Suốt chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng luôn gắn bó máu thịt với Nhân dân, thực hiện phương châm “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt”. Từ tình cảm, trách nhiệm và tinh thần vì Nhân dân phục vụ, nhiều mô hình, chương trình, phong trào thiết thực đã được triển khai, góp phần chăm lo đời sống đồng bào, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội và củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” nơi biên cương Tổ quốc.

Những việc làm thiết thực, hiệu quả

Khu vực biên giới là không gian sinh tồn, là bộ phận chủ quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của Tổ quốc, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Bởi vậy, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, mà còn là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015 - 2025, ngày 25/8/2026

Giai đoạn 2015 - 2025, Bộ đội Biên phòng đã xây dựng và duy trì 24 mô hình, chương trình, phong trào tiêu biểu, triển khai trên các tuyến biên giới đất liền, biển, đảo và khu vực cửa khẩu. Từ những hoạt động hỗ trợ đơn lẻ, các mô hình, chương trình, phong trào từng bước phát triển thành một hệ thống hoạt động dân vận toàn diện, gắn nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới với chăm lo đời sống Nhân dân và xây dựng khu vực biên giới vững mạnh. Ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng đã hỗ trợ Nhân dân phát triển sinh kế, xóa mù chữ, xây dựng nhà ở, chăm sóc sức khỏe và củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Trên các tuyến biển, đảo, các đơn vị đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định về khai thác thủy sản, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định; xây dựng các tổ tàu thuyền đoàn kết, hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển. Tại khu vực cửa khẩu, các mô hình tập trung vào tuyên truyền pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm và xuất, nhập cảnh trái phép.

Cùng với việc xây dựng nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân vững mạnh, Bộ đội Biên phòng đã vận động, xây dựng hàng nghìn tổ tự quản đường biên, mốc giới, tổ tàu thuyền đoàn kết, phát huy vai trò của Nhân dân trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Từ đó, quan điểm “mỗi người dân là một cột mốc sống bảo vệ biên cương”, “mỗi tàu cá là một cột mốc chủ quyền trên biển” ngày càng được lan tỏa sâu rộng. Trong số những mô hình để lại dấu ấn sâu sắc có chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”. Mỗi năm, toàn lực lượng nhận đỡ đầu gần 3.000 học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới, hỗ trợ các em đến khi học hết lớp 12; đồng thời, các đồn Biên phòng nhận nuôi hơn 300 cháu. Từ năm 2013 đến nay, cán bộ, chiến sĩ toàn lực lượng đã đóng góp gần 300 tỷ đồng thực hiện chương trình.

Không chỉ hỗ trợ về vật chất, các cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp chăm sóc, giáo dục, trở thành chỗ dựa tinh thần cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn nơi biên cương. Những lớp học tình thương, hình ảnh “Thầy giáo quân hàm xanh” miệt mài gieo chữ, những “tiết học biên cương” đã trở thành biểu tượng đẹp về tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó của người chiến sĩ Biên phòng với đồng bào các dân tộc, góp phần “thắp sáng tương lai”, gieo mầm tri thức trên khắp các nẻo biên cương của Tổ quốc.

Cùng với giáo dục, công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân được Bộ đội Biên phòng quan tâm triển khai hiệu quả. Toàn lực lượng hiện duy trì 99 trạm kết hợp quân dân y, tổ chức khám bệnh, cấp thuốc miễn phí cho đồng bào khu vực biên giới và Nhân dân nước bạn Lào, Campuchia. Các mô hình “Thầy thuốc quân hàm xanh”, “Điểm sáng biên giới vùng biên” cùng các chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”, “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”, “Bò giống giúp người nghèo”, “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” và nhiều hoạt động an sinh xã hội khác đã phát huy hiệu quả thiết thực. Thông qua sự phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các nhà hảo tâm, nhiều nguồn lực xã hội hóa đã được huy động hướng về khu vực biên giới. Hàng nghìn mái ấm được xây dựng cho người nghèo; cây, con giống và phương tiện sản xuất được trao cho người dân, góp phần giúp đồng bào ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững. Từ những nguồn lực và cách làm phù hợp với thực tiễn từng địa bàn, đã có 112 xã từ yếu, kém lên trung bình và 195 xã từ trung bình lên khá về phát triển kinh tế - xã hội.

Đại tướng Phan Văn Giang tham quan các hình ảnh được trưng bày Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015 - 2025, ngày 25/8/2026

Điều đáng quý là các mô hình, chương trình không chỉ dừng lại ở hỗ trợ trước mắt mà ngày càng hướng tới tạo sinh kế bền vững, phát huy nội lực của người dân. Từ việc hỗ trợ cây trồng, vật nuôi, phương tiện sản xuất đến hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng mô hình phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương, nhiều gia đình đã từng bước vươn lên ổn định cuộc sống. Đó cũng là yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới: Chuyển mạnh từ phương thức hỗ trợ trước mắt, mang tính từ thiện sang tạo sinh kế tự chủ, gắn với chuỗi giá trị và thị trường; việc xây dựng các mô hình phải sát nhiệm vụ, sát địa bàn, sát nhu cầu của Nhân dân và phù hợp với khả năng của đơn vị. Mỗi mô hình phải hướng tới hiệu quả thực chất, tránh chạy theo số lượng hoặc hình thức.

Xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc

Một trong những dấu ấn nổi bật của Bộ đội Biên phòng trong 10 năm qua là tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Thông qua việc tăng cường cán bộ cho các xã biên giới; cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy địa phương; đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại các chi bộ thôn, bản và phụ trách hộ gia đình, mối quan hệ gắn bó giữa Bộ đội Biên phòng với cấp ủy, chính quyền và Nhân dân địa phương ngày càng bền chặt. Năm 2026, có 2.626 đảng viên các đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại 2.375 chi bộ thôn, bản biên giới. Nhiệm kỳ 2025 - 2030, có 435 cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy cấp xã và Bộ đội Biên phòng phân công 8.500 đảng viên phụ trách 34.902 hộ gia đình ở khu vực biên giới. Đây là những cán bộ, đảng viên trực tiếp “cắm bản”, ngày đêm bám trụ, bám dân, bám địa bàn, vượt qua những khó khăn về điều kiện sinh hoạt, xa gia đình, người thân để cùng cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương xây dựng, củng cố phong trào ở cơ sở.

Từ thực tiễn công tác, cán bộ, đảng viên Bộ đội Biên phòng không chỉ thực hiện nhiệm vụ của người quân nhân mà còn trở thành những hạt nhân đoàn kết, trực tiếp cùng cấp ủy, chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động Nhân dân, tham gia xây dựng tổ chức đảng, chính quyền; hướng dẫn phát triển kinh tế, giải quyết những vấn đề nảy sinh từ cơ sở. Các cán bộ, đảng viên cũng tích cực tham gia tạo nguồn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tại chỗ, cán bộ là người dân tộc thiểu số; góp phần xóa các thôn, bản “trắng đảng viên”, “trắng tổ chức đảng”, đưa đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với Nhân dân. Cùng với đó, phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới” đã phát huy vai trò to lớn của Nhân dân trong quản lý, bảo vệ biên giới. Hàng nghìn tổ tự quản đường biên, mốc giới; tổ tự quản an ninh, trật tự; tổ tàu thuyền đoàn kết và các mô hình tự quản khác được duy trì hiệu quả. Người dân tích cực cung cấp nguồn tin, cùng lực lượng chức năng bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự, góp phần xây dựng nền Biên phòng toàn dân, thế trận Biên phòng toàn dân ngày càng vững chắc.

Tiếp tục đổi mới vì một biên giới phát triển bền vững

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia đặt ra những yêu cầu mới. Xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, bền vững vì thế càng có ý nghĩa quan trọng. Thực tiễn 10 năm triển khai các mô hình, chương trình, phong trào cho thấy, hiệu quả chỉ thực sự bền vững khi xuất phát từ nhu cầu của Nhân dân và điều kiện cụ thể của từng địa bàn. Đó cũng là hướng đi mà Bộ đội Biên phòng tiếp tục xác định trong thời gian tới, như: Đổi mới nội dung, phương thức tham gia xây dựng khu vực biên giới theo hướng thiết thực, hiệu quả, bền vững; sát nhiệm vụ, sát địa bàn, sát Nhân dân và gắn chặt với yêu cầu quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Cùng với việc tiếp tục rà soát, nhân rộng các mô hình hiệu quả, Bộ đội Biên phòng sẽ chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tham gia cấp ủy và xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; tăng cường bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, công tác xây dựng Đảng, phát triển kinh tế - xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo và các kỹ năng cần thiết. Một nhiệm vụ quan trọng khác là đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa công tác quản trị biên giới, từng bước xây dựng nền tảng quản trị biên giới hiện đại, hướng tới mô hình quản trị biên giới thông minh, liên thông, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Việc xây dựng khu vực biên giới vững mạnh cũng đòi hỏi sự chung sức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ đội Biên phòng với các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, cấp ủy, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục là nguồn lực quan trọng để phát triển dân sinh, đầu tư hạ tầng, bảo đảm an sinh xã hội, phòng, chống thiên tai, tìm kiếm, cứu nạn và thực hiện tốt các nhiệm vụ ở khu vực biên giới. Mỗi ngôi nhà được dựng lên nơi biên giới, mỗi đàn bò giống, mỗi con lợn giống được trao cho người dân, mỗi học sinh được nâng bước tới trường, mỗi “con nuôi đồn Biên phòng” được học tập, trưởng thành, mỗi lớp học tình thương được duy trì đều là những việc làm cụ thể, thiết thực, góp phần bồi đắp “thế trận lòng dân” vững chắc.

Từ những việc làm bình dị nhưng đầy nghĩa tình ấy, hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục lan tỏa trong lòng Nhân dân. Đó cũng là nền tảng để mỗi người dân nơi biên cương thêm tin tưởng, gắn bó, chung sức cùng lực lượng Bộ đội Biên phòng xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác và phát triển; bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Mạnh Hùng

Nguồn: mod.gov.vn