“Có con đường ngày nào anh em cũng đi về, hết ngày này qua tháng khác. Năm 2024, một lần ngồi nghỉ trên đỉnh dốc, tôi nhìn xuống con đường đất ở phía dưới. Lúc đó, như một linh tính mách bảo trong đầu tôi rằng, dường như có các bác, các chú đang nằm ở đó, chờ chúng tôi đến đón về”. Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS), Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang, đã kể lại một trong nhiều lần đi quy tập HCLS ở xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang (trước đây là xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang).

Trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với thế hệ cha ông

Gắn bó với công việc đi tìm, quy tập HCLS từ 3 năm qua, Thượng tá Trần Quang Huy đã nhiều lần cùng đồng đội tìm được HCLS theo kiểu “linh tính mách bảo” như vậy.

Anh kể: “Có những tuần, những tháng anh em đi tìm kiếm từ điểm cao này sang điểm cao khác nhưng không tìm thấy liệt sĩ. Tâm trạng anh em rất buồn bởi thống kê cho thấy còn hàng nghìn liệt sĩ vẫn nằm dưới lòng đất, đang chờ đợi được đón về nhà. Thế nên, chỉ cần tìm thấy một mảnh xương nhỏ hay di vật thôi cũng đủ là động lực để anh em tiếp tục công việc của người lính quy tập HCSL. Đó là trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với thế hệ cha ông đi trước… Tôi nhớ, có con đường ngày nào anh em cũng đi về, hết ngày này qua tháng khác. Năm 2024, một lần ngồi nghỉ trên đỉnh dốc, tôi nhìn xuống con đường đất ở phía dưới. Lúc đó, như một linh tính mách bảo trong đầu tôi rằng, dường như có các bác, các chú đang nằm ở đó, chờ chúng tôi đến đón về. Không chần chừ, tôi quyết định cho anh em xuống tìm kiếm và thật bất ngờ phát hiện được HCLS”.

Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ảnh nhân vật cung cấp

Cũng theo Thượng tá Trần Quang Huy, phương pháp của các đội tìm kiếm, quy tập HCLS hiện nay là tìm đâu gọn đấy. Căn cứ vào thông tin được cung cấp, anh em sẽ tiến hành đi khảo sát, xác định ở vị trí nghi có HCLS có bao nhiêu hang, hốc hay địa hình như thế nào. Sau khi đi khảo sát xong, đội sẽ bàn bạc và tổ chức lực lượng tìm kiếm.

Trầm ngâm một lúc, anh kể tiếp: “Có lần sau khi phân công công việc cho anh em, trong khi quan sát khu vực xung quanh, tôi phát hiện bên cạnh một khu đất rộng khoảng 3 - 4m² có một khe đá, nơi đó có ba cây mọc lên, thân cây to bằng bắp đùi. Trong đầu tôi lăn tăn câu hỏi: “Ở khe núi đá, một cây mọc lên và to như thế này phải mất 10 - 15 năm. Vậy sao lại có ba cây to mọc ở đây?”. Trăn trở ấy khiến tôi không ngủ được và hôm sau quyết định cho anh em tìm kiếm ở khu vực khe đá. Và bất ngờ là chúng tôi phát hiện được các bác nằm ở trong khe đá”.

Vượt khó khăn, nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ

Sau khi Chính phủ phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS”, được sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Quân khu 2, Đội Tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang đã tăng cường lực lượng, từ 18 lên 67 đồng chí theo đúng quy định của Bộ Quốc phòng và của Bộ Tổng Tham mưu.

Thượng tá Trần Quang Huy cho biết, trước khi thực hiện nhiệm vụ, Ban chỉ đạo 515 của Quân khu 2 đã tổ chức tập huấn cho các đồng chí mới. Hiện Đội được chia thành 3 bộ phận chính, làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS ở xã Thanh Thủy, xã Lao Chải và xã Minh Tân. Hiện nay, các hướng đang tích cực tìm kiếm và phát huy tinh thần trách nhiệm ở mức cao nhất để tìm kiếm được nhiều HCSL, đưa các liệt sĩ trở về quê hương.

