Kế thừa, phát huy truyền thống 80 năm xây dựng, phục vụ chiến đấu, chiến đấu và trưởng thành, ngành Quân y Quân đội nhân dân Việt Nam tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, xây dựng theo hướng chính quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Suốt chặng đường 80 năm (16/4/1946 - 16/4/2026), dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, sự đùm bọc, giúp đỡ của Nhân dân, ngành Quân y đã không ngừng lớn mạnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ cứu chữa thương binh, bệnh binh, chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và Nhân dân, lập nhiều thành tích vẻ vang, góp phần quan trọng vào sự phát triển của y học nước nhà và sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

Đại tướng Phan Văn Giang kiểm tra Đội Quân y ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân của Viện Y học phóng xạ và U bướu Quân đội.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, mặc dù trang bị, phương tiện thiếu thốn, song cán bộ, nhân viên quân y đã phát huy tinh thần tự lực, tự cường, khắc phục khó khăn, luôn bám sát bộ đội, có mặt ở những nơi ác liệt, gian khổ nhất, kịp thời cấp cứu, điều trị cho hàng triệu lượt thương binh, bệnh binh và Nhân dân, hạn chế thấp nhất tỷ lệ tử vong, tàn phế, duy trì sức mạnh chiến đấu của Quân đội¹.

Sau ngày đất nước thống nhất, ngành Quân y đi đầu trong khắc phục hậu quả chiến tranh; giải quyết các loại di chứng vết thương cho thương binh, bệnh binh; đồng thời, không ngừng nâng cao chất lượng bảo đảm quân y cho toàn quân thực hiện thắng lợi nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và các nhiệm vụ đột xuất. Những năm gần đây, Ngành đã tham mưu và trực tiếp triển khai thực hiện nhiều chương trình, dự án đột phá xây dựng nguồn nhân lực, nâng cao toàn diện chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và Nhân dân. Lực lượng quân y có bước phát triển mạnh mẽ cả về tổ chức, lực lượng, trang bị, cơ sở vật chất và chuyên môn, nghiệp vụ; năng lực và chất lượng khám, chữa bệnh của các tuyến có sự phát triển mới. Các bệnh viện quân y tuyến chiến lược, chiến dịch đã triển khai và làm chủ nhiều kỹ thuật y học tiên tiến, hiện đại, chuyên sâu ngang tầm thế giới, như: ghép tạng, can thiệp mạch, phẫu thuật nội soi, vi phẫu, y học hạt nhân,… khẳng định vị thế trong hệ thống y tế nước nhà.

Với phương châm “phổ cập tuyến trước, chuyên sâu ở tuyến sau”, “thầy tại chỗ, thuốc tại chỗ”, Ngành chú trọng kết hợp chặt chẽ y học cổ truyền và y học hiện đại, thực hiện tốt công tác vệ sinh phòng bệnh, góp phần quan trọng duy trì quân số khỏe toàn quân luôn đạt trên 98,5%. Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, gần 23.000 lượt cán bộ, học viên, nhân viên quân y tham gia tuyến đầu, điều trị trên 30.000 bệnh nhân. Cùng với đó, Ngành luôn phát huy vai trò nòng cốt, xung kích trong thực hiện chủ trương chiến lược của Đảng về kết hợp quân - dân y; tham gia tích cực, có hiệu quả vào xây dựng, củng cố mạng lưới y tế cơ sở, tổ chức khám chữa bệnh cho Nhân dân, cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả thiên tai,… góp phần tỏa sáng phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới, xây dựng cơ sở chính trị, “thế trận lòng dân” vững chắc. Quân y Việt Nam cũng đã tích cực tham gia thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ quốc tế và hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Qua đó, đã lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam cùng hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” đến với bạn bè quốc tế.

