Kiểm tra, giám sát (KTGS) là một trong những chức năng lãnh đạo chủ yếu của Đảng; đồng thời, là biện pháp cơ bản, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của đội ngũ cán bộ, đảng viên (CB,ĐV).

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, cùng với việc đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng, công tác KTGS và thi hành kỷ luật Đảng (THKLĐ) luôn được bổ sung chức năng, nhiệm vụ cho phù hợp với yêu cầu của công tác xây dựng Đảng và rèn luyện đội ngũ CB,ĐV. Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa X) đã bổ sung hai nội dung quan trọng về công tác KTGS và THKLĐ. Thứ nhất, cấp ủy và ủy ban kiểm tra (UBKT) các cấp được giao nhiệm vụ giám sát tổ chức đảng cấp dưới và đảng viên trong việc chấp hành Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng và đạo đức, lối sống theo quy định của Ban Chấp hành Trung ương. Thứ hai, tăng thẩm quyền thi hành kỷ luật của chi bộ đối với đảng viên. Mục đích của công tác KTGS và THKLĐ là nhằm xây dựng các tổ chức đảng và đội ngũ CB,ĐV trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao. Trong đó, giám sát là việc làm thường xuyên, liên tục để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các vi phạm ngay từ lúc manh nha. Cùng với giám sát, kiểm tra là để làm rõ đúng, sai, kết luận và xử lý các vi phạm; trên cơ sở đó, cấp ủy xem xét, thi hành kỷ luật theo đúng nguyên tắc, quyền hạn và mức độ vi phạm, bảo đảm sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ Đảng, nâng cao tính tiền phong, gương mẫu của CB,ĐV. Công tác KTGS và THKLĐ luôn đi liền và hỗ trợ lẫn nhau, bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng, phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời những sai phạm, khuyết điểm của tổ chức đảng và CB,ĐV, giữ nghiêm kỷ cương, kỷ luật của Đảng.

Những năm qua, cùng với việc hoàn thiện cơ cấu, tổ chức, UBKT các cấp đã thực hiện tương đối toàn diện nhiệm vụ KTGS theo quy định của Điều lệ Đảng; trong đó, tập trung vào kiểm tra các tổ chức đảng, đảng viên có dấu hiệu vi phạm và giải quyết kịp thời đơn, thư tố cáo, phục vụ cho công tác nhân sự đại hội đảng, bầu cử đại biểu Quốc hội, hội đồng nhân dân, kiện toàn cấp ủy và các chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp. Công tác KTGS đã chú trọng kiểm tra đảng viên, tổ chức đảng làm nhiệm vụ ở những lĩnh vực dễ nảy sinh khuyết điểm; tăng cường kiểm tra tài chính đảng đối với cấp ủy cấp dưới và cấp ủy cùng cấp, góp phần tích cực vào thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong nội bộ Đảng. UBKT các cấp đã chủ động tham mưu, giúp cấp ủy xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm và tính khả thi cao. Từ nhiệm kỳ Đại hội VIII đến giữa nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng, UBKT các cấp đã kiểm tra 44.066 tổ chức đảng cấp dưới có dấu hiệu vi phạm, kết luận có vi phạm phải thi hành kỷ luật 3.070 tổ chức đảng; kiểm tra 302.449 đảng viên có dấu hiệu vi phạm, kết luận có vi phạm 170.981 CB,ĐV, thi hành kỷ luật 101.942 trường hợp; kiểm tra thu nộp đảng phí 424.269 tổ chức đảng, kết luận có vi phạm 22.471 trường hợp.... Trong Đảng bộ Quân đội nhiệm kỳ qua, UBKT các cấp đã kiểm tra 22.874 tổ chức đảng, 314.824 đảng viên, 4.407 trường hợp có vi phạm phải thi hành kỷ luật; giải quyết 1.264 đơn, thư tố cáo... Trong nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng, cấp ủy các cấp đã giám sát 25.395 tổ chức đảng và 75.064 đảng viên, phát hiện chuyển sang kiểm tra có dấu hiệu vi phạm 226 tổ chức đảng và 968 đảng viên. Công tác THKLĐ được cấp ủy và UBKT các cấp thực hiện đúng phương hướng, phương châm, nguyên tắc, thủ tục; bảo đảm công tâm, khách quan, từng bước khắc phục tình trạng kỷ luật "nhẹ trên, nặng dưới", xử lý nội bộ... Qua đó, cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp đã kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong lãnh đạo, quản lý, những quy định không còn phù hợp, đề xuất với cấp có thẩm quyền nghiên cứu, bổ sung, góp phần hoàn thiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; giải quyết những vấn đề bức xúc, nổi cộm; củng cố tổ chức đảng ở những nơi yếu kém, phát huy vai trò, trách nhiệm, uy tín của đội ngũ CB,ĐV...