Tuy nhiên, ở địa bàn Tuyên Quang nói chung và vùng lõi Vị Xuyên nói riêng, quá trình tìm kiếm HCLS gặp rất nhiều khó khăn. Chiến tranh đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, dưới tác động mưu sinh của con người, tác động của thiên nhiên như mưa lũ, HCLS đã không còn nguyên vẹn, cũng không nằm ở một chỗ mà trôi đi, phân tán ở nhiều nơi.

Ngoài những khó khăn trên, các đội quy tập còn phải đối phó với hiểm nguy khi gặp vách đá trơn trượt hay nguy cơ rình rập của bom, mìn, vật liệu chưa nổ còn sót lại sau chiến tranh. “Theo đúng quy trình, sau khi lực lượng công binh rà phá bom mìn, bàn giao lại địa bàn sạch thì lúc đấy đội tìm kiếm, quy tập HCLS mới bắt đầu làm nhiệm vụ. Thế nhưng, có nhiều hang sâu, khe đá, lực lượng công binh chưa thể tiếp cận được. Vì vậy, trong quá trình đội tìm kiếm lật đá, khai phá hang, khi phát hiện có bom, mìn còn sót lại, chúng tôi báo với lực lượng công binh để họ xử lý. Thời gian qua, hai bên đã phối hợp rất tốt để hoàn thành nhiệm vụ của mình”, Thượng tá Trần Quang Huy cho biết thêm.

Tìm kiếm trong từng hốc đá, dưới gốc cây, nơi nghi có HCLS. Ảnh nhân vật cung cấp

Người Đội trưởng dạn dày kinh nghiệm cũng khẳng định, dù khó khăn đến mấy, phải đào đất, lật khe đá hiểm hóc, anh em trong đội tìm kiếm, quy tập HCLS đều nỗ lực vượt qua với quyết tâm cao là tìm kiếm nhiều nhất có thể các liệt sĩ để đưa các anh trở về với gia đình.

Việc tìm kiếm HCLS được căn cứ vào những dữ liệu, gồm: Tư liệu lịch sử, thông tin của cựu chiến binh cung cấp, thông tin của bà con trong quá trình đi làm nương rẫy phát hiện ra và tìm kiếm trên thực địa. Trong số đó, thông tin từ cựu chiến binh là quan trọng nhất. “Vì vậy, chúng tôi mong chờ các cựu chiến binh ở mọi miền đất nước có thể cung cấp cho chúng tôi thông tin về các trận đánh, về vị trí đồng đội hy sinh, để chúng tôi sớm đưa các anh trở về quê hương”, đồng chí Huy bày tỏ.

Thượng tá Trần Quang Huy (ngoài cùng bên trái) cùng các cựu chiến binh Sư đoàn 316, Quân khu 2. Ảnh: PHƯƠNG LINH

Trước lúc chia tay, Thượng tá Trần Quang Huy nói lời nhắn nhủ tới các gia đình thân nhân liệt sĩ, cũng là lời hứa chắc chắn của tập thể Đội Tìm kiếm, quy tập HCLS, Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang: “Vẫn còn nhiều người vợ mất chồng, bà mẹ mất con đến nay vẫn chưa tìm thấy được người thân của mình. Đây không chỉ nỗi đau của các gia đình chưa tìm thấy người thân, mà còn là nỗi trăn trở của anh em trong đội tìm kiếm. Vì thế, mong các gia đình cứ yên tâm. Anh em trong Đội đặt quyết tâm cao nhất là tìm được các bác, các chú về với gia đình nhiều nhất có thể trong Chiến dịch 500 ngày đêm này”.

LINH OANH

Nguồn: qdnd.vn