Nâng cao chất lượng dạy, học ngoại ngữ là nhiệm vụ vừa cấp thiết trước mắt, vừa cơ bản lâu dài, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội, thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trong tình hình mới. Nhận thức rõ điều đó, Học viện Khoa học quân sự đã và đang đẩy mạnh đổi mới toàn diện, đột phá nâng cao chất lượng đào tạo bằng nhiều giải pháp đồng bộ, hiệu quả và tầm nhìn chiến lược.

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng; thường xuyên, trực tiếp là Đảng ủy, Thủ trưởng Tổng cục II và hướng dẫn của các cơ quan chức năng, Học viện Khoa học quân sự đã có nhiều giải pháp đẩy mạnh đổi mới toàn diện công tác giáo dục, đào tạo nói chung, công tác đào tạo ngoại ngữ nói riêng và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Thủ trưởng Học viện chủ trì Lễ tốt nghiệp đào tạo sĩ quan cấp phân đội niên khóa 2021 - 2025.

Nổi bật là, nhận thức của cán bộ, giảng viên, học viên về vị trí, vai trò, giá trị của ngoại ngữ không ngừng được nâng lên; chương trình, nội dung đào tạo từng bước được chuẩn hóa, sát mục tiêu, yêu cầu thực tiễn. Công tác xây dựng đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục được coi trọng; đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong đào tạo ngoại ngữ được quan tâm và đẩy mạnh. Công tác tuyển sinh, thanh tra, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập có nhiều đổi mới, phù hợp với từng đối tượng theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa. v.v. Nhờ đó, công tác đào tạo ngoại ngữ của Học viện liên tục phát triển cả về quy mô, đối tượng, lưu lượng học viên; khẳng định vai trò là trung tâm chất lượng cao về đào tạo và đánh giá năng lực ngoại ngữ hàng đầu của Quân đội.

Hiện nay, tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó lường; nhiệm vụ xây dựng Quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”; hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng tiếp tục được đẩy mạnh, đặt ra mục tiêu rất cao, đòi hỏi công tác giáo dục và đào tạo, nhất là đào tạo ngoại ngữ của Học viện phải đổi mới, nâng cao hơn nữa, nhằm xây dựng nguồn nhân lực tinh thông ngoại ngữ cho Ngành, Quân đội và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Để thực hiện điều đó, Học viện tập trung thực hiện tốt một số giải pháp chủ yếu sau.

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp đối với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo ngoại ngữ. Đây là nguyên tắc, giải pháp có ý nghĩa quyết định đảm bảo cho công tác đào tạo ngoại ngữ đúng định hướng, hiệu quả, chất lượng cao. Theo đó, Học viện tiếp tục quán triệt và triển khai nghiêm túc, hiệu quả các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn về công tác giáo dục và đào tạo. Trọng tâm là Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 1657-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương và Nghị quyết số 1175-NQ/ĐUTC của Đảng ủy Tổng cục II về đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; Chỉ thị số 89/CT-BQP, ngày 09/11/2016 của Bộ Quốc phòng về một số nhiệm vụ cấp bách nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống nhà trường Quân đội; Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ trong Quân đội giai đoạn 2015 - 2020 và những năm tiếp theo”, v.v. Trên cơ sở đó, ra nghị quyết lãnh đạo, bổ sung chỉ tiêu, biện pháp, kế hoạch thực hiện đảm bảo khoa học, tính khả thi cao; đồng thời, chủ động phối hợp với các cơ quan trong và ngoài Tổng cục, các học viện, nhà trường trong và ngoài Quân đội thực hiện tốt chủ trương đa dạng hóa hình thức, loại hình đào tạo, bồi dưỡng ngoại ngữ cả hệ quân sự và hệ dân sự, thiết thực đáp ứng nhu cầu thực tiễn nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ cho Ngành và Quân đội, mà hơn nữa là phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Trung tâm Ngoại ngữ tổng kết hoạt động năm 2025.

