Toàn cảnh Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIII

Những năm đổi mới vừa qua, Đảng, Nhà nước ta rất coi trọng việc xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp quyền XHCN trong lĩnh vực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Trong đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống luật pháp về QP-AN được đặc biệt chú trọng đảm bảo tính đồng bộ, toàn diện, nhưng tập trung vào những vấn đề trọng yếu, như về biên giới quốc gia, vùng biển, vùng trời; tổ chức, hoạt động của Quân đội nhân dân và Công an nhân dân; quyền và nghĩa vụ công dân đối với nhiệm vụ QP-AN, bảo vệ Tổ quốc… Qua đó, tạo hành lang pháp lý cho việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân (QPTD), nền an ninh nhân dân (ANND), thế trận QPTD gắn với thế trận ANND, xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại", phát huy sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân, của cả hệ thống chính trị, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Cho đến nay, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về QP-AN cơ bản đã đáp ứng yêu cầu bức thiết của sự nghiệp quốc phòng, bảo vệ an ninh quốc gia, thể chế hóa những chủ trương, chính sách của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với lĩnh vực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong thời kỳ mới.

 Hiện nay và trong giai đoạn tới, nhiệm vụ QP-AN và bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới cao hơn, nặng nề hơn, đòi hỏi chúng ta phải triển khai đồng bộ các giải pháp để củng cố tiềm lực và sức mạnh QP-AN; trong đó, tiếp tục tăng cường thể chế pháp quyền XHCN trong lĩnh vực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc là một trong những giải pháp có tầm quan trọng quyết định; và cần tập trung vào một số nội dung chính sau:

Một là, xây dựng chiến lược tổng thể và hoàn thiện hệ thống pháp luật về QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Theo đó, các chiến lược, hệ thống pháp luật, trong đó có các luật về QP-AN bảo đảm cụ thể hóa các yêu cầu của Hiến pháp sẽ được sửa đổi, đóng vai trò là "xương sống" của Nhà nước pháp quyền XHCN, phải thể hiện sâu sắc bản chất chế độ xã hội XHCN, quyền lực của "Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo"¹. Do đó, trong xây dựng luật, yêu cầu quan trọng hàng đầu và cũng là yêu cầu xuyên suốt, nhất quán là phải quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối, các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, nhất là Nghị quyết 48-NQ/TW, ngày 24-5-2005 của Bộ Chính trị về "Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020", Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Nghị quyết Trung ương 8, khóa IX về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới... Đồng thời, cũng cần quán triệt đầy đủ mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ công tác QP-AN, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; tư tưởng chỉ đạo tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc; nguyên tắc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn Đảng, toàn dân đối với nhiệm vụ QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Từ thực tiễn thời gian qua cho thấy, nhiệm vụ QP-AN có nội hàm rộng, liên quan tới nhiều lĩnh vực, mọi cấp, mọi ngành, nên các chiến lược, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về QP-AN, bảo vệ Tổ quốc cần được xây dựng theo các nhóm vấn đề: xây dựng tiềm lực QP-AN; kết hợp QP-AN với đối ngoại và các mặt hoạt động khác; quản lý nhà nước về quốc phòng; xây dựng lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân; nghĩa vụ của công dân trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc... Việc xây dựng hệ thống luật QP-AN theo nhóm vấn đề sẽ đảm bảo được tính đồng bộ, hạn chế được tình trạng dàn trải, chồng chéo của các luật. Thời gian tới, cần tập trung hoàn thiện pháp luật về biên giới lãnh thổ nhằm quản lý, giữ vững biên giới trên đất liền, trên biển, trên không, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; khẩn trương ban hành các đạo luật tạo hành lang pháp lý đồng bộ, toàn diện về kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược, bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố QP-AN và đối ngoại. Mặt khác, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý về giáo dục QP-AN; tổ chức hoạt động của LLVT nhân dân trong tình hình mới; các chính sách bảo đảm quyền và nghĩa vụ công dân đối với nhiệm vụ QP-AN, bảo vệ Tổ quốc một cách bình đẳng trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp quốc phòng và động viên công nghiệp, phát triển khoa học - công nghệ quân sự, xây dựng tiềm lực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc... Trong xây dựng luật, cần chú trọng cả hai mặt: xây dựng mới luật với rà soát, sửa đổi, điều chỉnh, bổ sung luật, nhất là loại bỏ những luật, điều khoản, nội dung không còn phù hợp hoặc chồng chéo; đảm bảo tính hệ thống, thống nhất, đúng quy định, quy trình, nội dung ngắn gọn, xúc tích, đáp ứng được yêu cầu bức thiết trước mắt với yêu cầu chiến lược lâu dài; đảm bảo cơ sở chính trị pháp lý và tính khoa học, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, tạo điều kiện để các cấp, các ngành và mọi công dân có thể thực hiện quyền và nghĩa vụ trên lĩnh vực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc theo luật định.

