Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ 9 được tổ chức tại Hà Nội từ ngày 19 đến  22 tháng 9 năm 2010. Nhân dịp này, Tạp chí Quốc phòng toàn dân tổng thuật một số ý kiến đóng góp vào Dự thảo các văn kiện trình Đại hội XI của Đảng. Trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

I. Ý kiến đóng góp vào Dự thảo Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH (bổ sung, phát triển năm 2011)

Nhìn chung, các ý kiến phát biểu đều nhất trí với Dự thảo Cương lĩnh và cho rằng: Dự thảo được chuẩn bị công phu, tính khái quát cao. Các ý kiến cơ bản thống nhất với đánh giá tổng quát quá trình cách mạng Việt Nam và những bài học lớn được rút ra từ thực tiễn.

Về bối cảnh quốc tế chi phối thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta, các ý kiến đề nghị cần khẳng định rõ tính chất “Thời đại ngày nay vẫn là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH”. Bên cạnh đó, cần bổ sung, làm rõ mâu thuẫn của thời đại trước khi nói về đặc điểm giai đoạn hiện nay của thời đại. Về đặc trưng xã hội XHCN mà nhân dân ta xây dựng, các ý kiến cho rằng “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” là mục tiêu tổng quát, không nên diễn đạt ngang bằng với các đặc trưng còn lại. Do vậy, nên tách mô hình, mục tiêu tổng quát với các đặc trưng sau đó. Một số ý kiến đề nghị: nên bổ sung đặc trưng về quốc phòng-an ninh (QP-AN), bảo vệ Tổ quốc (BVTQ) và các đặc trưng về đạo đức, tôn giáo...; đồng thời, không nên để đặc trưng thứ 8: “có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới”; bởi đây không phải là đặc trưng mà là hoạt động đối ngoại.

Về mục tiêu, nhiệm vụ QP-AN, một số ý kiến cho rằng: Dự thảo mới chỉ nêu tác động một chiều từ kinh tế-xã hội (KT-XH) đến QP-AN mà chưa nêu sự tác động trở lại của QP-AN đối với KT-XH. Vì vậy, cần bổ sung cụm từ: “QP-AN mạnh là điều kiện đảm bảo để phát triển KT-XH”. Sau khi bổ sung, câu hoàn chỉnh sẽ là: “Sự ổn định và phát triển bền vững mọi mặt của đời sống KT-XH là nền tảng của QP-AN; QP-AN mạnh là điều kiện đảm bảo để phát triển KT-XH. Phát triển KT-XH đi đôi với tăng cường sức mạnh QP-AN”. Nhiều ý kiến phân tích và làm rõ: để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ BVTQ trong tình hình mới, trước hết phải xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, làm cơ sở để nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang (LLVT). Trong đó, sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với  LLVT là nhân tố quan trọng hàng đầu, quyết định thắng lợi của sự nghiệp BVTQ. Có ý kiến nhấn mạnh: để tạo sức mạnh QP-AN thì cùng với việc coi trọng phát triển nguồn nhân lực (nhân tố con người), cần tiếp tục đầu tư hiện đại hóa vũ khí, trang bị cho LLVT, bằng cách kết hợp giữa đẩy mạnh xây dựng nền công nghiệp quốc phòng với đầu tư mua sắm mới.

Trong phương hướng “Xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”; nhiều ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “từng bước”. Bởi lẽ, Cương lĩnh là văn kiện định hướng trong thời gian dài, nên mục tiêu của Cương lĩnh phải đặt cao hơn mục tiêu của một nhiệm kỳ. Mặt khác, khái niệm "từng bước" thể hiện phương pháp thực hiện, chứ không phải mục tiêu. Cùng với đó, có ý kiến đề nghị tách riêng phương hướng xây dựng Công an; bởi lẽ, bên cạnh mục tiêu chung, mỗi ngành lại có chức năng, nhiệm vụ riêng. Thêm nữa, Cương lĩnh cần xác định rõ hơn vai trò của LLVT đối với nhiệm vụ phòng chống nguy cơ an ninh phi truyền thống.

Xây dựng nền dân chủ XHCN và Nhà nước XHCN là vấn đề quan trọng, thường xuyên và lâu dài; vì vậy, để thực hiện tốt vấn đề này, các ý kiến đề nghị Dự thảo Cương lĩnh cần làm rõ về sự lãnh đạo của Đảng đối với xây dựng và hoàn thiện Nhà nước XHCN. Đảng tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo đối với Nhà nước bằng việc định hướng về tổ chức, xây dựng bộ máy; lựa chọn, giới thiệu cán bộ vào các vị trí chủ chốt; lãnh đạo các cơ quan Nhà nước trong việc thể chế hoá chủ trương, nghị quyết của Đảng thành văn bản quy phạm pháp luật; gắn công tác xây dựng Đảng với xây dựng đội ngũ cán bộ. Công tác cán bộ phải được đổi mới theo phương châm: dân chủ, công khai, minh bạch trong đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ; lựa chọn đúng người có đức, có tài, có tâm và đủ tầm tương xứng với cương vị đảm nhiệm trong bộ máy của Đảng, Nhà nước từ Trung ương đến cơ sở và nên tham khảo ý kiến của nhân dân trong sắp xếp, bổ nhiệm cán bộ. Mặt khác, tổ chức đảng các cấp còn phải tăng cường quản lý, kiểm tra, giám sát đối với cán bộ, đảng viên hoạt động trong bộ máy của Nhà nước; bảo đảm nguyên tắc vừa tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy được tính chủ động, năng động và tự chịu trách nhiệm của người đứng đầu các tổ chức, cơ quan. Bên cạnh đó, cần tiếp tục xây dựng, hoàn thiện cơ chế, phát huy trách nhiệm, vai trò phản biện của Mặt trận Tổ quốc đối với đường lối, chủ trương lãnh đạo của Đảng, nhằm ngăn chặn biểu hiện chủ quan, duy ý chí.

