Trong suốt chặng đường 80 năm (25/3/1946 - 25/3/2026) xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ đội Công binh luôn nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, cùng quân và dân ta lập nên những chiến công oanh liệt, viết nên truyền thống “Mở đường thắng lợi”. Đó là động lực to lớn để Binh chủng tiếp tục phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Từ “Công chính giao thông Cục” đến kỳ tích Điện Biên Phủ và Đường Trường Sơn huyền thoại

Xuất phát từ vị trí, vai trò quan trọng của công tác công trình và giao thông quân sự trong sự nghiệp cách mạng, ngày 25/3/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 34/SL quy định tổ chức Bộ Quốc phòng, trong các cục chuyên môn có Công chính giao thông Cục - tiền thân của Binh chủng Công binh ngày nay.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm, động viên lực lượng Công binh làm nhiệm vụ tại cầu phao Phong Châu tỉnh Phú Thọ, năm 2025.

Ngay sau khi thành lập, các đơn vị công binh dù trang bị hết sức thô sơ, nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự chỉ đạo, chỉ huy trực tiếp của Bộ Quốc phòng, Bộ đội Công binh vừa chiến đấu, vừa xây dựng đã không ngừng trưởng thành, lớn mạnh, tham gia bảo đảm cho hầu hết các chiến dịch lớn, như: Biên Giới, Hòa Bình, Thượng Lào và đặc biệt là Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Trong Chiến dịch này, lần đầu tiên, ta đã huy động gần như toàn bộ lực lượng công binh cùng với dân công xẻ núi, phá ghềnh, mở mới, sửa chữa hàng trăm kilômét đường, cầu, cống phục vụ cơ động lực lượng, phương tiện, vật chất nối liền hậu phương với tiền tuyến; làm nòng cốt đào hàng trăm kilômét giao thông hào, xây dựng hệ thống sở chỉ huy, hầm, hào, vây, lấn; đào đường hầm ngầm vào lòng đồi A1 và kích nổ khối bộc phá ngàn cân, mở toang cánh cửa cho đại quân ta tiến vào tiêu diệt cứ điểm cuối cùng, góp phần quyết định vào thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Chính từ những chiến công vang dội đó, Binh chủng Công binh vinh dự được Bác Hồ trao tặng lá Cờ thêu bốn chữ vàng: “Mở đường thắng lợi”.

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, quy mô, tính chất nhiệm vụ của Bộ đội Công binh có bước phát triển nhảy vọt. Từ cấp đại đội, tiểu đoàn trong kháng chiến chống Pháp, lực lượng công binh đã phát triển lên thành các trung đoàn, lữ đoàn, cùng nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo đảm công binh cho các loại hình chiến đấu, từng trận đánh nhỏ lẻ đến các chiến dịch tác chiến hiệp đồng quân chủng, binh chủng quy mô lớn.

Đặc biệt, trên mặt trận bảo đảm giao thông, mặc dù phải đối mặt với bom từ trường, chất độc hóa học và sự đánh phá ác liệt của địch; song, với bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, Bộ đội Công binh đã kết hợp tài tình giữa thô sơ và hiện đại, giữa sức người và máy móc, anh dũng chiến đấu, lao động quên mình, ngày đêm xẻ núi, san đồi, bắc cầu, ghép phà, mở đường, rà phá, khắc phục bom, mìn, vật nổ, cùng với các lực lượng xây dựng nên tuyến vận tải chi viện chiến lược Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh lịch sử nối hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam, với tổng chiều dài gần 20.000 km, góp phần quan trọng vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc, giải phòng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

“Mở đường thắng lợi” trên các mặt trận mới

Đất nước thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, cùng với thực hiện nhiệm vụ trung tâm là huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, Bộ đội Công binh còn trực tiếp tham gia hàn gắn vết thương chiến tranh, chiến đấu bảo vệ biên giới của Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế; xây dựng công trình quốc phòng, làm đường tuần tra biên giới, rà phá bom mìn, vật nổ, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, khắc phục hậu quả sập đổ công trình, phòng, chống khủng bố và nhiều nhiệm vụ đột xuất, nguy hiểm, độc hại, nặng nhọc khác. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, Bộ đội Công binh luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, mưu trí, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu với những khó khăn thử thách, không ngừng vươn lên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Binh chủng khởi công Dự án xây dựng công trình P15, tháng 11/2024.

