Quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội gắn liền với chặng đường chiến đấu, trưởng thành và chiến thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Với vai trò cơ quan tham mưu chiến lược về công tác tổ chức xây dựng Đảng, Cục Tổ chức đã góp phần quan trọng xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, Đảng bộ Quân đội trong sạch, vững mạnh, bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội trong các thời kỳ cách mạng.

Ngày 06/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 60/SL đổi tên “Ủy ban Kháng chiến toàn quốc” thành “Quân sự ủy viên Hội”. Điều 5 của Sắc lệnh quy định “Tổ chức Quân sự ủy viên Hội gồm 5 cơ quan. Trong đó, Cục Chính trị có các ngành: Văn phòng, Ban Đảng vụ, Ban Tuyên huấn, Ban Địch vận, Ban Quân pháp, Ban Cán bộ”. Sự hình thành của Ban Đảng vụ - tiền thân của Cục Tổ chức ngày nay là dấu mốc lịch sử, đánh dấu sự ra đời của cơ quan đảm nhiệm công tác tổ chức toàn quân và ngành Tổ chức xây dựng Đảng Quân đội¹.

Thủ trưởng Cục Tổ chức kiểm tra công tác chuẩn bị Đại hội Đảng bộ Lữ đoàn 162, Vùng 4 Hải quân. Nguồn: qdnd.vn

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị và sự phối hợp công tác của cấp ủy các cấp, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội luôn thể hiện rõ bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đoàn kết, sáng tạo, chủ động khắc phục khó khăn, tham mưu đúng, trúng, kịp thời, giữ vững nguyên tắc, lập nhiều thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ, nổi bật là:

Nắm vững chức năng, nhiệm vụ, chủ động nghiên cứu, tham mưu với Tổng cục Chính trị, Quân ủy Trung ương trình Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư cụ thể hóa Điều lệ Đảng, xây dựng, hoàn thiện nguyên tắc, cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội nhằm giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội trong các giai đoạn cách mạng. Đề xuất xác định hệ thống nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các tổ chức đảng trong Quân đội phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ cả trong thời chiến và thời bình; bảo đảm cho cán bộ, đảng viên, quần chúng trong toàn quân luôn có bản lĩnh chính trị vững vàng, đoàn kết thống nhất cao, tuyệt đối trung thành, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, kiên định mục tiêu chiến đấu, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Chủ động tham mưu xây dựng, kiện toàn hệ thống tổ chức đảng, cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ chính trị các cấp từ Quân ủy Trung ương đến cơ sở, phù hợp với tổ chức, biên chế, nhiệm vụ của Quân đội, bảo đảm ở đâu có bộ đội, ở đó có hoạt động công tác đảng, công tác chính trị; giữ vững nền nếp chế độ, nguyên tắc sinh hoạt đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; tích cực đổi mới phương pháp lãnh đạo, tác phong công tác. Tham mưu, chỉ đạo phát động các cuộc vận động lớn trong thời kỳ kháng chiến, như: “Mở rộng dân chủ, đề cao kỷ luật”, “Rèn đảng viên, chấn chỉnh tổ chức đảng”, “Xây dựng chi bộ, đảng bộ cơ sở 4 tốt, 7 yêu cầu tư cách đảng viên” và chủ trương xây dựng chi bộ đại đội phù hợp với yêu cầu tác chiến mới²; góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các cấp ủy, tổ chức đảng.

Tham mưu, đề xuất với cấp ủy các cấp nhiều giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo công tác phát triển, xây dựng đội ngũ đảng viên, cán bộ trong Quân đội, bảo đảm tính kế thừa vững chắc, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; bổ sung lực lượng đảng viên được rèn luyện, trưởng thành qua chiến đấu, công tác cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và các địa phương. Số lượng đảng viên trong Quân đội tăng nhanh, từ gần 8.000 (12/1946) lên gần 50.000 (tháng 3/1950)³; tỷ lệ lãnh đạo tăng từ 8,5% lên 25,5%. Giai đoạn 1960 - 1975, Đảng bộ Quân đội kết nạp được trên 484.000 đảng viên, tỷ lệ lãnh đạo trung bình đạt 27%. Cùng với việc tham mưu giúp Tổng cục Chính trị và Quân ủy Trung ương động viên hàng triệu lượt cán bộ, đảng viên, quần chúng tham gia phục vụ chiến trường miền Nam, ngành Tổ chức trong Quân đội nói chung và Cục Tổ chức nói riêng đã cử hàng trăm tổ, đoàn cán bộ đi nghiên cứu chiến trường; cán bộ của Cục đã có mặt trên khắp chiến trường B, C, K trong những giai đoạn khó khăn, gian khổ, ác liệt nhất, nhiều đồng chí đã hy sinh anh dũng, nhiều đồng chí lập những chiến công xuất sắc và trở thành những cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước và Quân đội.

Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng toàn quân đã tham mưu đề xuất và chỉ đạo, hướng dẫn tiến hành các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị thực sự phong phú, linh hoạt, sáng tạo, đạt hiệu quả thiết thực ở các loại hình đơn vị, góp phần củng cố quyết tâm, giữ vững ý chí chiến đấu, khắc phục khó khăn, chịu đựng gian khổ của bộ đội trên khắp các chiến trường. Đồng thời, giúp cấp ủy, chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, kiện toàn các tổ chức quần chúng trong cơ quan, đơn vị hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ, góp phần quan trọng xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.

Thủ trưởng Cục Tổ chức phát biểu tại Hội nghị trao quyết định thăng quân hàm, nâng lương cho quân nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9.

Tham mưu, triển khai thực hiện hiệu quả các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương về công tác xây dựng Đảng phù hợp với thực tiễn Đảng bộ Quân đội trong giai đoạn cách mạng mới, nhất là Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI, XII), Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Phối hợp, tham mưu cho Tổng cục Chính trị, Quân ủy Trung ương trình Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị ban hành nhiều nghị quyết lãnh đạo về công tác quân sự, quốc phòng, xây dựng Quân đội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, đặc biệt là Nghị quyết số 51-NQ/TW, ngày 20/7/2005 về “Tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội nhân dân Việt Nam”; Nghị quyết số 147-NQ/ĐU, ngày 04/4/2008 của Đảng ủy Quân sự Trung ương về “Nâng cao năng lực lãnh đạo sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong quân đội giai đoạn mới”. Đề xuất nghiên cứu, tổng kết cơ chế Đảng lãnh đạo đối với Quân đội và sự nghiệp quốc phòng; cơ chế lãnh đạo đối với việc xây dựng khu vực phòng thủ; ban hành Điều lệ công tác đảng, công tác chính trị trong giai đoạn mới.

Với những thành tích xuất sắc trong suốt 80 năm qua, Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội đã xây đắp nên truyền thống vẻ vang: “Đoàn kết, kiên định, chủ động, sáng tạo”, được Đảng, Nhà nước, Quân đội và bạn bè quốc tế trao tặng nhiều phần thưởng cao quý⁴.

Thời gian tới, để tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn xây dựng các cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị, Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội tiếp tục triển khai thực hiện tốt một số nội dung sau:

Một là, thường xuyên quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, công tác xây dựng Đảng; nâng cao chất lượng công tác tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn về công tác tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội và công tác đảng, công tác chính trị trong các nhiệm vụ. Tiếp tục bám sát nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII; Nghị quyết số 44-NQ/TW, ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về Chiến lược Bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về Tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới; Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI, XII), Kết luận số 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về xây dựng, chỉnh đốn Đảng,… làm cơ sở để thực hiện tốt chức năng nghiên cứu, tham mưu chiến lược những chủ trương, biện pháp xây dựng Đảng bộ Quân đội trong sạch vững mạnh, lãnh đạo thực hiện tốt nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Thường xuyên tham mưu chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra cấp ủy, tổ chức đảng các cấp trong toàn quân thực hiện tốt công tác tổ chức xây dựng Đảng, góp phần giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội. Tham gia nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn công tác tổ chức xây dựng Đảng, kịp thời đề xuất bổ sung, hoàn chỉnh cơ chế, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới.

Hai là, chú trọng chăm lo xây dựng Đảng bộ Cục Tổ chức trong sạch, vững mạnh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, Cơ quan vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Coi trọng xây dựng các cấp ủy, chi bộ các phòng, ban trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; duy trì chặt chẽ nền nếp chế độ sinh hoạt đảng, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; tự phê bình và phê bình; giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ; tăng cường công tác quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên, nắm chắc tình hình tư tưởng, các mối quan hệ xã hội; chấp hành nghiêm kỷ luật, pháp luật, công tác bảo vệ chính trị nội bộ, công tác kiểm tra giám sát thi hành kỷ luật Đảng.

Tăng cường xây dựng Cục Tổ chức vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, nhất là về chính trị; quán triệt và thực hiện tốt “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa và 5 vững” theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương và “3 giỏi, 3 xây, 3 chống”⁵; tuyệt đối không có biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Xây dựng nền nếp chính quy, quản lý kỷ luật tốt; đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; duy trì nghiêm nền nếp chế độ sinh hoạt, học tập, làm việc; đổi mới phong cách, tác phong làm việc theo hướng thiết thực, hiệu quả.