Về cách diễn đạt bản chất của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Dự thảo Cương lĩnh, các ý kiến khẳng định: đã thể hiện đầy đủ hơn, sát thực hơn quy luật và thực tiễn sự ra đời của Đảng ta. Đó là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lê-nin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước.

II. Ý kiến đóng góp vào Chiến lược phát triển KT-XH 2011- 2020

Các ý kiến khẳng định: Dự thảo đánh giá tổng quát kết quả 10 năm thực hiện chiến lược phát triển KT-XH 2001 - 2010: “đạt được những thành tựu to lớn và rất quan trọng” là chính xác và có cơ sở. Tuy nhiên, những thành tựu đó chưa tương xứng với tiềm năng của đất nước. Việc xác định quan điểm “Phát triển nhanh gắn liền với phát triển bền vững, phát triển bền vững là yêu cầu xuyên suốt trong Chiến lược” được các ý kiến khẳng định là hoàn toàn chính xác và phù hợp với tình hình thực tiễn đất nước ta hiện nay; nhất là trong điều kiện quy mô nền kinh tế của nước ta vẫn còn nhỏ, nguy cơ “tụt hậu” vẫn còn; trong khi đó, thực tiễn đã có những bài học về phát triển nhanh nhưng không bền vững ở một số ngành, lĩnh vực, gây hậu quả lớn trong đời sống kinh tế, xã hội và môi trường. Một số ý kiến đề nghị Dự thảo cần nhấn mạnh hơn nữa đến định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn và nông dân; đặc biệt là, đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, phát triển công nghiệp chế biến; nâng cao đời sống của nông dân, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Về chủ trương "nhất thể hoá" hai chức danh người đứng đầu tổ chức đảng và chính quyền ở các địa phương, nhiều ý kiến nhất trí làm rõ thêm những thuận lợi, khó khăn và trong thực hiện; tuy nhiên, các ý kiến đề nghị có bước đi thận trọng, có lộ trình cụ thể để rút kinh nghiệm trước khi thực hiện rộng rãi. Về vấn đề cải cách hành chính và chống tham nhũng, các ý kiến khẳng định đây là nhiệm vụ phức tạp, vừa mang tính cấp bách, vừa lâu dài đối với sự nghiệp cách mạng nước ta. Do vậy, đề nghị Dự thảo văn kiện cần thể hiện rõ hơn về công tác lãnh đạo, chỉ đạo đối với cải cách hành chính và phòng chống tham nhũng; coi đây là khâu đột phá, làm cơ sở cho tổ chức đảng, chính quyền các cấp  tổ chức thực hiện một cách quyết liệt hơn và có hiệu quả hơn.

