Luật Biển Việt Nam (Điều 17) quy định: Thềm lục địa của Việt Nam “là vùng đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, tiếp liền và nằm ngoài lãnh hải Việt Nam, trên toàn bộ phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền, các đảo và quần đảo của Việt Nam cho đến mép ngoài của rìa lục địa.

Trong trường hợp mép ngoài của rìa lục địa này cách đường cơ sở chưa đủ 200 hải lý thì thềm lục địa nơi đó được kéo dài đến 200 hải lý tính từ đường cơ sở.

Trong trường hợp mép ngoài của rìa lục địa này vượt quá 200 hải lý tính từ đường cơ sở thì thềm lục địa nơi đó được kéo dài không quá 350 hải lý tính từ đường cơ sở hoặc không quá 100 hải lý tính từ đường đẳng sâu 2.500 mét”.

Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (gọi tắt là Công ước năm 1982) quy định: “Thềm lục địa của một quốc gia ven biển bao gồm đáy biển và lòng đất dưới đáy biển bên ngoài lãnh hải của quốc gia đó, trên toàn bộ phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền của quốc gia đó cho đến bờ ngoài của rìa lục địa, hoặc đến giới hạn cách đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải 200 hải lý khi bờ ngoài của rìa lục địa của quốc gia đó ở khoảng cách gần hơn”. Tuy nhiên, do cấu tạo địa chất, địa hình bề mặt của thềm lục địa phức tạp và không đồng nhất trên từng khu vực biển (có nơi bờ ngoài của rìa lục địa cách đường cơ sở hơn 200 hải lý và ở nhiều tầng sâu khác nhau), nên để xác định ranh giới ngoài của thềm lục địa, Công ước sử dụng và kết hợp ba yếu tố chính: khoảng cách với đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải (200, 350 hải lý); cấu tạo địa chất (sự kéo dài tự nhiên, rìa lục địa, bề dày trầm tích 1%, chân dốc lục địa) và độ sâu nước biển (đường đẳng sâu 2.500 mét). Như vậy, quy định về thềm lục địa trong Luật Biển Việt Nam là thống nhất với Công ước năm 1982.

Về chế độ pháp lý của thềm lục địa, Luật Biển Việt Nam (Điều 18) quy định:

“1. Nhà nước thực hiện quyền chủ quyền đối với thềm lục địa về thăm dò, khai thác tài nguyên.

2. Quyền chủ quyền quy định tại khoản 1 Điều này có tính chất đặc quyền, không ai có quyền tiến hành hoạt động thăm dò thềm lục địa hoặc khai thác tài nguyên của thềm lục địa nếu không có sự đồng ý của Chính phủ Việt Nam.

3. Nhà nước có quyền khai thác lòng đất dưới đáy biển, cho phép và quy định việc khoan nhằm bất kỳ mục đích nào ở thềm lục địa.

4. Nhà nước tôn trọng quyền đặt dây cáp, ống dẫn ngầm và hoạt động sử dụng biển hợp pháp khác của các quốc gia khác ở thềm lục địa Việt Nam theo quy định của Luật này và các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là thành viên, không làm phương hại đến quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia và lợi ích quốc gia trên biển của Việt Nam.

Việc lắp đặt dây cáp và ống dẫn ngầm phải có sự chấp thuận bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam.

5. Tổ chức, cá nhân nước ngoài được tham gia thăm dò, sử dụng, khai thác tài nguyên, nghiên cứu khoa học, lắp đặt thiết bị và công trình ở thềm lục địa của Việt Nam trên cơ sở điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là thành viên, hợp đồng ký kết theo quy định của pháp luật Việt Nam hoặc được phép của Chính phủ Việt Nam”.

Công ước năm 1982 đã quy định rõ về các quyền thuộc chủ quyền (các quyền này có tính đặc quyền) và quyền tài phán quốc gia của quốc gia ven biển đối với việc thăm dò, khai thác, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên thềm lục địa. Các quyền trên của quốc gia ven biển đối với thềm lục địa không phụ thuộc vào sự chiếm hữu thực sự hay danh nghĩa, cũng như vào bất cứ tuyên bố rõ ràng nào.

Như vậy, Luật Biển Việt Nam đã thể chế hóa đầy đủ phạm vi, chế độ pháp lý thềm lục địa của Việt Nam phù hợp với Công ước năm 1982.

TẠ QUANG