Trước những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới, khu vực và yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, toàn quân tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chủ động nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, góp phần thực hiện thắng lợi đường lối đối ngoại của Đảng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn quân triển khai toàn diện, hiệu quả công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, đạt nhiều kết quả quan trọng.

Các cơ quan, đơn vị đã phát huy tốt vai trò nòng cốt, chủ động nghiên cứu, dự báo sát tình hình, kịp thời đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tham mưu với Đảng, Nhà nước những vấn đề chiến lược về quốc phòng và an ninh, chủ quyền lãnh thổ, lợi ích quốc gia - dân tộc trong quan hệ quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Chủ động triển khai thực hiện tốt công tác phục vụ lãnh đạo Bộ Quốc phòng tham gia các hoạt động đối ngoại cấp cao của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Đồng thời, tham gia tích cực, có trách nhiệm vào xây dựng các văn bản chỉ đạo, định hướng chiến lược về công tác đối ngoại và đóng góp ý kiến về hợp tác quốc phòng trong các đề án nâng cấp quan hệ giữa Việt Nam với một số đối tác quan trọng¹, góp phần củng cố tin cậy chính trị, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ quốc phòng, nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam và Quân đội nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế.

Hội đàm giữa Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Quan hệ hợp tác quốc phòng song phương, nhất là với các nước láng giềng và các đối tác quan trọng được củng cố, tăng cường, đạt hiệu quả thiết thực. Đối ngoại biên giới tiếp tục là điểm sáng, được triển khai chủ động, thực chất, hiệu quả. Toàn quân phối hợp tổ chức thành công Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Trung Quốc lần thứ 10, Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ 3; đàm phán với Campuchia đạt được kết quả thực chất trong phân giới cắm mốc. Các hoạt động tổ chức tuần tra chung, hợp tác giải quyết các vấn đề về biên giới, phòng, chống tội phạm và giao lưu, kết nghĩa đồn, trạm, thôn, bản tiếp tục được đẩy mạnh. Quan hệ quốc phòng với các nước lớn, các đối tác chiến lược, đối tác toàn diện tiếp tục được triển khai chủ động, hài hòa, cân bằng, đan xen lợi ích, trên cơ sở kiên định nguyên tắc, linh hoạt về sách lược, phù hợp với lợi ích quốc gia - dân tộc, đưa hợp tác quốc phòng song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất trên nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, việc kịp thời cử lực lượng tham gia hỗ trợ khắc phục hậu quả thảm họa động đất tại Venezuela đã tiếp tục thể hiện sâu sắc chính sách đối ngoại hòa bình, nhân văn, có trách nhiệm của Việt Nam. Đối ngoại quốc phòng đa phương được triển khai chủ động, tích cực, hiệu quả, nhất là trong các cơ chế do ASEAN dẫn dắt và các diễn đàn an ninh quốc tế có uy tín, tham gia xây dựng, củng cố các cơ chế hợp tác vì hòa bình, ổn định và an ninh khu vực và thế giới. Hoạt động tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tiếp tục được đẩy mạnh, đi vào chiều sâu. Công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại triển khai đúng định hướng, giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, bảo đảm an ninh, an toàn, bí mật quân sự, bí mật quốc gia. Công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong Quân đội và giữa Bộ Quốc phòng với các ban, bộ, ngành, địa phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được duy trì chặt chẽ, đồng bộ, đảm bảo thống nhất, hiệu quả trong hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng.

Những kết quả trên có ý nghĩa rất quan trọng, khẳng định hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng thực sự đã trở thành một kênh quan trọng góp phần tăng cường lòng tin, mở rộng không gian chiến lược, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, trước bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp; sự cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn tác động mạnh mẽ đến cấu trúc an ninh khu vực, việc xử lý quan hệ quốc tế, nhất là đối với các nước lớn đứng trước nhiều thách thức. Luật pháp quốc tế và các thể chế đa phương tiếp tục là phương thức quan trọng trong ngăn ngừa và giải quyết các vấn đề toàn cầu, các tranh chấp, xung đột, song đang đối mặt với nhiều trở ngại lớn. Trong khi đó, các thế lực thù địch không ngừng gia tăng hoạt động chống phá, xuyên tạc đường lối, chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Quân đội; tình hình Biển Đông và vùng biển Tây Nam tiềm ẩn những yếu tố phức tạp; nhiệm vụ xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới đặt ra yêu cầu ngày càng cao. Tình hình đó, đòi hỏi toàn quân tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại của Đảng, chủ động đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, góp phần tạo dựng môi trường chiến lược thuận lợi, bảo vệ vững chắc Tổ quốc từ sớm, từ xa, với các giải pháp chủ yếu sau.