Nổi bật là, từ năm 2001 đến nay, Binh chủng đã rà phá, xử lý hàng nghìn tấn bom mìn, vật nổ, giải phóng hàng trăm nghìn hecta đất đưa vào sản xuất, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Trong phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ công binh xung kích đi đầu, không quản khó khăn, gian khổ, quên mình trong ứng cứu sự cố sập nhịp dẫn cầu Cần Thơ, khắc phục sạt lở mỏ đá bản Vẽ tại Nghệ An, hay “tái hiện” những ngày phá núi, xẻ hầm lịch sử tại cao nguyên Lâm Đồng, giải cứu thành công 12 công nhân trong vụ sập hầm thủy điện Đạ Dâng vào năm 2014; bắc cầu phao qua sông Hồng, sông Đuống, giải tỏa ách tắc giao thông ở Hà Nội tại bến Khuyến Lương, bến Chèm, v.v. Đặc biệt, từ ngày 29/9/2024 đến ngày 28/9/2025, tại Phong Châu, Phú Thọ, bằng cầu phao và phà quân sự, Binh chủng đã bảo đảm giao thông cho 4.880.663 lượt người và phương tiện, để lại ấn tượng tốt đẹp trong lòng Nhân dân, được Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng ghi nhận, đánh giá cao.

Một dấu son nổi bật trong hành trình phát triển của Bộ đội Công binh anh hùng là đã tích cực tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc; hỗ trợ nhân đạo và cứu trợ thảm họa động đất tại Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, góp phần lan tỏa hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” trên trường quốc tế và tô thắm truyền thống “Mở đường thắng lợi” của Binh chủng Công binh trong điều kiện mới.

Phát huy truyền thống “Mở đường thắng lợi” trong kỷ nguyên mới

Hiện nay, trước bối cảnh thế giới đang có những thay đổi mang tính thời đại; đất nước ta đang triển khai những quyết sách mang tính lịch sử trong kỷ nguyên phát triển mới. Điều đó đặt ra những yêu cầu mới rất cao đối với nhiệm vụ xây dựng Quân đội, tăng cường quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc nói chung, xây dựng Binh chủng Công binh nói riêng. Để kế tục, phát huy truyền thống “Mở đường thắng lợi”, lập nhiều chiến công trong kỷ nguyên mới, Binh chủng tập trung quán triệt, thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp sau:

1. Tiếp tục xây dựng Binh chủng tinh gọn về tổ chức, vững mạnh về chính trị, tư tưởng

Phát huy kết quả, kinh nghiệm đạt được, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Binh chủng tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm nghị quyết của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, kế hoạch của Bộ Quốc phòng về tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 và những năm tiếp theo. Trước mắt, tập trung nghiên cứu, tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về tổ chức lực lượng công binh toàn quân. Trọng tâm vào đề xuất xây dựng, điều chỉnh tổ chức, biên chế lực lượng công binh các quân khu, quân đoàn, quân chủng, binh chủng thời bình, thời chiến; công binh các địa phương khi tổ chức lại cơ quan quân sự và các lữ đoàn công binh dự bị động viên mới thành lập theo Bộ tiêu chí Binh chủng Công binh hiện đại.