Hai là, xây dựng, kiện toàn hệ thống hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước về QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Mục tiêu chính của vấn đề là nhằm phát huy đầy đủ quyền lực, năng lực, hiệu quả của Nhà nước pháp quyền XHCN đối với lĩnh vực QP-AN, bảo vệ Tổ quốc và phải được cụ thể hóa trên cả 3 nội dung cơ bản: chấn chỉnh tổ chức bộ máy quản lý của Nhà nước, cải cách nền hành chính và xây dựng đội ngũ cán bộ công chức. Việc chấn chỉnh tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về QP-AN, đặc biệt là bộ máy làm công tác tham mưu, phải phù hợp với yêu cầu mới về chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao năng lực, hiệu quả công tác, nhất là của lực lượng chuyên trách, đảm bảo vận hành tốt cơ chế cấp ủy lãnh đạo; chính quyền quản lý, điều hành; các cơ quan, ban, ngành làm tham mưu; cơ quan quân sự, công an làm trung tâm phối hợp hiệp đồng thực hiện công tác QP-AN theo quy định của pháp luật. Cùng với đó, trên cơ sở kết quả đã đạt được trong việc thực hiện Quyết định số 30/QĐ-TTg, ngày 10-01-2007 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án Đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007 - 2010, các cấp, các bộ, ngành cần tiếp tục nghiên cứu chuẩn hóa quy trình soạn thảo văn bản, hình thức văn bản, thẩm quyền, trình tự, thủ tục soạn thảo, trình và ban hành văn bản quy phạm pháp luật về QP-AN, bảo đảm đúng quy định của Chính phủ, quy chế làm việc của các cơ quan, ban, ngành chức năng, nhất là của Bộ Quốc phòng - cơ quan trực tiếp quản lý nhà nước đối với nhiệm vụ quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc. Kinh nghiệm công tác cải cách TTHC thời gian qua cho thấy, việc tiến hành rà soát để đơn giản hóa các TTHC và các quy định có liên quan tới nhiệm vụ QP-AN phải dựa trên 3 tiêu chí lớn: sự cần thiết, tính hợp lý và tính hợp pháp; nhằm đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ, đơn giản, công khai, minh bạch của TTHC, tạo thuận lợi cho các hoạt động hành chính quân sự, quốc phòng, tính chuyên nghiệp của bộ máy quản lý các cấp, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng LLVT nhân dân, củng cố quốc phòng, bảo đảm an ninh quốc gia trong thời kỳ mới. Cùng với đó, cần đề cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, nâng cao năng lực của hệ thống cơ quan chức năng, của đội ngũ cán bộ chuyên trách trong việc triển khai thực hiện; chú trọng làm tốt công tác sơ, tổng kết rút kinh nghiệm từ thực tiễn để kịp thời sửa đổi, bổ sung những nội dung không phù hợp, hoặc bãi bỏ những nội dung không cần thiết trong TTHC, làm cơ sở để bộ máy hành chính vận hành và nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất an ninh, ổn định; các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược "Diễn biến hòa bình" chống phá cách mạng nước ta trên các mặt, các cấp, các ngành cần chú trọng thực hiện tốt công tác bồi dưỡng kiến thức QP-AN, nâng cao nhận thức cho các đối tượng cán bộ về quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thế giới quan, nhân sinh quan, phương pháp luận cách mạng trong điều kiện mới. Trên cơ sở đó, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực, trình độ chuyên môn đủ khả năng lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức địa phương, đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ QP-AN trong phạm vi trách nhiệm được giao.

Ba là, tăng cường công tác giám sát của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trong việc thi hành chính sách, pháp luật đối với nhiệm vụ QP-AN, bảo vệ Tổ quốc. Đây là chức trách và là một nội dung đổi mới trong công tác của Quốc hội khóa XIII. Theo đó, thay vì tránh bàn các vấn đề QP-AN, vốn được coi là lĩnh vực nhạy cảm, bí mật quốc gia như trước đây; nay, Quốc hội sẽ xây dựng chương trình, kế hoạch xem xét, thảo luận cho ý kiến về những vấn đề QP-AN trọng yếu của đất nước. Thời gian tới, cùng với việc soạn thảo, thông qua các luật về QP-AN trong kế hoạch, chương trình của toàn khóa, Quốc hội cũng đổi mới việc xem xét các báo cáo của Chính phủ; giải trình của các bộ, ngành về công tác QP-AN; đồng thời, tăng cường công tác giám sát theo các chuyên đề, nhất là các chuyên đề có tính cấp thiết cao, như phòng thủ bảo vệ biển, đảo của Tổ quốc. Theo chức năng, quyền hạn quy định, các đoàn đại biểu quốc hội của các địa phương cũng tăng cường giám sát công tác QP-AN, kết hợp kinh tế với QP-AN của địa phương mình; qua đó, cùng với cấp ủy, chính quyền và nhân dân trên địa bàn không ngừng hoàn thiện bộ máy công quyền, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước trong xây dựng "thế trận lòng dân", bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, tiếp tục củng cố nền QPTD, nền ANND, khu vực phòng thủ vững chắc, đủ khả năng bảo vệ vững chắc địa phương, đất nước trong mọi tình huống.

NGUYỄN KIM KHOA

Ủy viên Ủy ban Thường vụ,

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh của Quốc hội

________

1 - ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 70.