Để đạt hiệu quả cao, Học viện chú trọng đề cao vai trò người đứng đầu các cấp chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng đào tạo ngoại ngữ; phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, khoa, bộ môn và từng giảng viên trong tổ chức thực hiện; tổ chức sơ kết, tổng kết, kịp thời phát hiện khó khăn, vướng mắc, điều chỉnh các nội dung chưa phù hợp. Cùng với đó, Học viện thường xuyên thực hiện tốt công tác giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên và học viên. Đồng thời, tích cực đẩy mạnh thực hiện phong trào Thi đua Quyết thắng, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và chủ trương học tập suốt đời; xây dựng môi trường học tập, sử dụng ngoại ngữ để mọi người có điều kiện được cống hiến, tạo sự chuyển biến thực chất về chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo ngoại ngữ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Hai là, tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên ngoại ngữ đạt chuẩn quốc gia và quốc tế. Học viện tiếp tục quán triệt và thực hiện hiệu quả đột phá về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, trọng tâm là đội ngũ giảng viên. Quá trình thực hiện, tập trung làm tốt công tác quy hoạch, đảm bảo cơ cấu hợp lý về số lượng, trình độ, độ tuổi, chuyên ngành ngôn ngữ phù hợp với chiến lược phát triển và yêu cầu nhiệm vụ đào tạo; kết hợp giữa nâng cao chất lượng tuyển chọn, thực hiện chặt chẽ quy trình đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực sư phạm và khả năng nghiên cứu khoa học với chú trọng phát hiện, tạo nguồn và bồi dưỡng đội ngũ kế cận, ưu tiên phát triển đội ngũ giảng viên trẻ có triển vọng, tâm huyết với nghề, gắn bó với Học viện, bảo đảm tính kế thừa và phát triển bền vững.

Cùng với việc tiếp tục kiện toàn tổ chức biên chế các khoa, bộ môn ngoại ngữ tinh gọn, khoa học, Học viện tích cực triển khai các biện pháp đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm, năng lực ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, phương pháp dạy học hiện đại, kiến thức văn hóa, đạo đức, pháp luật, tiêu chuẩn chức danh khoa học, danh hiệu nhà giáo cho đội ngũ giảng viên. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng hướng vào chuẩn hóa và hiện đại hóa năng lực nghề nghiệp, khả năng giảng dạy ngoại ngữ gắn với môi trường quân sự và chuyên ngành. Phương thức đào tạo, bồi dưỡng đa dạng về hình thức, kết hợp giữa đào tạo chính quy, bồi dưỡng thường xuyên, tự bồi dưỡng và học tập thông qua thực tiễn giảng dạy, nghiên cứu khoa học với mở rộng hợp tác đào tạo, bồi dưỡng tại các cơ sở đào tạo ngoại ngữ uy tín trong và ngoài nước. Qua đó, không chỉ giúp đội ngũ giảng viên nâng cao trình độ chuyên ngành ngôn ngữ đảm nhiệm, cập nhật tri thức và phương pháp giảng dạy hiện đại, mà còn tiếp cận các mô hình đào tạo tiên tiến và chuẩn đánh giá quốc tế. Bên cạnh đó, Học viện quan tâm xây dựng môi trường học thuật thuận lợi và có cơ chế khuyến khích phù hợp để đội ngũ giảng viên chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ.

Tiết học thực hành dịch cabin tại phòng học thông minh của Khoa Tiếng Anh, Học viện Khoa học Quân sự.

Ba là, đẩy mạnh đổi mới nội dung, chương trình, quy trình và phương pháp đào tạo ngoại ngữ. Phát huy kết quả đã đạt được, Học viện tiếp tục đẩy mạnh đổi mới quy trình, chương trình, nội dung, phương pháp đào tạo ngoại ngữ ở tất cả các chuyên ngành, bậc học theo hướng chuyên môn hóa, chuyên sâu, chất lượng, hiệu quả, bảo đảm tính khoa học, liên thông, kế thừa, sát với thực tế và phát triển. Đối với nội dung đào tạo, tập trung phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ gắn với đặc thù khoa học quân sự, chú trọng ngoại ngữ chuyên ngành phục vụ nghiên cứu chiến lược, hợp tác quốc tế và tham gia các diễn đàn, hội nghị khoa học. Chương trình đào tạo xây dựng theo hướng mở, linh hoạt, cập nhật thường xuyên, gắn với chuẩn đầu ra và yêu cầu thực tiễn. Triển khai số hóa và chuẩn hóa thông qua các hệ thống quản lý học tập, cơ sở dữ liệu người học và các nền tảng kiểm tra, đánh giá trực tuyến; ứng dụng công nghệ trong quản lý và tổ chức dạy học, hình thành quy trình đào tạo khép kín, liên thông từ khâu tổ chức giảng dạy, theo dõi quá trình học tập đến đánh giá kết quả.