Tuy nhiên, đối chiếu với yêu cầu đề ra, công tác KTGS còn bộc lộ những thiếu sót, khuyết điểm, như một số cấp ủy chưa nhận thức đầy đủ vị trí, vai trò của công tác KTGS của Đảng, còn xem đó là công việc của UBKT, nên thiếu quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; những biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, vi phạm nguyên tắc, mất đoàn kết nội bộ, vi phạm phẩm chất đạo đức, lối sống của một bộ phận CB,ĐV chậm được phát hiện, kiểm tra và xử lý; một số UBKT thực hiện chức năng, nhiệm vụ chưa toàn diện, chưa đạt hiệu quả cao, nhất là việc kiểm tra cấp ủy viên cùng cấp có dấu hiệu vi phạm, kiểm tra tài chính của cấp ủy cùng cấp...

 Để góp phần xây dựng Đảng vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của đội ngũ CB,ĐV, các cấp uỷ cần tăng cường công tác KTGS và THKLĐ theo đúng các nội dung và yêu cầu đã quy định. Theo đó, "Công tác KTGS phải góp phần phát hiện và khắc phục được những khuyết điểm, thiếu sót khi mới manh nha; bên cạnh việc tiếp tục thực hiện kiểm tra tổ chức và cá nhân đảng viên có dấu hiệu vi phạm, phải tăng cường chủ động giám sát, kiểm tra về phẩm chất đạo đức và kết quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chức đảng, CB,ĐV, về nhận thức và chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và việc chấp hành Điều lệ Đảng. Coi trọng kiểm tra, phát hiện nhân tố tích cực"¹.

Trước hết, cần nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp và CB,ĐV đối với công tác KTGS và THKLĐ. Cấp ủy các cấp cần nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò của công tác KTGS và THKLĐ; đồng thời, tăng cường các biện pháp truyên truyền, giáo dục, nhằm tạo sự chuyển biến căn bản trong nhận thức và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ Uỷ ban kiểm tra và mọi CB,ĐV. Đặc biệt, các cấp uỷ cần hết sức coi trọng công tác KTGS đối với những nội dung liên quan đến việc chuẩn bị đại hội đảng các cấp tiến tới Đại hội XI của Đảng; tập trung vào việc lựa chọn nhân sự cấp ủy, chấp hành nguyên tắc, thủ tục đại hội, tài chính của Đảng, giải quyết đơn, thư tố cáo... Cấp ủy các cấp, trước hết là đồng chí bí thư, cần quán triệt sâu sắc tư tưởng chỉ đạo, nguyên tắc và những quy định trong Điều lệ Đảng; thường xuyên sâu sát cơ sở, tăng cường kiểm tra nắm tình hình, tổ chức sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, xác định các nội dung, biện pháp lãnh đạo, nhằm bảo đảm cho công tác KTGS và THKLĐ mang lại hiệu quả thiết thực. Cùng với việc biểu dương kịp thời các tổ chức, cá nhân thực hiện tốt công tác KTGS, các cấp cần đấu tranh, phê phán những nhận thức không đúng, như: thiếu quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác KTGS và THKLĐ, những biểu hiện của "bệnh hình thức", ngại va chạm, thiếu tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình, hoặc tư tưởng "gió chiều nào che chiều ấy"...  

