Ngày 15-9, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã hoan nghênh một thỏa thuận vừa đạt được giữa Nga và Mỹ theo đó kho vũ khí hóa học của Syria sẽ bị tiêu hủy vào giữa năm 2014 và gọi đây là một “bước đi quan trọng”. Trung Quốc, Pháp, Anh, Liên hợp quốc và NATO cũng bày tỏ sự hài lòng về thỏa thuận này.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov họp báo chung tại Geneva về vấn đề vũ khí hóa học của Syria (Nguồn: AFP)

Trong thông cáo được Nhà Trắng công bố hôm 15-9, Tổng thống Obama nói rằng thỏa thuận Mỹ - Nga “thể hiện một bước đi quan trọng, vững chắc hướng tới mục tiêu đặt kho vũ khí hóa học của Syria dưới sự kiểm soát của quốc tế để chúng bị phá hủy hoàn toàn”.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu chính quyền của ông Assad không tuân thủ thỏa thuận vừa đạt được sẽ phải chịu hậu quả. Ông nói: “Nếu các biện pháp ngoại giao thất bại, nước Mỹ vẫn sẵn sàng hành động”. Nhưng thông cáo của Nhà trắng cũng cảnh báo rằng Mỹ hy vọng Syria “sẽ tuân thủ cam kết của họ”. Trước đó, trong ngày 14-9, Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố nước Mỹ vẫn đang trong tư thế sẵn sàng cho các cuộc tấn công quân sự.

Còn Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã bày tỏ sự vui mừng trước việc Nga và Mỹ đã đạt được thỏa thuận về Syria nhưng nhấn mạnh rằng kế hoạch này cần phải trở thành một bước đệm để chấm dứt “sự thống khổ kinh hoàng” của người dân Syria. Ông cũng bảo đảm rằng LHQ sẽ ủng hộ việc thực thi thỏa thuận về Syria mà hai ngoại trưởng Nga và Mỹ vừa đạt được.

Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius, người đang có chuyến công du tới Bắc Kinh, nói rằng đây là một “tiến bộ quan trọng” trong khi Ngoại trưởng Anh William Hague ra thông cáo cho biết: “Chính quyền của ông Assad giờ đây phải có bổn phận tuân thủ đầy đủ thỏa thuận này”

Ông Vương Nghị, Ngoại trưởng Trung Quốc thì khẳng định, Trung Quốc “hoan nghênh thỏa thuận chung giữa Nga và Mỹ”. Ông cũng cho rằng thỏa thuận này sẽ giúp làm giảm căng thẳng ở Syria.

Chính quyền Syria hiện vẫn chưa có phản ứng gì trước thỏa thuận này. Tuy nhiên, lực lượng đối lập Syria đã tỏ ra thất vọng với thỏa thuận này bởi họ lo ngại nó sẽ phá hủy cơ hội can thiệp quân sự của các nước phương Tây có lợi cho họ. Tướng Selim Idriss, thủ lĩnh lực lượng Quân đội Syria Tự do, nói: “Chúng tôi không thể chấp nhận bất kỳ phần nào trong sáng kiến này”.

Trước đó, hôm 14-9 sau cuộc đàm phán kéo dài ba ngày tại Geneva, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và người đồng cấp Nga Sergei Lavrov đạt được một thỏa thuận theo đó Tổng thống Syria Bashar al-Assad có một tuần để công bố các thông tin chi tiết về kho vũ khí hóa học của chính quyền Syria. Thỏa thuận cũng quy định rằng việc thanh sát sơ bộ tại hiện trường phải được hoàn tất vào tháng 11 tới. Nó cũng quy định rằng các thiết bị sản xuất vũ khí hóa học phải bị phá hủy sau đó, và “việc tiêu hủy toàn bộ các thiết bị và vật liệu vũ khí hóa học phải được hoàn tất vào nửa đầu năm 2014”.

Trong buổi họp báo chung tại Geneva với Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã công bố sáu điểm chính của thỏa thuận trong đó bao gồm việc chính quyền Syria đặt các vũ khí hóa học của họ dưới sự kiểm soát của quốc tế trong vòng một tuần. Ông cũng yêu cầu chính quyền Syria cho phép các thanh sát viên quốc tế được quyền tiếp cận “ngay lập tức và không hạn chế” tới tất cả các kho vũ khí hóa học của nước này.

Ông Kerry cũng cảnh báo Tổng thống Assad rằng chính phủ của ông cần tuân thủ đầy đủ các thỏa thuận đã đạt được. Hai ông Kerry và Lavrov nói rằng nếu Syria không tuân thủ cam kết của họ, thì Hội đồng Bảo an LHQ có thể sẽ cân nhắc áp đặt các biện pháp trừng phạt, trong đó có thể bao gồm cả khả năng can thiệp quân sự.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Nga cũng nói rõ rằng việc sử dụng vũ lực sẽ chỉ là lựa chọn cuối cùng. Ông nói: “Đương nhiên, việc không sử dụng vũ lực đã được đề cập trong các biện pháp tiếp cận đã được thống nhất. Và cũng không biện pháp trừng phạt tự động nào được đề cập tới... Bất kỳ sự vi phạm nào cũng phải được chứng minh một cách rõ ràng và thuyết phục tại Hội đồng Bảo an LHQ”.

Một quan chức Mỹ cho biết, Nga và Mỹ cũng đã chấp thuận một đánh giá rằng chính quyền Syria hiện đang sở hữu 1.000 tấn vũ khí hóa học và tiền chất. Mỹ tin rằng những nguyên liệu này hiện đang được lưu giữ tại 45 địa điểm, toàn bộ nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền. Trong số đó, có một nửa là các chất hóa học có thể sử dụng ngay được.

Mới đây, Syria đã chấp thuận tham gia Hiệp ước Vũ khí Hóa học toàn cầu, và trong ngày 14-9 LHQ cho biết nước này sẽ có thể trở thành thành viên của hiệp ước này vào ngày 14-10 tới.

Trong khi đó, giao tranh trên chiến trường Syria vẫn tiếp tục gia tăng với các cuộc đụng độ giữa quân đội chính phủ và lực lượng đối lập đang nổ ra ở khu vực ngoại ô Damascus, bao gồm cả một số vụ đụng độ trong khu vực đã từng xảy ra vụ tấn công bằng vũ khí hóa học ngày 21-8.

Nguồn: nhandan.com.vn