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Toàn quân tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và hướng dẫn của cơ quan chức năng về công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng². Trên cơ sở đó, nắm chắc chủ trương, định hướng, thống nhất nhận thức, hành động và xác định trách nhiệm cụ thể trong thực hiện công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng; tích cực đổi mới công tác lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng sâu sát, chiến lược, thống nhất, linh hoạt và thực chất. Trước mắt, tập trung triển khai thực hiện tốt các kế hoạch, chương trình hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng năm 2026; trọng tâm là chuẩn bị và tổ chức thành công Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ 3; cuộc gặp giữa Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam - Lào - Campuchia và các hoạt động bên lề; Giao lưu “Cảnh sát biển Việt Nam và những người bạn” lần thứ ba và các hoạt động đối ngoại quốc phòng đa phương theo cơ chế thường niên luân phiên.

Đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng hai nước Việt Nam - Lào chụp ảnh lưu niệm tại Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ 3.

Các cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, tham mưu xây dựng, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, quy chế liên quan đến hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng đảm bảo đồng bộ, thống nhất, chặt chẽ, phù hợp với đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, đặc điểm, nhiệm vụ của Quân đội và yêu cầu thực tiễn. Cùng với đó, lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin đối ngoại lan tỏa hình ảnh, phẩm chất cao đẹp, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, tuyên truyền sâu rộng, đầy đủ, thuyết phục về đường lối quốc phòng hòa bình, tự vệ, nhất là chính sách quốc phòng “bốn không”³ và những đóng góp thiết thực của Việt Nam đối với hòa bình, an ninh khu vực, quốc tế. Đồng thời, chủ động cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, chủ động định hướng dư luận, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xuyên tạc, những luận điệu phủ nhận vai trò và sự cống hiến của Việt Nam trong hợp tác quốc tế về lĩnh vực quốc phòng, cũng như mọi âm mưu, thủ đoạn gây chia rẽ quan hệ giữa Việt Nam với các nước.

Hai là, nâng cao chất lượng nghiên cứu, tham mưu chiến lược về hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Trước những diễn biến nhanh, phức tạp của tình hình thế giới, khu vực, các cơ quan, đơn vị Quân đội, nhất là cơ quan chiến lược tiếp tục nâng cao năng lực nghiên cứu, nắm, phân tích, dự báo, nhận diện sớm những nhân tố có thể tác động đến môi trường an ninh và lợi ích quốc gia - dân tộc; chủ động tham mưu, đề xuất các chủ trương, đối sách phù hợp, không để bị động, bất ngờ về chiến lược. Trọng tâm là tập trung theo dõi, đánh giá toàn diện diễn biến các cuộc xung đột, điểm nóng và những biến động an ninh, chính trị ở các khu vực, quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến Việt Nam; xu hướng vận động của môi trường chiến lược, hoạt động tập hợp lực lượng, sự điều chỉnh trong chính sách của các nước lớn và những vấn đề có thể tác động đến lợi ích quốc gia - dân tộc, v.v.

