Trải qua 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trường Sĩ quan Chính trị đã khẳng định vững chắc vị thế là trung tâm đào tạo cán bộ chính trị cấp phân đội, góp phần xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội. Bước vào giai đoạn phát triển mới, Nhà trường tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, đổi mới mạnh mẽ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Thủ trưởng Ban Giám hiệu Nhà trường trao Bằng tốt nghiệp cho các học viên năm 2025.

Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, trước yêu cầu nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, nhất là xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, ngày 14/01/1976, Trường Sĩ quan Chính trị được thành lập¹ với sứ mệnh đặc biệt: đào tạo đội ngũ chính trị viên - lực lượng trực tiếp tổ chức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong toàn quân.

Sự ra đời của Trường Sĩ quan Chính trị là một quyết sách chiến lược, thể hiện tầm nhìn của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị, nhằm tổ chức, tham mưu và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở, góp phần giữ vững bản chất giai cấp công nhân, tăng cường đoàn kết nội bộ, củng cố kỷ luật và nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Trải qua nhiều giai đoạn phát triển, điều chỉnh tổ chức, nhiệm vụ và mô hình đào tạo phù hợp với yêu cầu xây dựng Quân đội trong từng thời kỳ, Nhà trường luôn kiên định mục tiêu đào tạo toàn diện, lấy xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực tổ chức và phương pháp công tác của cán bộ chính trị làm trung tâm; kết hợp chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn hoạt động quân sự, quốc phòng.        

Trong những năm đầu xây dựng và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, Trường Sĩ quan Chính trị vừa là cơ sở đào tạo cán bộ chính trị cho toàn quân, vừa trực tiếp tham gia chiến đấu, thực hiện tốt phương châm: “Học viên phải phấn đấu tốt nghiệp ở nhà trường; tốt nghiệp trên thao trường và tốt nghiệp ngoài chiến trường”²; qua đó, rèn luyện, thử thách và khẳng định bản lĩnh chính trị, phẩm chất cách mạng của cán bộ, học viên. Thực tiễn ấy đã hình thành và bồi đắp mô hình đào tạo đặc thù của Nhà trường: gắn chặt lý luận chính trị với thực tiễn quân sự; kết hợp đào tạo khoa học Mác - Lênin, khoa học xã hội với đào tạo về quân sự; lấy hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị làm thước đo chất lượng đào tạo của Nhà trường. Hàng vạn cán bộ chính trị trưởng thành từ Nhà trường đã trực tiếp tham gia xây dựng, củng cố tổ chức đảng ở cơ sở, giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng trong đơn vị, góp phần quan trọng vào việc hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ của Quân đội, kể cả trong những giai đoạn khó khăn, phức tạp.

Cùng với sự phát triển của nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong thời bình, Nhà trường không ngừng điều chỉnh, hoàn thiện mục tiêu, nội dung, chương trình và phương thức đào tạo theo hướng ngày càng cơ bản, toàn diện và chuyên sâu. Việc được xác định là trường Đảng trong Quân đội, từng bước phát triển thành Trường Đại học Chính trị; đào tạo sau đại học; tham gia đào tạo lý luận chính trị cho cán bộ trong và ngoài Quân đội³,... đã khẳng định rõ vai trò, quy mô, trình độ, đối tượng đào tạo⁴; chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, xây dựng Nhà trường không ngừng nâng cao, đáp ứng ngày càng hiệu quả yêu cầu cung cấp đội ngũ cán bộ chính trị, giáo viên khoa học xã hội và nhân văn, góp phần xây dựng Quân đội, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; tham gia đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hợp tác quốc tế.

Trong quá trình phát triển, để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, Nhà trường có nhiều lần đổi tên phiên hiệu theo quyết định của Bộ Quốc phòng⁵, song, Trường Sĩ quan Chính trị luôn giữ vai trò là trung tâm nghiên cứu, phát triển, vận dụng và lan tỏa tri thức về công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội. Thông qua hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn ở các đơn vị, Nhà trường đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận - thực tiễn quan trọng trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị; về cơ chế Đảng lãnh đạo Quân đội; phương thức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị trong điều kiện mới, v.v.       

Phong trào sinh hoạt văn hóa, văn nghệ của học viên Trường Sĩ quan Chính trị.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, Trường Sĩ quan Chính trị tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo đội ngũ cán bộ chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy lý luận sắc bén, năng lực tổ chức và phương pháp công tác khoa học. Trên nền tảng đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo gắn với thực tiễn đơn vị, Nhà trường đã góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng công tác tư tưởng trong toàn quân; từng bước tham gia hiệu quả vào nhiệm vụ đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững sự thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức trong Quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.