III. Ý kiến đóng góp vào Dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội XI của Đảng

Các ý kiến đều nhất trí với đánh giá kết quả thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ Đại hội X đề ra là: “đạt được những thành tựu quan trọng”. Nhiều ý kiến phát biểu làm rõ thêm và khẳng định: những năm qua, trước diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình thế giới và khu vực, Quân đội nhân dân Việt Nam vẫn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ với Công an và các lực lượng khác giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, ngăn chặn và đập tan nhiều âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN. Thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân được củng cố; quân đội tiếp tục được xây dựng vững mạnh theo hướng cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, thực sự là chỗ dựa tin cậy của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Về mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế đất nước (2011-2015), có ý kiến đề nghị nâng chỉ tiêu tăng trưởng giai đoạn 2011-2015 lên: 8 - 8,5%/năm (thay cho mục tiêu: 7,5 - 8%/năm) với lý do là: trong 5 năm qua, mặc dù bị ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng chúng ta vẫn đạt bình quân gần 7%/năm; hơn nữa, nhiều tiềm năng của đất nước chưa được phát huy, đặc biệt là tiềm năng về con người. Về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, một số ý kiến cho rằng: cách diễn đạt của Dự thảo Báo cáo chính trị về bản chất của nền kinh tế thị trường mà chúng ta chủ trương phát triển: “là một hình thái kinh tế thị trường, vừa tuân theo những quy luật của kinh tế thị trường, vừa dựa trên cơ sở và được dẫn dắt, chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của CNXH” sẽ dễ dẫn đến nhận thức và hành động duy ý chí, vi phạm quy luật kinh tế khách quan khi Nhà nước XHCN can thiệp vào thị trường. Vì vậy, đề nghị không cần diễn giải thêm câu trên. Theo đó, chỉ cần khẳng định: “Nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta là một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam”là đủ. Đồng thời, đề nghị bổ sung thêm vấn đề: giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với tăng cường QP-AN, xác định đây là một nội dung định hướng XHCN trong nền kinh tế thị trường mà chúng ta chủ trương phát triển. Một số ý kiến đề nghị Dự thảo cần làm rõ hơn nhiệm vụ đẩy mạnh xây dựng nền công nghiệp quốc phòng trong tiến trình CNH, HĐH đất nước, để góp phần hiện đại hoá vũ khí, trang bị kỹ thuật cho LLVT, tăng cường sức mạnh QP-AN, đủ sức đập tan mọi âm mưu xâm lược, phá hoại của các thế lực thù địch; đồng thời, cần bổ sung vấn đề giáo dục QP-AN trong Dự thảo. Cùng với đó, Đảng, Nhà nước cần quan tâm chăm lo, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội; có chính sách đãi ngộ hợp lý về chế độ tiền lương, phụ cấp, nhà ở, chính sách hậu phương quân đội để khuyến khích và thu hút nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhiệm vụ xây dựng quân đội; đồng thời, có chính sách đặc thù đãi ngộ thoả đáng đối với cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ nơi khó khăn, gian khổ, vùng sâu vùng xa, biên giới, hải đảo, các địa bàn chiến lược trọng yếu; tiếp tục quan tâm lãnh đạo thực hiện tốt hơn nữa chính sách hậu phương quân đội. Có ý kiến đề nghị Dự thảo nên nhắc lại 4 nguy cơ mà Đại hội VIII của Đảng đã đề cập; bởi lẽ, hiện nay 4 nguy cơ vẫn còn và thậm chí có nguy cơ biểu hiện gay gắt hơn.

Đối với chủ trương thí điểm kết nạp chủ doanh nghiệp tư nhân có đủ tiêu chuẩn vào Đảng, một số ý kiến khẳng định: là phù hợp, thể hiện sự đổi mới tư duy của Đảng ta. Tuy nhiên, cần có cách làm thận trọng, có quy định chặt chẽ và có tổng kết, rút kinh nghiệm.

IV . Ý kiến đóng góp vào Dự thảo Điều lệ Đảng (sửa đổi, bổ sung)

Các ý kiến biểu thị sự nhất trí cao đối với những nội dung cần sửa đổi, bổ sung trong Dự thảo của Ban Chấp hành Trung ương; trong đó, chủ trương “Đại hội đảng các cấp trực tiếp bầu bí thư, cấp ủy theo quy định của Trung ương” là phù hợp. Bởi lẽ: điều đó sẽ góp phần phát huy hơn nữa dân chủ trong sinh hoạt đảng, đề cao trách nhiệm của đảng viên trong xây dựng cấp ủy và nâng cao vai trò của bí thư; đề cao trách nhiệm của cấp ủy trong việc chuẩn bị nhân sự; hơn nữa đồng chí được bầu sẽ thấy vinh dự, tự hào và có trách nhiệm hơn. Tuy nhiên, để chủ trương trên đạt được hiệu quả thiết thực, Ban Chấp hành Trung ương cần ban hành quy định cụ thể về quy trình, thủ tục, phương pháp tiến hành cho phù hợp với nguyên tắc và thể lệ bầu cử trong Đảng. Đồng thời, đề nghị tổng kết việc thí điểm đại hội đảng các cấp trực tiếp bầu bí thư, nếu kết quả tốt thì bổ sung vào Điều 11 của Điều lệ Đảng và có các hướng dẫn cụ thể để tổ chức thực hiện thống nhất trong toàn Đảng.

Về tổ chức đảng trong Đảng bộ Quân đội nhân dân Việt Nam, các ý kiến đều nhất trí đề nghị đổi tên Đảng uỷ Quân sự Trung ương thành Quân ủy Trung ương, nhằm cụ thể hóa nguyên tắc lãnh đạo của Đảng đối với quân đội. Tuy nhiên, các ý kiến đều cho rằng: việc đổi tên Đảng uỷ Quân sự Trung ương thành Quân ủy Trung ương phải thống nhất với việc tăng thêm trách nhiệm, quyền hạn cho Quân ủy Trung ương với tư cách là một bộ phận của Ban Chấp hành Trung ương, được Ban Chấp hành Trung ương ủy nhiệm lãnh đạo và quyết định các vấn đề trong quân đội và hoạt động quân sự, quốc phòng. Đồng thời, có cơ chế và quy định cụ thể để Quân ủy Trung ương thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị không nên thay cụm từ “cán bộ chính trị” bằng cụm từ “chính uỷ, chính trị viên”; bởi vì, ở một số cơ quan, doanh nghiệp quân đội không biên chế chức danh “chính ủy, chính trị viên” nhưng vẫn có cán bộ chính trị chủ trì về công tác đảng, công tác chính trị.

MẠNH DŨNG