Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng được chuẩn bị nghiêm túc, công phu, kỹ lưỡng, có nhiều điểm mới; trong đó, Báo cáo chính trị là văn kiện trung tâm đề cập toàn diện, đầy đủ các vấn đề lớn. Qua nghiên cứu, xin đóng góp ý kiến về quan điểm chỉ đạo trong dự thảo Báo cáo chính trị; trong đó, tập trung vào những nội dung mới của quan điểm.

Phiên bế mạc Hội nghị lần thứ 12 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. Ảnh: nhandan.vn

Trên cơ sở đánh giá, dự báo tình hình thế giới, khu vực, trong nước và nhận thức rõ thời cơ, thách thức đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới, dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng nêu 5 quan điểm chỉ đạo. Có thể khái quát, đó là: (1) Kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội;… (2) Nhận diện sớm, phát huy nhanh mọi thuận lợi, thời cơ, vượt qua mọi khó khăn, thách thức để tiếp tục phát triển nhanh và bền vững đất nước; gắn kết chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chiến lược, trong đó: phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là trung tâm;... (3) Đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước, kiên quyết tháo gỡ kịp thời điểm nghẽn, nút thắt, khơi thông và giải phóng sức sản xuất, mọi nguồn lực, phát huy mọi động lực. Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng phát triển đất nước…; (4) Phát huy sức mạnh của Nhân dân, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa…; (5) Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; tiếp tục hoàn thiện tổng thể về mô hình tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; tiếp tục khẳng định vai trò, năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng, năng lực quản lý, quản trị phát triển của Nhà nước, v.v.

Hệ thống quan điểm chỉ đạo được Trung ương nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị khá hoàn chỉnh, có tính khái quát cao, kết cấu chặt chẽ, thể hiện khá đầy đủ, toàn diện những vấn đề lớn của đất nước, là định hướng tư tưởng, kim chỉ nam cho toàn bộ công tác lãnh đạo của Đảng trong những năm tới. Thực chất đó cũng là vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới. Vì là dự thảo, nên tất nhiên những quan điểm đó sẽ còn được bổ sung, chỉnh sửa trên cơ sở tiếp thu những ý kiến đóng góp hợp lý của cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng trước khi trình Đại hội XIV của Đảng thảo luận, thông qua.

Qua theo dõi, thấy đa số cán bộ, đảng viên đều bày tỏ sự đồng tình cao với 05 quan điểm đã nêu, cũng như kết cấu nội dung, thứ tự sắp xếp. Các quan điểm thể hiện rõ tính kế thừa và phát triển về tư duy lý luận của Đảng. Bên cạnh những nội dung cơ bản đã trở thành nền tảng, nguyên tắc nhất quán của Đảng từ nhiều kỳ đại hội trước, các quan điểm đều có những nội dung mới, phát triển, phù hợp với yêu cầu mới của thời đại, như vậy là hợp lý và cần thiết.

Cụ thể, ở quan điểm thứ nhất, Dự thảo tiếp tục khẳng định kiên định phát triển, bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh – nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời khẳng định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là con đường duy nhất đúng mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam. Bất luận trong hoàn cảnh nào, khó khăn phức tạp đến đâu, chúng ta cũng không xa rời mục tiêu đó, con đường đó. Đây cũng là cái “dĩ bất biến” để “ứng vạn biến” - điều mà Bác Hồ kính yêu từng căn dặn và trên thực tế Nhân dân ta cũng đã phải đổ biết bao hy sinh, xương máu mới giành được độc lập. Vì thế, quan điểm mang tính nguyên tắc chiến lược này tiếp tục được khẳng định trong Dự thảo là cần thiết, không những không thừa, không cũ, mà còn có ý nghĩa nhắc nhở chúng ta không được xao nhãng, chệch hướng trong tư tưởng và hành động. Tương tự như vậy, ở những quan điểm tiếp theo đều có những nội dung quan trọng được tái khẳng định, như: Phát triển kinh tế, xã hội… là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng, an ninh… là trọng yếu, thường xuyên (quan điểm 2). Hoặc “Khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng phát triển đất nước, phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển,…” (quan điểm 3); “Phát huy sức mạnh của Nhân dân, khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thế trận lòng dân; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa” (quan điểm 4); “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; tiếp tục hoàn thiện mô hình tổng thể về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị,…” (quan điểm 5).