Các cấp ủy, tổ chức đảng cần nắm vững phạm vi, trách nhiệm và những vấn đề cơ bản trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác KTGS và THKLĐ. Do chức năng, nhiệm vụ của các tổ chức đảng khác nhau, nên phạm vi KTGS cũng được quy định khác nhau. Vì thế, việc nắm vững phạm vi, trách nhiệm của các tổ chức đảng, bảo đảm cho công tác KTGS và THKLĐ được tiến hành theo đúng quy định của Điều lệ Đảng; khắc phục được tình trạng chồng chéo nội dung và đối tượng KTGS. Để làm được điều đó, các cấp cần đưa nội dung lãnh đạo công tác KTGS vào nghị quyết của cấp ủy; cụ thể hóa các quy định trong Điều lệ Đảng, các chỉ thị, hướng dẫn của trên về công tác KTGS và THKLĐ cho phù hợp với đặc điểm, tình hình của các tổ chức đảng. Việc tiến hành công tác KTGS phải theo đúng tư tưởng chỉ đạo: "Chủ động, chiến đấu, giáo dục, hiệu quả"; gắn kiểm tra thường xuyên, định kỳ với kiểm tra những tổ chức đảng và CB,ĐV có dấu hiệu vi phạm. Các cấp uỷ cần tăng cường kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên là cán bộ chủ trì, nhất là những nơi có biểu hiện vi phạm nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, quy chế làm việc, mất đoàn kết nội bộ, thiếu trách nhiệm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ... Trong quá trình tiến hành công tác KTGS, cấp uỷ các cấp cần dựa vào tổ chức đảng, đảng viên, phát huy vai trò của quần chúng nhân dân, nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình; gắn công tác KTGS của Đảng với công tác thanh tra của Nhà nước, thanh tra nhân dân và của các đoàn thể chính trị-xã hội. Việc THKLĐ phải nghiêm minh, chính xác, kịp thời, theo đúng nội dung, quy trình xử lý vi phạm. Mọi đảng viên đều bình đẳng trước kỷ luật đảng; nếu vi phạm phải xử lý, không có trường hợp ngoại lệ, không phân biệt chức vụ cao hay thấp, tuổi đảng nhiều hay ít...

Để nâng cao hiệu quả công tác KTGS và THKLĐ, các tổ chức đảng cần thường xuyên quan tâm xây dựng, kiện toàn UBKT, cơ quan và cán bộ kiểm tra các cấp. Việc kiện toàn UBKT và cán bộ kiểm tra cần chú ý bảo đảm theo đúng quy định trong Điều lệ Đảng. Chủ nhiệm và ủy viên UBKT các cấp đều phải qua chế độ bầu cử (do hội nghị toàn thể của ban chấp hành bầu) và phải được cấp ủy cấp trên trực tiếp chuẩn y. UBKT hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy cùng cấp; sự chỉ đạo, hướng dẫn của UBKT cấp trên; bảo đảm theo đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, quyết định theo đa số. Trong quá trình hoạt động, UBKT các cấp phải thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo đúng quy định trong Điều lệ Đảng (Điều 32, chương VII); chủ động, tích cực làm tham mưu cho cấp uỷ thực hiện chức năng KTGS và THKLĐ; đồng thời, phải giải quyết tốt các mối quan hệ công tác. Cấp uỷ các cấp cần quan tâm tới đội ngũ cán bộ làm công tác KTGS, nhất là trong công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn, luân chuyển... nhằm nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực, phương pháp, tác phong công tác, cũng như chế độ, chính sách, để họ hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.

Cùng với đó, UBKT các cấp cần tăng cường tính chủ động trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ; tập trung giải quyết những vấn đề nổi cộm, bức xúc mà CB,ĐV và nhân dân quan tâm. Các tổ chức đảng cần tiến hành rà soát những vụ việc còn tồn đọng để chỉ đạo thẩm tra, xác minh, kết luận, nhất là những vấn đề liên quan đến đại hội đảng các cấp tiến tới Đại hội XI của Đảng. UBKT các cấp tiếp tục đổi mới phương pháp KTGS và THKLĐ, theo hướng: tăng cường sự lãnh đạo của cấp uỷ cùng cấp và sự kiểm tra của UBKT cấp trên đối với UBKT cấp dưới; kịp thời giải quyết các đơn, thư tố cáo, tập trung vào những CB,ĐV có liên quan đến nhân sự cấp ủy và đại biểu đi dự đại hội cấp trên; đồng thời, phát hiện những nhân tố điển hình tiên tiến để biểu dương, khen thưởng kịp thời.

Đại tá, TS. LÊ QUÝ TRỊNH

Học viện Chính trị 

_________

1- ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X , Nxb CTQG, H.2006, tr.302