Cùng với kiện toàn tổ chức lực lượng, Binh chủng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện hiệu quả công tác giáo dục chính trị, phổ biến pháp luật cho các đối tượng. Coi trọng giáo dục truyền thống, truyền thụ kinh nghiệm, làm cho cán bộ, chiến sĩ thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, nhiệm vụ của Quân đội và Binh chủng; nắm vững đối tác, đối tượng, âm mưu thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, đề cao cảnh giác cách mạng. Tăng cường công tác quản lý, nắm, dự báo chính xác, định hướng, giải quyết kịp thời các vấn đề về tư tưởng cho các đối tượng, nhất là các lực lượng thực hiện nhiệm vụ phân tán, khó khăn, xa đơn vị, các đơn vị sáp nhập, di chuyển vị trí đóng quân, v.v. Tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa” và phương châm 5 vững¹; qua đó, khơi dậy, phát huy và lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, truyền thống “Mở đường thắng lợi” của Bộ đội Công binh trong kỷ nguyên mới.

Lữ đoàn 229 và các lực lượng tham gia khắc phục hậu quả động đất tại Myanmar, tháng 4/2025.

2. Tham mưu, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ công binh toàn quân và các nhiệm vụ chính trị của Binh chủng

Trên cơ sở quán triệt sâu sắc đuờng lối, quan điểm của Đảng về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, trọng tâm là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Binh chủng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể hóa xây dựng nghị quyết lãnh đạo, chương trình, kế hoạch tổ chức thực hiện. Trong đó, chú trọng nghiên cứu, nắm vững tình hình, tích cực, chủ động tham mưu với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về các nhiệm vụ công tác công binh toàn quân. Tham mưu quy hoạch, xây dựng, quản lý, bảo vệ hệ thống công trình quốc phòng. Phối hợp với các quân khu chỉ đạo bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương huy động kinh phí đầu tư xây dựng công trình chiến đấu khu vực phòng thủ; quản lý, bảo vệ chặt chẽ công trình CT229, v.v. Tham gia bảo vệ an ninh, an toàn tuyệt đối các sự kiện chính trị của đất nước và sự kiện quốc tế tại Việt Nam.

Chỉ đạo nghiên cứu, phối hợp thực hiện tốt chức năng tham mưu, quản lý Nhà nước về rà phá bom mìn, vật nổ, khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh; xây dựng Chương trình Hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2026 - 2045; triền khai Đề án nâng cao năng lực rà phá bom mìn, vật nổ giai đoạn 2025 - 2030 và những năm tiếp theo, Chiến lược quốc gia giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn, vật nổ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Thực hiện tốt nhiệm vụ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn; sẵn sàng tham gia cứu trợ thảm họa quốc tế, v.v.

3. Nâng cao chất lượng công tác huấn luyện, đào tạo, sẵn sàng chiến đấu

Bám sát mục tiêu, chỉ tiêu, quan điểm chỉ đạo trong Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW, ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 - 2030 và những năm tiếp theo, Binh chủng thường xuyên nắm chắc tình hình, nhất là những thủ đoạn, biện pháp, cùng vũ khí, trang bị mới của đối tượng tác chiến; đặc điểm địa bàn, tổ chức biên chế, vũ khí, trang bị của ta để điều chỉnh, bổ sung hoàn thiện, chuẩn hóa nội dung, chương trình và tình huống huấn luyện, đào tạo cho các đối tượng, nhất là các lực lượng làm nhiệm vụ đặc biệt, chuyên sâu, đơn vị mới thành lập, mới sáp nhập. Quá trình triển khai, thực hiện phương châm: “Cơ bản - thiết thực - vững chắc”, coi trọng huấn luyện đồng bộ và chuyên sâu theo hướng hiện đại, sát thực tế chiến đấu. Tăng cường huấn luyện làm chủ vũ khí, trang bị, khí tài công binh mới, hiện đại, huấn luyện đêm, huấn luyện cơ động, huấn luyện cường độ cao, trong điều kiện khó khăn, phức tạp.

