Xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS) là nhiệm vụ thiêng liêng, thể hiện sự biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc. Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng những năm qua, tỉnh Vĩnh Long đã phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, Ban liên lạc Cựu chiến binh (CCB) Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) thực hiện nhiều biện pháp để giám định ADN xác định danh tính HCLS. Những kết quả đạt được đáp ứng phần nào lòng mong mỏi, kỳ vọng của người thân, gia đình liệt sĩ.

Hành trình tri ân - trả lại tên cho đồng đội

“Sung sướng tột cùng, đồng đội tôi ơi/ Bia gắn tên anh, đón anh về với mẹ/ Mấy mươi năm ròng mỏi mòn thương nhớ/ Hành trình gian nan... tên anh đã thấy rồi...”. Đó là những câu thơ Đại tá Vũ Doãn Tùng, Trưởng ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) xúc động đọc tại buổi lễ công bố kết quả xác định danh tính 4 hài cốt liệt sĩ vừa được tổ chức tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trà Ôn (xã Vĩnh Xuân, tỉnh Vĩnh Long).

Những câu thơ diễn tả niềm vui, hạnh phúc khi đồng đội được trả lại tên, được trở về với quê mẹ thân yêu và cả những đau đáu tâm can của các CCB trên chặng đường đi tìm đồng đội.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long trao kết quả giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ cho các thân nhân.

Đại tá Vũ Doãn Tùng cho biết: “Đầu năm 1975, Trung đoàn 1 - U Minh từ Trà Vinh được lệnh hành quân sang Vĩnh Long thực hiện nhiệm vụ giải phóng nông thôn, vây ép địch vào các chi khu và chia cắt Quốc lộ 4 - con đường huyết mạch nối Sài Gòn và Cần Thơ - nơi Bộ chỉ huy Vùng 4 chiến thuật của ngụy chiếm đóng. Tuy vũ khí, trang bị kém hơn quân địch nhưng bằng lối đánh bí mật, táo bạo, bất ngờ cùng với việc tranh thủ thời cơ, tận dụng thế và lực trên chiến trường, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 1 - U Minh đã phối hợp với các lực lượng từng bước giành được thắng lợi, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nhưng đổi lại, nhiều cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã anh dũng hy sinh, mãi mãi nằm lại nơi này, v.v. 

Thấu hiểu nỗi đau của người vợ mất chồng, người mẹ mất con, sự chờ đợi không một dòng tin suốt mấy chục năm, bắt đầu từ năm 2019, Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) cùng các CCB quyết tâm đi tìm, thực hiện hành trình tri ân - trả lại tên cho đồng đội. Tuy gặp không ít khó khăn như thiếu thông tin, khoảng cách địa lý, sau nhiều năm địa hình, địa vật thay đổi, tuổi cao, sức khỏe hạn chế, phải tự trang trải kinh phí trong các hoạt động,... nhưng với quyết tâm, nỗ lực và sự đồng hành, ủng hộ của các cơ quan chức năng, đến nay, nhiều HCLS đã xác định được danh tính. Kết quả vượt xa sự mong đợi của chúng tôi, góp phần xoa dịu, vơi bớt nỗi đau mà chiến tranh để lại”.

Ban liên lạc Cựu chiến binh Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) bên mộ liệt sĩ xác định được danh tính.

Đại tá Trần Tường Huấn, Phó trưởng ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) chia sẻ thêm: “Lần tham gia lấy mẫu HCLS đầu tiên trong hành trình đi tìm đồng đội, mọi người rất hy vọng sẽ có thông tin tốt, nhưng điều đáng buồn là không có mẫu nào xác định được danh tính. Tuy gặp rất nhiều khó khăn nhưng chúng tôi không nản chí, động viên nhau còn sức khỏe còn đi tìm đồng đội. Chỉ sau đó ít ngày, chúng tôi lại vào miền Nam tiếp tục tìm thêm nhân chứng, đi đến nơi an táng ban đầu sau mỗi trận đánh, đến các nghĩa trang liệt sĩ để tìm hiểu thông tin; cung cấp danh sách liệt sĩ, thông tin về việc quy tập, về các mộ còn thiếu thông tin, địa chỉ, số điện thoại của thân nhân,... Khoảnh khắc nhận thông báo có kết quả, chúng tôi vỡ òa, nghẹn ngào không nói thành lời”.