Để nâng cao hiệu quả, cần tích cực đổi mới công tác nghiên cứu, dự báo theo hướng chủ động, liên thông, đa chiều, có chiều sâu; kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu cơ bản với nghiên cứu chuyên sâu, nghiên cứu quốc gia với nghiên cứu khu vực, nghiên cứu hiện trạng với dự báo dài hạn; giữa phân tích truyền thống với ứng dụng công nghệ số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, mô phỏng kịch bản và phân tích xu hướng, bảo đảm dự báo có căn cứ khoa học. Đồng thời, thực hiện tốt việc trao đổi thông tin, thống nhất đánh giá tình hình giữa các cơ quan, đơn vị và hiệu quả công tác phối hợp giữa Bộ Quốc phòng với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao và các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài,… hình thành cơ chế trao đổi, chia sẻ thông tin và tham vấn thường xuyên, thực chất. Trên cơ sở đó, phát huy sức mạnh tổng hợp trong nghiên cứu, phân tích, đánh giá, dự báo, kịp thời đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, đối sách phù hợp trong từng thời điểm, từng đối tác, đối tượng, vấn đề cụ thể. Đặc biệt, coi trọng xây dựng, cập nhật các phương án, kịch bản ứng phó với những tình huống phức tạp, nhạy cảm liên quan đến chủ quyền, biên giới, biển, đảo và quan hệ với các đối tác quan trọng, giữ vững thế chủ động chiến lược trong mọi tình huống.

Ba là, triển khai đồng bộ, toàn diện, thực chất hợp tác và hội nhập quốc tế về quốc phòng. Nhất quán đường lối đối ngoại của Đảng, tiếp tục xây dựng mạng lưới quan hệ quốc phòng đa tầng, đa dạng, cân bằng, ổn định lâu dài, đảm bảo quan hệ với một đối tác không làm ảnh hưởng đến quan hệ với đối tác khác. Tiếp tục kiên định nguyên tắc, linh hoạt trong cách ứng xử, chủ động tạo thế đan xen lợi ích, tăng cường lòng tin chiến lược, tránh đối đầu, bị cô lập, phụ thuộc và không để bị lôi kéo vào cạnh tranh chiến lược, tập hợp lực lượng của các cường quốc. Trên cơ sở đó, tiếp tục triển khai hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng song phương đồng bộ trên các lĩnh vực. Thực hiện đa dạng hóa nội dung, hình thức quan hệ, hợp tác; duy trì và phát huy hiệu quả các cơ chế tiếp xúc, tham vấn, trao đổi đoàn, đối thoại quốc phòng ở các cấp; thường xuyên rà soát và thúc đẩy triển khai thực hiện các thỏa thuận hợp tác đã ký. Đẩy mạnh các hoạt động hợp tác, giao lưu giữa các quân khu, Hải quân, Biên phòng, Cảnh sát biển Việt Nam với các lực lượng của các nước láng giềng và các nước bạn bè; xử lý hài hòa quan hệ với các nước lớn, các đối tác chiến lược toàn diện, gia tăng tin cậy chính trị, mức độ đan xen lợi ích.

Đối với hội nhập quốc phòng đa phương, cần chủ động, tích cực tham gia các cơ chế hợp tác quốc phòng trong khuôn khổ ASEAN và các cơ chế do ASEAN giữ vai trò chủ đạo; đồng thời, tiếp tục nghiên cứu đề xuất sáng kiến thiết thực, khả thi trong khuôn khổ ADMM, ADMM+, nâng cao vai trò, vị thế và tiếng nói của Việt Nam trong các cơ chế hợp tác quốc phòng đa phương. Triển khai hiệu quả các chương trình, dự án khắc phục hậu quả chiến tranh; hội nhập quốc tế về giáo dục, đào tạo, phát triển khoa học, công nghệ và công nghiệp quốc phòng, nâng cao tự chủ chiến lược, huy động tối đa nguồn lực bên ngoài, bổ sung cho nội lực để thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học, công nghệ quân sự, xây dựng Công nghiệp quốc phòng Việt Nam tự chủ, hiện đại, lưỡng dụng. Nâng cao chất lượng, tính chuyên nghiệp, khả năng phối hợp và năng lực hoạt động của lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Coi đây vừa là nghĩa vụ quốc tế, vừa là phương thức để nâng cao năng lực hội nhập, môi trường rèn luyện bản lĩnh, trình độ tổ chức, chỉ huy, phối hợp trong môi trường đa quốc gia; đồng thời, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới trong cộng đồng quốc tế.