Những nội dung trên là những vấn đề lớn, hệ trọng cần phải được tiếp tục quán triệt, thực hiện trong giai đoạn mới của sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc là rất đúng và cần thiết. Cùng với đó, đa số cán bộ, đảng viên rất quan tâm là trong từng quan điểm đều bổ sung nội dung mới phù hợp với tình hình, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của đất nước trong giai đoạn mới. Trong đó, ở quan điểm thứ hai có sự bổ sung “bảo vệ môi trường” là trung tâm cùng với phát triển kinh tế, xã hội đã được xác định trong các kỳ đại hội trước đó. Điểm bổ sung này rất hợp lý, bởi vấn đề bảo vệ môi trường ngày càng trở nên quan trọng, cấp thiết, mang tính toàn cầu, nhiệm vụ chung của mọi quốc gia, trong đó có Việt Nam và chúng ta không thể đứng ngoài cuộc. Một quốc gia dù nỗ lực đến mấy cũng không thể giải quyết được vấn đề môi trường, mà cần phải có sự đồng lòng, chung sức của tất cả các quốc gia. Nước ta là một trong những quốc gia chịu nhiều tổn thất từ thảm họa môi trường nên càng thấm thía sâu sắc điều này. Vì thế, việc xác định bảo vệ môi trường là trung tâm, một mặt thể hiện rõ trách nhiệm; mặt khác cũng là thông điệp gửi tới các quốc gia trên thế giới về sự cam kết, sẵn sàng hợp tác, nỗ lực giải quyết để bảo vệ “ngôi nhà chung” của nhân loại vì lợi ích của chính mình và lợi ích cộng đồng. Điều đó cho thấy, Việt Nam không nói suông, mà luôn “nói đi đôi với làm” và làm thực chất, phấn đấu trở thành thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế trước những vấn đề có tính toàn cầu. Một nội dung nữa được bổ sung trong quan điểm này là: “… đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”. Thực ra nội dung này không hoàn toàn mới, được Đảng ta đề cập và nhất quán thực hiện từ những nhiệm kỳ trước, nhưng điểm cần quan tâm ở đây là nhấn mạnh rõ đó là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên (cùng với tăng cường quốc phòng, an ninh). Cũng tức là nâng tầm công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế ở mức cao hơn trong tình hình mới để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân quán triệt và thực hiện.

Trong quan điểm thứ ba có một nội dung mới được nhiều người quan tâm, đó là: “Đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước”. Điểm nhấn này rất quan trọng, vừa đúng, vừa trúng và kịp thời. Bởi để phát triển nhanh, bền vững đất nước thì vấn đề trước hết cần giải quyết là thể chế. Đây là “chìa khóa” của mọi vấn đề, nếu không hoàn thiện được thể chế thì sẽ không giải quyết được những ách tắc, điểm nghẽn trên con đường hướng tới tương lai. Có thể thấy, từ khi thống nhất đất nước (năm 1975) nhất là từ Đại hội VI của Đảng (năm 1986), thể chế phát triển đất nước được chú trọng xây dựng và từng bước hoàn thiện theo thời gian, góp phần quan trọng vào những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử đã đạt được qua gần 40 năm đổi mới. Nhưng đồng thời cũng bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém về thể chế làm cản trở sự phát triển của đất nước. Cho nên cần phải tiếp tục hoàn thiện thể chế là hoàn toàn đúng đắn, nhất là trong kỷ nguyên bứt phá, vươn mình của dân tộc. Cùng với đó, cũng có ý kiến cho rằng, để đảm bảo chính xác nội dung quan điểm không nên có cụm từ “xây dựng”, mà chỉ nên có cụm từ “hoàn thiện thể chế”. Thêm nữa, cần cả thể chế phát triển đất nước và thể chế bảo vệ Tổ quốc, bởi đó là hai nhiệm vụ chiến lược luôn gắn kết chặt chẽ với nhau, cho nên khi đề cập về thể chế cần có sự đồng bộ trong nội hàm quan điểm như thế mới hợp lý. Theo đó, sau khi chỉnh sửa, nội dung quan điểm sẽ là: “tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, phát triển nhanh, bền vững đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc,…”. Trong quan điểm này còn có một nội dung được nhiều ý kiến quan tâm là “thu hút, trọng dụng nhân tài”. Đây là vấn đề mang tính truyền thống của dân tộc cần tiếp tục được phát huy. Cũng có ý kiến cho rằng nên thay từ “nhân” bằng từ “hiền”; tức là “thu hút, trọng dụng hiền tài”, như thế quan điểm sẽ hoàn chỉnh hơn. Bởi “nhân tài” mới chỉ thể hiện được một mặt là tài năng chứ chưa bao hàm đức độ của một con người, trong khi đức là gốc, tài là rất quan trọng. Cho nên sửa thành cụm từ “hiền tài” sẽ thể hiện đầy đủ được tư chất của người lãnh đạo. Thêm nữa, đất nước ta thời kỳ nào cũng cần, cũng có “hiền tài”. Vấn đề là ở chỗ có giải pháp, cơ chế để phát hiện, thu hút và trọng dụng hay không mà thôi.