Thời gian tới, nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc có bước phát triển mới, nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc sức khỏe bộ đội, Nhân dân đặt ra yêu cầu rất cao, đứng trước không ít khó khăn, thách thức, nhất là diễn biến bất thường của tình hình dịch bệnh, thời tiết, ô nhiễm môi trường, v.v. Để hoàn thành tốt trọng trách, vinh dự được giao, Ngành tập trung đổi mới toàn diện theo hướng “chính quy, hiện đại, chủ động, bền vững”, trong đó tập trung thực hiện tốt một số nội dung chủ yếu sau:

Một là, tiếp tục hoàn thiện tổ chức biên chế phù hợp với quy hoạch tổ chức Quân đội hiện đại và yêu cầu bảo đảm trong tình hình mới. Cục Quân y tiếp tục tham mưu cho Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng các chủ trương, giải pháp kiện toàn tổ chức lực lượng quân y các cấp theo hướng tinh, gọn, mạnh. Trong đó, tập trung triển khai thực hiện tổ chức, biên chế mới của các bệnh viện; điều chỉnh, kiện toàn tổ chức, biên chế cơ quan, đơn vị y học dự phòng; bệnh viện dã chiến (kiêm nhiệm), các tổ, đội quân y sẵn sàng chiến đấu; đội phẫu thuật cứu chữa bước đầu, cơ bản; hệ thống các cơ sở quân y đóng quân vùng biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn, bảo đảm tính linh hoạt, cơ động, có khả năng hoàn thành công tác bảo đảm quân y trong các loại hình tác chiến và trên các địa bàn khác nhau.

Hội thi Chủ nhiệm Quân y Sư đoàn bộ binh đủ quân.

Đồng thời, tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế chỉ huy, điều hành và phương thức bảo đảm quân y trong các trạng thái quốc phòng, tăng cường sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và hiệp đồng chặt chẽ giữa lực lượng quân y với các lực lượng hậu cần, kỹ thuật và y tế địa phương. Cùng với đó, chú trọng xây dựng và củng cố thế trận quân y gắn với thế trận hậu cần - kỹ thuật và thế trận quốc phòng toàn dân, hình thành hệ thống cơ sở quân y và lực lượng quân y cơ động phù hợp với “Quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế”, tổ chức khu vực phòng thủ và địa giới hành chính mới. Tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách huy động nguồn lực y tế trong nền kinh tế quốc dân, tạo thế liên hoàn, vững chắc trong bảo đảm quân y.

Hai là, đẩy mạnh phát triển hệ thống cơ sở quân y chuyên sâu, tạo bước đột phá nâng cao năng lực khám, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học và bảo đảm y tế trong mọi tình huống; đồng thời, tăng cường củng cố hệ thống quân y đơn vị nhằm tạo sự đột phá trong chủ động chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh. Bám sát các tiêu chí xây dựng Quân đội hiện đại và yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Cục Quân y tiếp tục phát huy chức năng tham mưu chiến lược, chỉ đạo nghiệp vụ và trực tiếp tổ chức triển khai, tạo bước đột phá toàn diện về năng lực y học quân sự. Trọng tâm là xây dựng hệ thống cơ sở quân y chuyên sâu, hiện đại, đồng bộ từ tuyến chiến thuật đến chiến lược; ưu tiên đầu tư các bệnh viện, viện nghiên cứu đầu ngành theo hướng hiện đại ngang tầm khu vực và quốc tế; xây dựng, nâng cấp hệ thống y học dự phòng trong toàn quân nhằm nâng cao hiệu quả và khả năng giám sát, phát hiện sớm, khống chế dịch bệnh, v.v.

Cùng với đó, tăng cường chỉ đạo nghiệp vụ toàn Ngành, tập trung nâng cao chất lượng chuyên môn, phát triển các lĩnh vực mũi nhọn như ngoại khoa, hồi sức cấp cứu, chống độc, y học quân sự, y học thảm họa, y học dưới nước, y học hàng không, v.v. Tiếp tục đẩy mạnh kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền, phát huy hơn nữa hiệu quả kết hợp trong phòng bệnh, chữa bệnh. Đặc biệt, trên cơ sở kết quả bước đầu Chương trình “Nâng cao năng lực hệ thống y học dự phòng Quân đội”, “Chương trình phát triển y tế biển đảo đến năm 2030” của Thủ tướng Chính phủ, tiếp tục tham mưu, triển khai hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra; đồng thời, nâng cao năng lực dự báo, giám sát, phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm y tế cho các nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, nhất là trên các địa bàn chiến lược.

