiến thuật, hiệu quả sử dụng, nâng cao chất lượng, độ tin cậy và tính sẵn sàng chiến đấu của sản phẩm.

Đáng chú ý, thời gian qua, Viện đã chủ động đề xuất và tham gia Tổ xây dựng Đề án “Nghiên cứu, sản xuất phương tiện không người lái”. Đây là lĩnh vực mới, ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến, hiện đại và chưa có sản phẩm mẫu để tham khảo, đòi hỏi phải nghiên cứu, thiết kế từ đầu, đồng thời giải quyết nhiều bài toán về kết cấu, động lực, điều khiển, dẫn đường, thông tin liên lạc, tự động hóa và tích hợp hệ thống. Giải quyết vấn đề này, Viện lựa chọn cách tiếp cận thận trọng nhưng chủ động, chia quá trình nghiên cứu thành các giai đoạn phù hợp với năng lực và nguồn lực hiện có. Trước hết, kế thừa kết quả nghiên cứu từ các đề tài đã triển khai để thiết kế, chế tạo các mẫu xuồng quy mô nhỏ nhằm đánh giá khả năng làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo và tích hợp các hệ thống kỹ thuật cơ bản. Trên nền tảng đó, tiếp tục triển khai phát triển lên sản phẩm thực tế, thử nghiệm và nghiệm thu, qua đó rút ngắn thời gian nghiên cứu, giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đến nay, đã hoàn thành nghiên cứu, thiết kế mẫu và đang tiến hành đề xuất nhiệm vụ sản xuất loạt “O” xuồng không người lái. Đồng thời, làm chủ nhiều công nghệ hiện đại, nhất là thiết kế tổng thể và tích hợp hệ thống, lắp đặt vũ khí, trang bị, tạo nền tảng vững chắc khi được giao nhiệm vụ thiết kế tàu chiến đấu và trang bị thế hệ mới.

Nhóm Nghiên cứu trao đổi, xây dựng phương án thiết kế, chế tạo sản phẩm mới.

Trước sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ và xu hướng hiện đại hóa vũ khí, trang bị, các sản phẩm tàu quân sự không chỉ phải đáp ứng yêu cầu cao về tính năng kỹ, chiến thuật mà còn bảo đảm khả năng tích hợp, kết nối, nâng cấp trong suốt vòng đời khai thác. Vì vậy, Viện đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, thiết kế, chế tạo với thực tiễn khai thác, sử dụng, nhằm rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, từng bước hình thành phương thức nghiên cứu, thiết kế hiện đại. Theo đó, Viện đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ quy trình nghiên cứu, thiết kế, quản lý dữ liệu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ; xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, số hóa hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và kết quả nghiên cứu, tạo nền tảng để chia sẻ, khai thác hiệu quả các công nghệ đã được tích lũy. Đồng thời, chú trọng ứng dụng các phần mềm thiết kế chuyên dụng, công nghệ mô phỏng, phân tích, tối ưu hóa thiết kế và quản lý vòng đời sản phẩm, góp phần nâng cao độ chính xác, giảm thời gian, số lần chế tạo thử và tiết kiệm chi phí.

Cùng với chuyển đổi số, Viện chú trọng mở rộng liên kết với các cơ quan nghiên cứu, cơ sở đào tạo, nhà máy quốc phòng và đơn vị khai thác, sử dụng để hình thành chu trình khép kín từ nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm đến đánh giá, hoàn thiện và cải tiến sản phẩm. Quá trình triển khai các chương trình, dự án, Viện chủ động phối hợp với các cơ sở chế tạo và đơn vị sử dụng để kịp thời cập nhật yêu cầu thực tiễn, hoàn thiện phương án thiết kế và xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh; tăng cường hợp tác với các học viện, nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp trong và ngoài Quân đội nhằm khai thác hiệu quả nguồn nhân lực, công nghệ và cơ sở vật chất. Qua đó, từng bước xây dựng hệ sinh thái nghiên cứu, thiết kế, chế tạo đồng bộ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, rút ngắn quá trình chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo các thế hệ tàu quân sự và phương tiện kỹ thuật tiên tiến, hiện đại.

Những kết quả đạt được là nền tảng quan trọng để Viện Thiết kế tàu quân sự tiếp tục phát huy, khẳng định vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, thiết kế, phát triển các thế hệ tàu quân sự và trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại, thiết thực góp phần xây dựng, phát triển nền công nghiệp quốc phòng và xây dựng Quân đội hiện đại trong tình hình mới.

Đại tá PHẠM QUANG CHIẾN, Viện trưởng
_____________________           

1 - Nghị quyết số 08-NQ/TW, ngày 26/01/2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về đẩy mạnh phát triển Công nghiệp quốc phòng đến năm 2030 và những năm tiếp theo; Nghị quyết số 1652-NQ/QUTW, ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về lãnh đạo công tác khoa học quân sự đến năm 2030 và những năm tiếp theo.