Những thành tựu đạt được trong suốt nửa thế kỷ qua là kết tinh của bản lĩnh chính trị kiên định, trí tuệ tập thể, tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó và sự cống hiến bền bỉ của các thế hệ cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ Nhà trường. Danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân” (năm 2024) cùng nhiều phần thưởng cao quý⁶ là sự ghi nhận xứng đáng đối với những đóng góp xuất sắc của Trường Sĩ quan Chính trị trong huấn luyện, giáo dục, đào tạo, xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời, xác lập vai trò, uy tín của Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân, minh chứng xứng tầm vị thế “trường Đảng, trường Đoàn” mẫu mực, tiêu biểu của Quân đội và quốc gia, khẳng định sự tiên phong, mẫu mực của Nhà trường trong phong trào thi đua yêu nước. Đó là điểm tựa tinh thần vững chắc để Nhà trường tiếp tục phát huy truyền thống, đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học trong thời kỳ mới.

Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực diễn biến nhanh, phức tạp; sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và không gian mạng; sự chống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng; yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại,... đang tác động trực tiếp và đặt ra yêu cầu mới về phương thức tiến hành công tác đảng, công tác chính trị ở đơn vị cơ sở; đòi hòi phải đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo cán bộ chính trị theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, gắn chặt với thực tiễn. Để đạt được điều đó, Trường Sĩ quan Chính trị tập trung thực hiện tốt một số nội dung sau:

Thứ nhất, thấu triệt đường lối, quan điểm của Đảng, kiên định triết lý giáo dục của Nhà trường. Theo đó, Đảng ủy, Ban Giám hiệu, cấp ủy, chỉ huy các cấp thường xuyên quán triệt, cụ thể hóa đúng đắn, sáng tạo, khoa học quan điểm của Đảng, pháp luật Nhà nước và chủ trương của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Nhà trường. Trọng tâm là Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW, ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội trong tình hình mới. Tiếp tục tập trung phát triển phẩm chất, năng lực cần thiết cho học viên theo mục tiêu, chuẩn đầu ra chương trình đào tạo và triết lý giáo dục “Vững tính Đảng, đậm nhân văn, mẫu mực, toàn diện, sát thực tiễn”. Chú trọng đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Nhà trường thông minh, hiện đại.

Thứ hai, giải quyết tốt mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong quy trình giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học. Bám sát yêu cầu thực tiễn Quân đội và xã hội, nhất là hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong toàn quân và những vấn đề mới về quân sự, quốc phòng, xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc để bổ sung, hoàn thiện, chuẩn hóa nội dung, chương trình, phương thức, mục tiêu, đầu ra cho các đối tượng đào tạo. Tiếp tục thực hiện phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”; kết nối chặt chẽ, hiệu quả các hoạt động phối hợp với đơn vị cơ sở nhằm “kiểm nghiệm sản phẩm đào tạo”, chú trọng trang bị cho học viên tư duy và phương pháp giải quyết những vấn đề mới, nội dung khó mà thực tiễn đang đặt ra.

Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học, kết hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu ứng dụng. Tiếp tục làm sâu sắc hơn những vấn đề lý luận, thực tiễn, chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị những chủ trương, giải pháp xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, nâng cao hiệu quả hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, xây dựng “thế trận lòng dân”, tăng cường vai trò, hiệu lực lãnh đạo nhiệm vụ quân sự, quốc phòng của Đảng, v.v.

Thứ ba, xây dựng nguồn lực con người - nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, đào tạo của Nhà trường. Tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, thực sự là lực lượng nòng cốt giữ vững trận địa tư tưởng ngay từ giảng đường. Chuẩn hóa đội ngũ theo hướng đồng bộ về cơ cấu, tinh gọn về tổ chức, chuyên sâu về chuyên ngành.

Chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, nghiên cứu khoa học và tư duy tổng kết thực tiễn cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý; coi đây là khâu then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị trong tình hình mới. Quan tâm tạo nguồn, quy hoạch, đào tạo và sử dụng hiệu quả đội ngũ giảng viên đầu ngành, chuyên gia có uy tín; kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo trong Nhà trường với luân chuyển thực tế ở đơn vị cơ sở nhằm nâng cao năng lực thực hành, sức thuyết phục và chiều sâu lý luận của bài giảng. Qua đó, xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý “vừa hồng, vừa chuyên”⁷, đủ tâm, tầm và uy tín; có khát vọng cống hiến, quyết tâm đổi mới sáng tạo và ý chí vượt khó, vươn lên, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ chính trị, thực tiễn hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. 

