Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ những ngày diễn ra cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc, nhưng giữa đại ngàn đá xám, rừng sâu hun hút vẫn còn những người lính chưa kịp trở về. Họ nằm lại, lặng im trong lòng đất lạnh, giữa những tọa độ đã phai mờ theo năm tháng.

Trên hành trình tìm lại những phần ký ức còn dang dở, cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang ngày ngày lặng lẽ vượt núi, băng rừng. Với họ, đó không chỉ là nhiệm vụ, mà là mệnh lệnh từ trái tim, là lời hứa thiêng liêng với đồng đội.

Tháng 11/2025, chúng tôi theo chân đoàn công tác lên điểm cao 211, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy. Con đường rừng dốc đứng, trơn trượt sau những cơn mưa cuối mùa. Những bước chân lặng lẽ nối nhau bám sườn núi, lần theo từng nguồn tin ít ỏi được chắt chiu qua năm tháng. Sau nhiều ngày kiên trì, 04 bộ hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy.

Vượt núi, băng rừng, cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang bền bỉ đưa đồng đội về với đất mẹ.

Giữa địa hình hiểm trở, công tác cất bốc được tiến hành cẩn trọng, tỉ mỉ. Từng lớp đất đá được bóc tách, từng di vật được nâng niu. Không ai nói nhiều, chỉ có sự tập trung và nỗi xúc động lặng thầm.

Đại tá Nguyễn Minh Khôi, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, trực tiếp chỉ đạo tại hiện trường, cho biết: “Khu vực tìm kiếm có địa hình phức tạp, gây nhiều khó khăn. Nhưng vượt lên tất cả, cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên trì, tỉ mỉ trong từng khâu, với tinh thần trách nhiệm cao nhất”.

Khoảnh khắc các anh được đưa lên khỏi lòng đất khiến ai có mặt cũng lặng đi. Trên sườn núi cheo leo, những chiếc cáng được chuyền tay nhau. Người đi trước dò đường, người đi sau giữ nhịp. Gió núi hun hút, mồ hôi thấm lạnh lưng áo. Không ai dừng lại. 

Cán bộ, chiến sĩ tỉ mỉ cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ tại hiện trường.

Còn nhớ trong cái rét cắt da của mùa đông tháng 01/2026. Tại thôn Sính Tủng Chứ, xã Đồng Văn, từ những thông tin rời rạc, qua đối chiếu hồ sơ, gặp gỡ nhân chứng và thân nhân liệt sĩ, đơn vị đã quy tập thêm 04 bộ hài cốt.

Thượng tá Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh trực tiếp chỉ đạo công tác. Trong số này, có 03 hài cốt chưa xác định được danh tính, bước đầu nhận định thuộc Tiểu đoàn Đặc công 21, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tuyên trước đây. Đặc biệt, một hài cốt đã được xác định là liệt sĩ Hà Tiến Quyết, hy sinh năm 1984.

Sau hơn 40 năm, một người lính được gọi đúng tên, trở về với gia đình, quê hương. Nhưng ba người lính khác vẫn lặng lẽ, chưa biết tên. Sự trở về chưa trọn vẹn ấy càng thôi thúc những người lính hôm nay tiếp tục đi tìm. Bởi trong chiến đấu, họ đã kề vai sát cánh; trong hòa bình, không thể để đồng đội nằm lại.

Những ngày này, giữa đại ngàn Nậm Ngặt, xã Thanh Thủy, một con đường đặc biệt đang được mở lên điểm cao 685. Đó không chỉ là con đường xuyên rừng, vượt đá, mà còn là hành trình lần ngược ký ức chiến tranh.

Không có bản đồ chi tiết, không có tọa độ chính xác, những người lính hôm nay bám vào ký ức của các cựu chiến binh. Theo lời kể, ở sườn Đông điểm cao 685 từng có một hang đá lớn. Trong một trận bom ác liệt, cửa hang sập xuống, vùi lấp khoảng 15 đến 18 cán bộ, chiến sĩ. Những ký ức rời rạc qua năm tháng trở thành “tọa độ sống”, dẫn đường cho hành trình tìm kiếm.

Thiếu tá QNCN Đoàn Việt Tuấn, cán bộ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chia sẻ: “Hành trình mở đường vô cùng gian nan. Có những ngày sương mù phủ kín sườn núi, tầm nhìn chỉ còn vài mét. Đất đá trơn trượt, cây rừng chằng chịt. Có đoạn dốc dựng đứng, anh em phải chặt cây làm thang, buộc dây vào người để bám vách đá. Dù vất vả, hiểm nguy, nhưng không ai nản lòng, bởi tất cả đều mong sớm tìm được đồng đội”.

Những nén hương được thắp lên giữa núi rừng, lặng lẽ tri ân các liệt sĩ vừa được tìm thấy.

Phía sau những bước chân bền bỉ ấy là những con số khiến người ta không khỏi trăn trở. Toàn tỉnh Tuyên Quang có 4.267 liệt sĩ; trong đó mới quy tập được 3.100 hài cốt. Vẫn còn 1.167 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Mỗi con số là một khoảng trống trong hồ sơ và cũng là khoảng trống chưa thể lấp đầy trong lòng thân nhân, đồng đội.

Để đẩy nhanh tiến độ, tỉnh Tuyên Quang đang chuẩn bị các điều kiện triển khai Chiến dịch “500 ngày đêm” với quyết tâm cao. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Vương Ngọc Hà nhấn mạnh: “Công tác phải được thực hiện với lộ trình rõ ràng, kiểm tra chặt chẽ theo tinh thần “6 rõ”, không để sót khu vực, bảo đảm an toàn tuyệt đối. Đồng thời, ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là giám định ADN, là giải pháp quan trọng để trả lại tên cho các liệt sĩ chưa rõ danh tính”.

Giữa núi cao, rừng sâu nơi biên cương Tuyên Quang, những người lính hôm nay vẫn lặng lẽ bước tiếp. Và chừng nào còn liệt sĩ chưa trở về với đất mẹ, chừng đó hành trình ấy vẫn tiếp tục, như sự nối dài của nghĩa tình, trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

HÀ LINH - CẨM LÊ

Nguồn: qdnd.vn