Để nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo, sẵn sàng chiến đấu, Binh chủng chú trọng nâng cao trình độ tổ chức, phương pháp huấn luyện, trình độ tham mưu tác chiến, tham mưu huấn luyện cho đội ngũ cán bộ các cấp. Kết hợp huấn luyện quân sự với giáo dục chính trị, rèn luyện thể lực, ngoại ngữ để bộ đội có đủ khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Chỉ đạo các nhà trường đẩy mạnh đổi mới nội dung, chương trình, hình thức tổ chức, phương pháp dạy - học; tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm mô phỏng vào quản lý giáo dục, huấn luyện và đào tạo; kết hợp huấn luyện chính khóa với ngoại khóa, gắn lý luận với thực tế, chủ động ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống, v.v.

Tiếp tục chỉ đạo công binh toàn quân và các đơn vị trực thuộc xây dựng, điều chỉnh bổ sung hệ thống văn kiện; tổ chức luyện tập thuần thục các phương án, các tình huống tác chiến. Đẩy mạnh đổi mới nội dung, hình thức tổ chức, phương pháp diễn tập bảo đảm công binh trong tác chiến hiệp đồng quân chủng, binh chủng, tác chiến phòng thủ trên các chiến trường, các quy mô. Tích cực ứng dụng chuyển đổi số, tự động hóa chỉ huy trong huấn luyện, diễn tập ứng phó các tình huống phòng, chống khủng bố, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn. Tham mưu, chỉ đạo đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong tổ chức diễn tập, bảo đảm cho thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc và đối ngoại quốc phòng.

4. Đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Quán triệt, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW, ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, Binh chủng tiếp tục đột phá công tác khoa học, công nghệ, chuyển đổi số. Đặc biệt, từ thực tiễn các cuộc xung đột quân sự gần đây và định hướng chiến lược của Bộ Quốc phòng, Binh chủng tăng cường phối hợp, hợp tác với các cơ quan, đơn vị có chức năng nghiên cứu, chế tạo thiết bị công binh đặc chủng, như: thiết bị bố trí, dò tìm, xử lý bom mìn, robot công binh, phương tiện cơ giới đa năng có điều khiển từ xa, UAV phục vụ trinh sát công binh, khí tài ngụy trang, nghi trang, vũ khí công binh thông minh,… phù hợp với điều kiện Việt Nam và yêu cầu tác chiến hiện đại. Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng các vật liệu mới, như: bê tông siêu nhẹ, kết cấu module lắp ghép nhanh, vật liệu ngụy trang đa phổ, công nghệ in 3D trong xây dựng công trình dã chiến. Tích cực huy động các nguồn lực phát triển hạ tầng số, dữ liệu số và nhân lực số, xây dựng mô hình “đơn vị số”, “quân nhân số”, làm chủ nền tảng số, có kỹ năng số để phục vụ nhiệm vụ được giao. Tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, đưa hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và một số hoạt động chỉ huy huấn luyện, tác chiến lên môi trường điện tử, xây dựng môi trường số an toàn, liên thông, rộng khắp.

“Mở đường thắng lợi” là truyền thống vẻ vang của Bộ đội Công binh anh hùng, được đúc kết bởi máu xương, công sức và trí tuệ của lớp lớp thế hệ cán bộ, chiến sĩ qua 80 năm xây dựng, chiến đấu, trưởng thành. Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang đó, cán bộ, chiến sĩ Binh chủng Công binh tiếp tục đoàn kết, phấn đấu, xây dựng Binh chủng vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Thiếu tướng TRẦN TRUNG HÒA, Tư lệnh Binh chủng
_______________________       

1 - 2 kiên định: kiên định đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. 2 đẩy mạnh: đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng. 2 ngăn ngừa: ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột; ngăn ngừa mọi biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong Đảng bộ Quân đội và toàn quân. 5 vững: chính trị vững - kỷ luật vững - công nghệ vững - nghệ thuật quân sự vững - đời sống bộ đội vững.