Lực lượng của Quân đội nhân dân Việt Nam tìm kiếm người bị vùi lấp sau động đất tại khu vực Playa Grande, bang La Guaira (Venezuela). Nguồn: qdnd.vn

Bốn là, đẩy mạnh kiện toàn tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng ngang tầm nhiệm vụ. Trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên chuyên trách làm công tác hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng chuyên nghiệp, hiện đại, bản lĩnh, trí tuệ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. Đội ngũ này phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, Đảng, Nhà nước và Nhân dân, có tư duy chiến lược, khả năng phân tích, dự báo và xử lý quan hệ quốc tế; am hiểu sâu về quốc phòng, quân sự, pháp luật quốc tế và đối tác; thành thạo ngoại ngữ, có kỹ năng giao tiếp, năng lực đàm phán làm việc trong môi trường đa phương, đa văn hóa.

Để đáp ứng yêu cầu đó, cơ quan, đơn vị chuyên trách về đối ngoại quốc phòng tiếp tục rà soát, củng cố, kiện toàn tổ chức, biên chế, chức năng, nhiệm vụ; chủ động quy hoạch, tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí sử dụng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình đào tạo, gắn lý luận với thực tiễn; giữa kiến thức chuyên môn với ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán, truyền thông chiến lược và công nghệ số; coi hoạt động đối ngoại thực tiễn, môi trường quốc tế, các cơ chế đa phương là “trường học” quan trọng để rèn luyện bản lĩnh, phương pháp và năng lực xử lý tình huống cho đội ngũ cán bộ. Tăng cường công tác lễ tân đối ngoại; hoàn thiện cơ chế điều hành, chỉ đạo hoạt động bảo đảm tính thống nhất, kịp thời, chặt chẽ và hiệu quả công tác tùy viên quốc phòng. Xây dựng môi trường công tác chuyên nghiệp, kỷ cương, khuyến khích đổi mới, sáng tạo và cống hiến; có chính sách phù hợp để thu hút, trọng dụng và giữ chân cán bộ có năng lực. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác đối ngoại quốc phòng; xây dựng cơ sở dữ liệu chiến lược, hệ thống thông tin về đối tác, công cụ phân tích xu hướng, hỗ trợ nghiên cứu và dự báo. Nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào tổng hợp, phân tích dữ liệu, song phải đặt yêu cầu bảo mật, an toàn thông tin, bảo vệ bí mật quân sự, bí mật nhà nước lên hàng đầu.

Năm là, tăng cường phối hợp, phát huy sức mạnh tổng hợp của đối ngoại quốc gia. Hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng là một bộ phận quan trọng trong tổng thể chiến lược đối ngoại quốc gia. Vì vậy, hiệu quả của công tác này không những phụ thuộc vào năng lực của từng cơ quan, đơn vị, mà còn phụ thuộc vào mức độ liên thông, phối hợp và cộng hưởng giữa các lực lượng trên mặt trận đối ngoại. Do đó, cần tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt quy chế nâng cao hiệu quả phối hợp giữa Bộ Quốc phòng với Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; xây dựng cơ chế trao đổi thông tin, thống nhất đánh giá tình hình, phối hợp tham mưu và xử lý các vấn đề phát sinh, nhất là các vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực, nhạy cảm và có tác động chiến lược. Khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực hoặc thiếu liên thông trong triển khai các hoạt động đối ngoại. Đặc biệt, đối ngoại quốc phòng phải gắn kết chặt chẽ với đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại nhân dân, ngoại giao kinh tế, thông tin đối ngoại và các lĩnh vực đối ngoại khác. Qua đó, tạo sức mạnh tổng hợp của đối ngoại quốc gia, hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh mới, hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng đang đứng trước những yêu cầu ngày càng cao, toàn diện và sâu sắc cả về tầm nhìn chiến lược, nội dung, phương thức hoạt động. Trên nền tảng kết quả và kinh nghiệm đã có, toàn quân tiếp tục quán triệt sâu sắc phương châm “tích cực, chủ động, linh hoạt, hiệu quả”, phát huy vai trò nòng cốt trong hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, góp phần kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định, tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thượng tướng PHÙNG SĨ TẤN