Quyết tâm đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính

Tỉnh Vĩnh Long hiện có 33 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó có 3 nghĩa trang liệt sĩ cấp tỉnh, 30 nghĩa trang liệt sĩ cấp xã, là nơi yên nghỉ của 42.618 liệt sĩ; hơn 18.100 mộ liệt sĩ đang quản lý tại gia đình cũng được hỗ trợ xây dựng kiên cố; 132 nhà bia ghi công liệt sĩ và 152 đền thờ liệt sĩ tại các xã, phường cũng được xây dựng khang trang.

Theo lãnh đạo Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long, từ năm 2019 đến nay, đơn vị đã phối hợp với Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội), được sự ủng hộ, chấp thuận của Cục Người có công (Bộ Nội vụ), sự hỗ trợ tích cực của Viện Pháp y Quân đội (Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật) đã tổ chức khai quật, cất bốc 2.616 mộ liệt sĩ đang an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ và lấy được 2.052 mẫu để giám định ADN xác định danh tính HCLS.

Thân nhân liệt sĩ bên mộ xác định được danh tính.

Qua giám định ADN và giám định mẫu sinh phẩm của thân nhân các liệt sĩ, tỉnh đã tổ chức 4 đợt lễ công bố sau khi xác định được 56 mẫu HCLS có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ với thân nhân liệt sĩ. Riêng năm 2025, qua quá trình tích cực liên hệ với gia đình các liệt sĩ, Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) đã lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ, phối hợp tốt với Viện Pháp y Quân đội thực hiện phân tích, đối chiếu với mẫu ADN của các liệt sĩ đang lưu giữ trong ngân hàng gene. Kết quả, có 4 mẫu HCLS có quan hệ huyết thống theo dòng mẹ (Nghĩa trang Liệt sĩ Trà Ôn 3 mẫu, Nghĩa trang Liệt sĩ Tam Bình 1 mẫu). Sở Nội vụ tỉnh cũng đã rà soát, đối chiếu thông tin và ra quyết định xác định danh tính 211 HCLS còn thiếu thông tin theo phương pháp thực chứng và tìm kiếm, quy tập 239 HCLS vào các nghĩa trang liệt sĩ.

Đồng chí Võ Văn Tám, Phó giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Vĩnh Long cho biết: “Chiến tranh đã lùi xa, thời gian cán bộ, chiến sĩ hy sinh đến nay đã hơn 50 năm, nhiều HCLS đã phân hủy, chất lượng mẫu ngày càng thấp,... không còn bảo đảm để lấy mẫu giám định, kết quả giám định ADN và số liệt sĩ xác định được danh tính chưa nhiều. Nhưng với kết quả đạt được trong thời gian qua đã thể hiện nghĩa vụ, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ. Kết quả tích cực và rút kinh nghiệm từ những hoạt động đã làm, chúng tôi càng quyết tâm đẩy nhanh hơn nữa tiến độ xác định danh tính HCLS”.

Lãnh đạo tỉnh Vĩnh Long, Ban liên lạc Cựu chiến binh Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) và thân nhân liệt sĩ bên mộ xác định được danh tính.

Được biết, những năm qua, công tác xác định danh tính HCLS luôn được tỉnh Vĩnh Long đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên, do điều kiện khách quan, vẫn còn nhiều gia đình liệt sĩ chưa tìm được phần mộ thân nhân của mình, việc trả kết quả xác định danh tính HCLS chưa được thực hiện. Toàn tỉnh Vĩnh Long hiện còn 2.061 mẫu ADN đã được lấy và lưu giữ tại Viện Pháp y Quân đội.

“Dự kiến trong năm 2026, Viện Pháp y Quân đội sẽ thực hiện giám định tất cả mẫu ADN đã được lấy từ năm 2023 đến nay. Cùng với đó, chúng tôi sẽ tiếp tục chỉ đạo Sở Nội vụ, các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với Ban liên lạc CCB Trung đoàn 1 - U Minh, Quân khu 9 (khu vực Hà Nội) và các đơn vị liên quan thực hiện hiệu quả hơn nữa việc lấy mẫu để xác định danh tính HCLS. Thêm một phần mộ xác định được danh tính liệt sĩ là thêm một gia đình có được niềm hạnh phúc đoàn tụ”, đồng chí Nguyễn Thị Bé Mười, Phó chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long khẳng định.

QUANG ĐỨC

Nguồn: qdnd.vn