Ba là, xây dựng đội ngũ cán bộ, thầy thuốc quân y “vừa hồng, vừa chuyên”. Trong suốt quá trình xây dựng và trưởng thành, ngành Quân y luôn quán triệt sâu sắc quan điểm: “y học cách mạng, khoa học kỹ thuật chuyên môn phục tùng nhiệm vụ chính trị”² để làm cơ sở, tiêu chuẩn xây dựng, chăm lo, rèn luyện đội ngũ cán bộ, y bác sĩ. Trong tình hình mới, với mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên quân y có “bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn sâu và phẩm chất đạo đức nghề nghiệp trong sáng”, ngành Quân y tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị về xây dựng đội ngũ cán bộ; chú trọng thực hiện tốt “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa”, gắn phương châm “5 vững” với quá trình rèn luyện, công tác của mỗi cơ quan, đơn vị quân y.

Lễ ký kết điều khoản tham chiếu về tăng cường hợp tác giữa Quân y Việt Nam và Quân y Philippines năm 2025.

Phát huy những kết quả đạt được³, Ngành tiếp tục triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác quy hoạch, đào tạo, sử dụng, phát triển nguồn, bảo đảm số lượng phù hợp, cơ cấu đồng bộ, chất lượng ngày càng cao. Cùng với đó, chú trọng xây dựng môi trường làm việc thuận lợi, dân chủ, kỷ luật, kỷ cương, tạo điều kiện để cán bộ, nhân viên phát huy năng lực chuyên môn, yên tâm công tác, gắn bó lâu dài, cống hiến cho Quân đội.

Đặc biệt, quán triệt và thực hiện nghiêm Đề án “Chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050”, Cục tiếp tục tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách phát hiện, thu hút, bồi dưỡng, sử dụng và đãi ngộ phù hợp, nhằm giữ gìn, phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo cho sự phát triển vững chắc của Ngành.

Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thực hiện hiệu quả kết hợp quân - dân y và mở rộng hợp tác quốc tế. Từ kết quả đạt được, các cơ sở quân y cần chủ động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, hiện đại trong phòng, chẩn đoán và điều trị, trọng tâm là công nghệ tế bào, gen, sản xuất vaccine, sinh phẩm, chẩn đoán hình ảnh, y học quân sự, v.v. Tiếp tục tăng tốc chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn, trọng tâm là triển khai “hồ sơ bệnh án điện tử” ở 100% bệnh viện, bệnh xá trong Quân đội; hoàn thiện “hồ sơ sức khỏe điện tử quân nhân”, ứng dụng rộng rãi các dịch vụ trực tuyến, các ứng dụng của Đề án 06 trong khám chữa bệnh; xây dựng cơ sở dữ liệu ngành Quân y đảm bảo yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; chủ động, khẩn trương triển khai ứng dụng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác khám, chữa bệnh, quản trị bệnh viện, hỗ trợ người bệnh và công tác dự báo, phòng chống dịch, bệnh; v.v. Cùng với đó, đẩy mạnh triển khai các mô hình khám, chữa bệnh từ xa (telemedicine), ưu tiên các đơn vị đóng quân phân tán, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Bên cạnh đó, ngành Quân y tiếp tục tăng cường mở rộng hợp tác với các cơ sở y tế, viện nghiên cứu, học viện, nhà trường trong và ngoài Quân đội. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế về quân y theo hướng thiết thực, hiệu quả; tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ cử lực lượng quân y tham gia gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.

Tự hào truyền thống anh hùng, tiếp nối trang sử vẻ vang 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, ngành Quân y tiếp tục đổi mới, xây dựng theo hướng chính quy, hiện đại, không ngừng nâng cao năng lực chăm sóc, bảo vệ sức khỏe bộ đội và Nhân dân, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thiếu tướng, GS, TS, TTƯT. NGUYỄN TRƯỜNG GIANG, Cục trưởng Cục Quân y
____________________       

1 - Gần 60% thương binh và hơn 80% bệnh binh đã trở lại chiến trường tham gia chiến đấu.

2 - Cục Quân y – Lịch sử Đảng bộ Cục Quân y (1946 - 2026), Nxb QĐND, H. 2026, tr. 923.

3 - Đến nay, toàn Ngành có hàng trăm giáo sư; phó giáo sư; hơn 400 tiến sĩ; gần 5.000 bác sĩ, dược sĩ sau đại học.