Về quan điểm thứ tư, được nhiều ý kiến đồng tình và đánh giá cao khi nhấn mạnh “… Tự chủ về chiến lược và mềm dẻo, linh hoạt về sách lược trong thực hiện, bảo đảm và bảo vệ cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc,…”. Thực chất đây là quan điểm và cũng là phương châm thực hiện của Đảng ta trong quan hệ đối ngoại, nhất là trong việc xử lý các vấn đề phức tạp, nhảy cảm. Trong đó, tự chủ về “chiến lược” là nguyên tắc cần phải được tuân thủ triệt để, đồng thời cần phải “mềm dẻo, linh hoạt” trong quan hệ quốc tế. Có như vậy mới đạt được mục tiêu bảo đảm và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Quan điểm thứ năm gồm nhiều nội dung, trong đó nội dung được nhiều cán bộ, đảng viên đặc biệt quan tâm là “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện; tiếp tục hoàn thiện mô hình tổng thể về tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị”. Trên thực tế, nội dung này đã và đang được triển khai tích cực, hiệu quả, nhưng bên cạnh đó cũng còn bộc lộ những hạn chế, khuyết điểm, cho nên khẳng định như vậy là hoàn toàn đúng đắn. Tuy nhiên, đây là vấn đề lớn, nhiệm vụ then chốt của toàn Đảng, toàn dân, lại có nhiều khó khăn, phức tạp. Vì thế, quá trình thực hiện cần phải quyết liệt, chặt chẽ, kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, phải kết hợp tốt giữa xây dựng, chỉnh đốn Đảng với đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, kịp thời phát hiện, xử lý tốt những vướng mắc nảy sinh, không để ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, gây tác động xấu đến ổn định chính trị - xã hội. Đồng thời, cần có giải pháp phòng, chống âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch, nhất là thủ đoạn thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nội bộ ta. Trong quan điểm này, còn nội dung được nhiều ý kiến tán đồng đó là “Thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa”. Đảng ta là một đảng cách mạng, hết lòng phục vụ đất nước, phục vụ Nhân dân. Đó cũng là mục tiêu của Đảng. Để hoàn thành sứ mệnh cao cả đó, đương nhiên, Đảng ta phải dựa vào Nhân dân, “lấy dân làm gốc”, tăng cường mối quan hệ mật thiết với Nhân dân; đặc biệt, trong bối cảnh phức tạp hiện nay, các thế lực thù địch đang ra sức chống phá quyết liệt, mà trọng tâm là chia rẽ sự đoàn kết, thống nhất giữa Đảng với Nhân dân, thì vấn đề thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân càng trở nên quan trọng, cấp thiết. “Ý Đảng, lòng dân” luôn hòa quyện thống nhất trong đường lối, chủ trương quyết sách của Đảng. Đảng dựa vào Nhân dân, vì Nhân dân, Nhân dân tin tưởng tuyệt đối vào Đảng, hết lòng ủng hộ sự lãnh đạo của Đảng là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Để thắt chặt mối quan hệ biện chứng giữa Đảng với Nhân dân, Đảng cần phát huy vai trò, sức mạnh to lớn của Nhân dân, mở rộng dân chủ, có cơ chế phù hợp để tạo điều kiện cho Nhân dân tham gia tích cực vào các hoạt động của Đảng, nhất là công tác xây dựng Đảng, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực,… góp phần xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh.

Xây dựng hệ thống quan điểm chỉ đạo đúng đắn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là kim chỉ nam để xác định các mục tiêu, chỉ tiêu, cùng các giải pháp thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ chiến lược của cách mạng trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Thiếu tướng NGUYỄN MẠNH HÙNG