Thứ tư, chú trọng xây dựng Đảng bộ Nhà trường trong sạch vững mạnh, Nhà trường vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu, thông minh, hiện đại”. Không ngừng đổi mới phong cách, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ theo hướng tập trung, phát huy dân chủ, trí tuệ, sâu sát, đồng bộ, quyết liệt, nói đi đôi với làm; thực hiện tốt việc phân công, phân nhiệm trong cấp ủy, chỉ huy, thực hiện tốt phương châm “trên làm gương mẫu mực, dưới tích cực noi theo”. Phát huy vai trò nòng cốt, xung kích đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” và phản bác quan điểm sai trái, thù địch theo hướng “Toàn Trường là đội quân chiến đấu, mỗi cán bộ, đảng viên là chiến sĩ xung kích tiên phong”.

Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy, quản lý kỷ luật và cải cách hành chính quân sự, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm, động cơ đúng đắn, ý chí quyết tâm trong toàn Trường. Xây dựng cơ sở dữ liệu số Nhà trường; chuyển đổi số các quy trình, thủ tục trong chỉ huy, điều hành, giáo dục và đào tạo, nghiên cứu khoa học; đồng bộ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, triển khai hệ thống giám sát thông minh trong Nhà trường.

Phát huy truyền thống “Trung thành, sáng tạo, đoàn kết, vượt khó, dạy tốt, học tốt”, Trường Sĩ quan Chính trị tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, xứng đáng là trung tâm giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn có uy tín, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới./.

Thiếu tướng, PGS, TS. LƯƠNG THANH HÂN, Hiệu trưởng Nhà trường
______________________

1 - Quyết định số 18/QĐ-QP, ngày 14/01/1976 của Bộ Quốc phòng về thành lập Trường Sĩ quan Chính trị trực thuộc Bộ Quốc phòng.

2 - Phát biểu của Thượng tướng Chu Huy Mân, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị khi tới thăm Nhà trường, năm 1977.

3 - Ngày 03/10/1978, Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa IV) đã ra Quyết định số 28/QĐ-TW, xác định: Trường Sĩ quan Chính trị là trường Đảng tập trung giảng dạy theo chương trình lý luận chính trị trung cấp của Đảng, nằm trong hệ thống đại học Mác - Lênin; Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2344/QĐ-TTg, ngày 23/12/2010 về việc thành lập Trường Đại học Chính trị; tháng 3/2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định cho phép Nhà trường đào tạo trình độ thạc sĩ; Ban Tổ chức Trung ương giao cho Nhà trường đào tạo trung cấp lý luận chính trị (tháng 7/2023) và Quân ủy Trung ương giao phối hợp tổ chức đào tạo cao cấp lý luận chính trị (tháng 11/2025) cho cán bộ trong và ngoài Quân đội.

4 - Các đối tượng đang đào tạo: thạc sĩ; cán bộ chính trị cấp phân đội; giáo viên khoa học xã hội và nhân văn; đào tạo ngắn cán bộ chính trị cấp phân đội (chuyển loại chính trị 6 tháng); hoàn thiện đại học cán bộ chính trị cấp phân đội; giáo viên, giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh; cán bộ chính trị cấp phân đội cho Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia; bồi dưỡng nghiệp vụ công tác đảng, công tác chính trị.

5 - Ngày 01/01/1982, đổi tên Trường Sĩ quan Chính trị thành Trường Sĩ quan Chính trị - Quân sự trực thuộc Bộ Quốc phòng; ngày 08/8/1995 hợp nhất Trường Sĩ quan Chính trị - Quân sự với Học viện Chính trị - Quân sự; ngày 22/5/2008 thành lập Trường Sĩ quan Chính trị trực thuộc Bộ Quốc phòng.

6 - Huân chương Quân công hạng Nhất (năm 1980); Huân chương Quân công hạng Nhì (năm 1983, 2015); Huân chương Chiến công hạng Nhì (năm 1986); Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba (năm 2010); Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì (năm 2018, 2020); Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (năm 2025), v.v.

7 - Hiện nay, Nhà trường có 13 phó giáo sư; 80 tiến sĩ; 368 thạc sĩ.