Ngày 25-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 34/SL quy định tổ chức Bộ Quốc phòng, trong đó có việc thành lập Công chính giao thông Cục - tiền thân của Bộ Tư lệnh Công binh ngày nay. Sắc lệnh nêu rõ "Công chính giao thông Cục có nhiệm vụ tổ chức và thi hành việc vận tải, thông tin, vẽ bản đồ và tổ chức công binh dùng vào việc chuyên môn: cầu cống, đường sá, máy móc...". Từ đó, ngày 25-3 trở thành Ngày truyền thống của Bộ đội Công binh (BĐCB).

Ban Chấp hành Đảng bộ Binh chủng nhiệm kỳ 2010-2015 (Ảnh: BTL Công binh)

Tham gia xây dựng đê chắn sóng Dung Quất (Ảnh: BTL Công binh)

Diễn tập phòng chống lụt bão (Ảnh: BTL Công binh)

Công tác huấn luyện, giáo dục-đào tạo của Binh chủng được đổi mới toàn diện, gắn kết chặt chẽ giữa huấn luyện với SSCĐ và thực hiện nhiệm vụ trong thời bình. Các đơn vị tập trung huấn luyện cơ bản, vững chắc cấp phân đội; coi trọng huấn luyện đồng bộ và chuyên sâu, sát với thực tế chức năng, nhiệm vụ công binh. Công tác tập huấn, bồi dưỡng cán bộ đã tập trung nâng cao trình độ, năng lực tham mưu, khả năng chỉ đạo tổ chức huấn luyện của đội ngũ cán bộ các cấp; đến nay, 100% cán bộ đã tổ chức huấn luyện được theo phân cấp. Công tác huấn luyện phân đội được triển khai chặt chẽ; chú trọng rèn luyện bộ đội sử dụng thành thạo các loại vũ khí, khí tài, trang bị chuyên dụng; thuần thục các phương án bảo đảm công binh trong điều kiện tác chiến địch sử dụng vũ khí công nghệ cao. Trong công tác huấn luyện chiến thuật, diễn tập, Binh chủng tập trung chỉ đạo đẩy mạnh đổi mới phương pháp diễn tập chỉ huy-cơ quan nhằm nâng cao khả năng tham mưu tác chiến cho đội ngũ cán bộ và diễn tập chiến thuật vòng tổng hợp cấp phân đội. Cùng với huấn luyện chiến đấu, các đơn vị còn chú trọng huấn luyện các nội dung liên quan đến xây dựng công trình phòng thủ, phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn, rà phá bom mìn, vật nổ, làm đường, ứng cứu, hộ đê, phân lũ…

Các nhà trường của Binh chủng đẩy mạnh đổi mới theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa”; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, tạo sự chuyển biến vững chắc về chất lượng, hiệu quả giáo dục-đào tạo. Công tác nghiên cứu khoa học, công nghệ và môi trường luôn bám sát thực tiễn hoạt động và nhiệm vụ của đơn vị. Hiện nay, Binh chủng đang triển khai nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật công binh trong chiến tranh công nghệ cao, phù hợp với cách đánh mới và đối tượng tác chiến có ưu thế về vũ khí công nghệ cao; đồng thời, nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm các trang bị, phương tiện phục vụ công tác xử lý bom mìn, khảo sát, thiết kế và thi công các công trình ở địa bàn vùng biển, đảo, biên giới, vùng có địa chất phức tạp... Hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật ở các đơn vị được quan tâm đúng mức, tập trung ưu tiên cho các lĩnh vực sản xuất, sửa chữa xe máy và cải tiến trang bị công binh. Cùng với đó, Binh chủng tiếp tục hoàn thiện, nâng cấp các tài liệu, giáo trình đào tạo bậc đại học ở Trường Sĩ quan Công binh và đào tạo nhân viên chuyên môn kỹ thuật ở Trường Trung cấp Kỹ thuật Công binh...

Trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ, Binh chủng còn hoàn thành tốt chức năng đầu ngành kỹ thuật công binh toàn quân; đã quán triệt và triển khai thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số: 382-NQ/ĐUQSTW, tạo được chuyển biến toàn diện trong công tác kỹ thuật. Binh chủng thường xuyên bảo đảm đầy đủ, kịp thời vũ khí, trang bị kỹ thuật cho các đơn vị Công binh toàn quân; tổ chức mua sắm vũ khí, trang bị đúng định hướng, phù hợp với điều kiện khai thác, sử dụng trong chiến đấu và lao động sản xuất. Vì vậy, cơ sở kỹ thuật của lực lượng Công binh toàn quân ngày càng được củng cố, đổi mới theo hướng chính quy, an toàn và từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu cao của công tác kỹ thuật công binh trong tình hình mới.

Trước yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, nhiệm vụ của Binh chủng có sự phát triển; cùng với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, Đảng uỷ, Bộ Tư lệnh Binh chủng còn lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị Công binh tham gia có hiệu quả vào nhiệm vụ phát triển KT-XH của đất nước, với yêu cầu thực sự là nhiệm vụ "chiến đấu trong thời bình". Đặc biệt, BĐCB đã trở thành lực lượng quan trọng tham gia xây dựng hệ thống công trình quốc phòng trong các khu vực phòng thủ địa phương, các đường hầm và công sự lâu bền trong khu vực phòng thủ then chốt, căn cứ chiến đấu, căn cứ hậu phương và các mục tiêu trọng yếu về chính trị, kinh tế, văn hóa- xã hội. Cùng với đó, các đơn vị Công binh còn tham gia nhiều dự án vừa phát triển kinh tế xã hội của đất nước, vừa có ý nghĩa tăng cường quốc phòng-an ninh. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, BĐCB luôn có mặt ở những nơi khó khăn, gian khổ, đảm nhận các công trình trên các địa bàn chiến lược, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Nổi bật là việc tham gia quy hoạch và tổ chức xây dựng đường tuần tra biên giới, xây dựng các công trình ở biển, đảo, phục vụ công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia; tham gia tổ chức thi công các công trình đòi hỏi bí mật, an toàn theo yêu cầu của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng; tham gia cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai... Trong hoạt động rà phá, khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ, Binh chủng đã ban hành quy trình kỹ thuật, định mức dự toán, triển khai thực hiện thống nhất trong toàn quân; đồng thời, đã quản lý có hiệu quả các hoạt động rà phá bom mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh trên các địa bàn cả nước và tham gia xử lý bom đạn cấp 5 đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm an toàn. Hoạt động đối ngoại quân sự trong lĩnh vực rà phá bom mìn được Binh chủng thực hiện đúng quan điểm, nguyên tắc, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý bom mìn, đồng thời tăng cường mối quan hệ đoàn kết quốc tế. Trên các địa bàn đứng chân và hoạt động, các đơn vị Công binh còn tham gia giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội; tích cực tham gia công tác chính sách xã hội thông qua các cuộc vận động, như: “Xóa đói, giảm nghèo”, “Uống nước nhớ nguồn”, xây dựng Nhà tình nghĩa, Nhà đồng đội... Những việc làm đó đã để lại tình cảm sâu sắc trong lòng nhân dân địa phương, làm sáng đẹp phẩm chất  “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới, củng cố lòng tin của nhân dân với Đảng và chế độ, củng cố mối quan hệ đoàn kết gắn bó máu thịt quân-dân, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc.

Trải qua 65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, BĐCB luôn tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Quân uỷ Trung ương và Bộ Quốc phòng, kiên định, vững vàng trước mọi thử thách, xây đắp nên truyền thống “Mở đường thắng lợi”. Phát huy kết quả đã đạt được, cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên trong Binh chủng tiếp tục phấn đấu với tinh thần: đổi mới, sáng tạo, quyết tâm hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với truyền thống của Binh chủng đã vinh dự được Nhà nước tặng danh hiệu: Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, 2 Huân chương Hồ Chí Minh và gần đây nhất là Huân chương Sao vàng (8-10-2010).

Thiếu tướng HOÀNG SỸ NAM

Chính uỷ Binh chủng Công binh