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa phương thức tiến hành công tác tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội. Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW, ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội; Kế hoạch số 3832-KH/QUTW, ngày 16/5/2025 của Thường vụ Quân ủy Trung ương triển khai thực hiện Đề án chuyển đổi số trong các cơ quan đảng trong Đảng bộ Quân đội; tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về tổ chức đảng, đảng viên trong toàn quân theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, liên thông và bảo đảm tính chính xác, cập nhật; tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng công tác quản lý, đánh giá chất lượng tổ chức đảng, đảng viên; đồng thời phục vụ hiệu quả công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược về tổ chức xây dựng Đảng. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”, có khả năng khai thác, phân tích và tích hợp cao; giữ vững an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo mật dữ liệu.

Tiếp tục đổi mới quy trình, phương pháp công tác theo hướng số hóa, chuẩn hóa, đơn giản hóa và rút ngắn các khâu trung gian. Từng bước thực hiện xử lý công việc trên môi trường số, bảo đảm nhanh chóng, chính xác, minh bạch, có khả năng kiểm tra, giám sát và truy vết trách nhiệm rõ ràng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả chỉ đạo, điều hành và chất lượng tham mưu.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức trong Quân đội có đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức bảo đảm đủ số lượng, chất lượng cao; có phẩm chất, năng lực và phong cách công tác ngang tầm nhiệm vụ. Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ nghiên cứu, tham mưu, chỉ đạo công tác tổ chức xây dựng Đảng, công tác đảng, công tác chính trị có kiến thức toàn diện, năng lực chuyên môn sâu và chỉ đạo hoạt động thực tiễn tốt, nhất là năng lực nghiên cứu, phát hiện, tham mưu, dự báo tình hình, đề xuất và hướng dẫn, kiểm tra thực hiện nhiệm vụ.

Thường xuyên quan tâm, làm tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; kết hợp bồi dưỡng tại chức, truyền thụ kinh nghiệm với đào tạo tại các học viện, nhà trường và luân chuyển, thực tế đơn vị cơ sở. Khuyến khích cán bộ tự học tập nâng cao trình độ, năng lực toàn diện, chuyên sâu, đổi mới lề lối làm việc, sâu sát cơ sở, cụ thể, tỷ mỷ theo tinh thần “7 dám”. Đồng thời, cần quan tâm xây dựng, nâng cao năng lực số, kỹ năng số và khả năng thích ứng với môi trường làm việc hiện đại; đủ sức làm chủ công nghệ, khai thác hiệu quả các nền tảng số phục vụ công tác chuyên môn cho đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức xây dựng Đảng.

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, nhận thức rõ vị trí, vai trò của mình, mỗi cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội luôn kiên định đường lối, quan điểm, nguyên tắc của Đảng, bám sát nhiệm vụ và thực tiễn xây dựng, chiến đấu của Quân đội; tăng cường đoàn kết, chủ động, sáng tạo; tích cực học tập, rèn luyện, nâng cao nhận thức, trách nhiệm và trình độ chuyên môn nghiệp vụ, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần tô thắm thêm truyền thống vẻ vang “Đoàn kết, kiên định, chủ động, sáng tạo” của Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội anh hùng.

Thiếu tướng NGUYỄN MINH LONG, Bí thư Đảng ủy, Phó Cục trưởng Cục Tổ chức
_______________________        

1 - Ngày 11/8/2000, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam ban hành Quyết định số 550/QĐ-CT, lấy ngày 06/5/1946 là ngày truyền thống của Cục Tổ chức và ngành Tổ chức xây dựng Đảng Quân đội.

2 - Trong giai đoạn 1954 - 1975, số lượng chi bộ tăng nhanh từ 3.896 lên 29.259; 100% các đại đội và đơn vị tương đương có chi bộ, trong đó 96,1% chi bộ có chi ủy, 98,5% trung đội, bộ phận kỹ thuật có tổ đảng, 95% tiểu đội, khẩu đội có đảng viên.

3 - Cục Tổ chức và công tác tổ chức xây dựng Đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam – “Sự tiến triển của công tác chính trị trong Quân đội qua các giai đoạn 9/1945 đến 7/1950”, Nxb QĐND, H. 2016, tr. 89.

4 - Tiêu biểu như: Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 01 Huân chương Độc lập hạng Nhất, 03 Huân chương Quân công (02 hạng Nhất, 01 hạng Ba); 01 Huân chương Chiến công hạng Nhất; 04 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc (01 hạng Nhất, 01 hạng Nhì, 02 hạng Ba); 01 Huân chương Itxala hạng Nhất của Nhà nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào; 01 Huân chương Hữu nghị của Nhà nước Campuchia và nhiều phần thưởng cao quý khác. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống (06/5/1946 - 06/5/2026), Cục Tổ chức được Bộ Quốc phòng đề nghị Nhà nước tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất (lần thứ 2).

5 - “3 giỏi”: nắm, dự báo tình hình; tham mưu đề xuất; tổ chức thực hiện. “3 xây”: ý thức trách nhiệm cao; đoàn kết đồng thuận; quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. “3 chống”: ngại học tập, rèn luyện; thờ ơ vô cảm; cục bộ, bè phái.