Thực hiện mục tiêu lấy người học làm trung tâm, phát huy cao độ tính chủ động, sáng tạo, năng lực tự học, tự nghiên cứu của học viên, Học viện tiếp tục coi trọng đổi mới phương pháp dạy học, nhất là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong triển khai, nâng cao hiệu quả các phương pháp dạy học tích cực, như: học tập kết hợp, lớp học đảo ngược, dạy học theo tình huống gắn với hoạt động nghiên cứu khoa học quân sự và đối ngoại quốc phòng.

Tăng cường tương tác giữa giảng viên với học viên; kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học; sử dụng các nền tảng học trực tuyến, phần mềm dạy, học ngoại ngữ, luyện phát âm, công cụ nhận diện giọng nói, trí tuệ nhân tạo và công nghệ mô phỏng, thực tế ảo làm tái hiện môi trường giao tiếp quốc tế, để học viên phát triển kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sử dụng ngoại ngữ trong những bối cảnh gần với thực tiễn và môi trường đa văn hóa. Qua đó, làm cho quá trình dạy và học không còn bị giới hạn trong không gian lớp học truyền thống, mà được mở rộng sang không gian số, tạo điều kiện cho học viên học tập linh hoạt, chủ động và thường xuyên. Bên cạnh đó, tổ chức tốt công tác kiểm tra, thanh tra, chấp hành nghiêm quy chế, quy định về giáo dục, đào tạo. Tiếp tục triển khai xây dựng ngân hàng đề thi tốt nghiệp cho các đối tượng đào tạo; đa dạng hóa hình thức thi, đánh giá kết quả; mở rộng hình thức thi trắc nghiệm trên máy đối với thi kết thúc học phần, môn học.

Bốn là, tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở vật chất giáo dục, đào tạo theo hướng hiện đại, đồng bộ, chính quy. Học viện tiếp tục tham mưu, huy động, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy, học ngoại ngữ theo mô hình “Nhà trường thông minh”. Trước mắt, tập trung nâng cấp các phòng học ngoại ngữ thành phòng học thông minh với bảng tương tác, màn hình trình chiếu chất lượng cao, hệ thống âm thanh đạt chuẩn và phần mềm luyện nghe - nói - phát âm; không gian lớp học linh hoạt, đáp ứng yêu cầu luyện kỹ năng giao tiếp, phiên dịch, hội thoại quân sự, thảo luận học thuật. Xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ, đảm bảo triển khai mô hình dạy học kết hợp trực tiếp và trực tuyến, phù hợp với đặc thù môi trường đào tạo. Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu, biên soạn, hoàn chỉnh hệ thống giáo trình, tài liệu phục vụ dạy và học ngoại ngữ, đảm bảo “chuẩn hóa, hiện đại hóa”, phù hợp với bậc học, ngành học, đối tượng đào tạo và đặc thù quân sự; duy trì và phát triển phần mềm học tập trực tiếp ngoại ngữ cho toàn quân; triển khai xây dựng bài giảng điện tử tiếng Anh, tiếng Nga và tiếng các nước láng giềng phục vụ đào tạo từ xa, dạy học trực tuyến, tự học ngoại ngữ cho cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội; đẩy mạnh liên kết, hợp tác quốc tế về đào tạo ngoại ngữ, v.v.

Nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ là yêu cầu khách quan, cấp thiết trong tiến trình xây dựng Quân đội hiện đại. Với truyền thống, tiềm lực và định hướng đúng đắn, quyết tâm cao, Học viện Khoa học quân sự tiếp tục đổi mới, nâng cao hơn nữa chất lượng đào tạo ngoại ngữ, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội, bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Thiếu tướng, PGS, TS. TRẦN NGỌC TRUNG, Giám đốc Học viện