Quân đội nhân dân (QĐND) và Công an nhân dân (CAND) là hai lực lượng vũ trang trọng yếu của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam. Ngay từ khi được thành lập, dưới sự lãnh đạo của Đảng, hai lực lượng đã có mối quan hệ chặt chẽ trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh lãnh thổ; phòng ngừa, đấu tranh với âm mưu, thủ đoạn phá hoại của các thế lực thù địch và các loại tội phạm; góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân giành thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Trong thời kỳ đất nước hòa bình, nhất là trong những năm đổi mới, Bộ Quốc phòng và Bộ Công an đã có nhiều chỉ thị nhằm tăng cường phối hợp, hiệp đồng giữa hai lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng-an ninh (QP-AN). Đó là, Chỉ thị liên bộ số 860/QP-NV năm 1977 “về hiệp đồng tác chiến giữa lực lượng Quốc phòng và Công an vũ trang trên tuyến biên giới Việt Nam – Cam-pu-chia”; Chỉ thị liên bộ số 01/CT-NV năm 1980 “về nâng cao trách nhiệm tăng cường đoàn kết và hiệp đồng chặt chẽ giữa Quân đội nhân dân và Công an nhân dân”; Chỉ thị liên bộ số 18/CT-QP-NV năm 1992 “về phối hợp hiệp đồng giữa Quân đội nhân dân và Công an nhân dân thực hiện nhiệm vụ quốc phòng-an ninh”,... Những năm gần đây, tình hình thế giới và trong nước có những diễn biến phức tạp, đặt ra cho toàn Đảng, toàn dân, trực tiếp là QĐND và CAND những yêu cầu mới về bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Trước yêu cầu đó, việc phải có một cơ chế hoạt động phối hợp giữa Quân đội và Công an phù hợp với tình hình mới là rất cần thiết. Vì vậy, Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an và Đảng ủy Quân sự Trung ương, lãnh đạo Bộ Quốc phòng đã chủ động tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 107/2003/QĐ-TTg ngày 02/6/2003 ban hành Quy chế phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Quốc phòng thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới. Thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo hai Bộ đã có Thông tư hướng dẫn các cơ quan, đơn vị của từng Bộ tổ chức quán triệt cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ nguyên tắc, mối quan hệ và nội dung, phương thức phối hợp thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trong tình hình mới; đồng thời, hai Bộ chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành sự phối hợp giữa lực lượng Quân đội và Công an ở địa phương, cơ sở.

Qua 5 năm thực hiện Quyết định trên, có thể thấy kết quả lớn nhất, bao trùm nhất là hai Bộ đã thấy rõ yêu cầu mới của việc phối hợp giữa hai lực lượng; cán bộ, chiến sĩ của hai lực lượng đã có sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm và có sự thống nhất cao đối với từng nội dung phối hợp. Đến nay, 100% các đơn vị Công an, Quân đội đã tổ chức triển khai, ký kết thực hiện Quy chế với nhiều hoạt động phối hợp cụ thể. Kết quả hoạt động phối hợp giữa hai lực lượng trên từng mặt ngày càng được thể hiện rõ nét. Công tác trao đổi thông tin và phối hợp kiểm tra xác minh thông tin được duy trì thành nền nếp ở các cấp trong Quân đội và Công an. Hai lực lượng đã phối hợp trao đổi, xác minh và cung cấp cho nhau hàng vạn thông tin quan trọng về an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội. Việc trao đổi thông tin giữa hai lực lượng ngày càng đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực, nhất là những thông tin về âm mưu, thủ đoạn hoạt động mới trong chiến lược “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, các hoạt động phức tạp liên quan đến vấn đề dân tộc, tôn giáo, an ninh nông thôn và hoạt động của các loại tội phạm có tổ chức. Nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh trật tự trên khu vực biên giới, biển, đảo được hai Bộ chỉ đạo thống nhất; các đơn vị của hai lực lượng hoạt động cùng địa bàn,  đặc biệt là trên tuyến biên giới Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ, luôn có sự phối hợp chặt chẽ, thường xuyên, qua đó đã xử lý thỏa đáng nhiều vụ việc liên quan đến an ninh trật tự; phát hiện, đấu tranh có hiệu quả với các hoạt động chống phá, lôi kéo, kích động người dân tộc thiểu số hoặc đòi thành lập “Nhà nước”, “Vương quốc” tự trị, hoặc định trốn ra nước ngoài; ngăn chặn các âm mưu xâm nhập vào trong nước để thực hiện các hoạt động phá hoại của bọn phản động lưu vong. Lực lượng Công an và Bộ đội Biên phòng đã chủ động chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ cho nhau không chỉ đối với các hoạt động phối hợp mà còn đối với việc thực hiện các nhiệm vụ theo chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng. Chỉ tính trong thời gian gần đây, Công an và Bộ đội Biên phòng đã phối hợp phát hiện, bắt giữ hàng trăm vụ buôn bán phụ nữ và trẻ em qua biên giới, hàng nghìn vụ vận chuyển, buôn bán các chất ma túy; đấu tranh, ngăn chặn có hiệu quả với các hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại tại khu vực biên giới, cửa khẩu và triệt phá nhiều băng, ổ nhóm, tụ điểm tội phạm nguy hiểm, phức tạp.

Trong công tác quản lý nhà nước về QP-AN, hai Bộ đã phối hợp thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ theo chức năng; phối hợp triển khai các phương án bảo đảm an ninh, trật tự thường xuyên cũng như vào các dịp diễn ra những sự kiện chính trị quan trọng của đất nước; đồng thời, tăng cường các hoạt động phối hợp tổ chức kiểm tra việc thực hiện Quy chế cũng như thỏa thuận mà hai Bộ đã ký kết về công tác xuất nhập cảnh, công tác vận động nhân dân giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, công tác quản lý cư trú, trật tự, an toàn giao thông và phòng cháy, chữa cháy. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, hai lực lượng luôn có sự phối hợp chặt chẽ trong công tác xây dựng lực lượng, bảo vệ chính trị nội bộ lực lượng vũ trang và công tác thẩm định tiêu chuẩn chính trị khi tuyển quân, tuyển sinh, không để địch lợi dụng cài cắm, móc nối, phá hoại, chia rẽ sự gắn bó giữa QĐND và CAND, thực hiện “phi chính trị hóa” lực lượng vũ trang nhân dân. 

Đi đôi với việc phối hợp thực hiện nhiệm vụ, lực lượng Công an và Quân đội còn đẩy mạnh phối hợp trong công tác huấn luyện, đào tạo. Đặc biệt, hai lực lượng đã tổ chức diễn tập các phương án phòng, chống biểu tình, bạo loạn, khủng bố và phòng, chống bão lụt, tìm kiếm, cứu nạn. Bên cạnh các hoạt động phối hợp đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, lực lượng Công an và Quân đội, nhất là các đơn vị đóng quân và hoạt động trên các địa bàn phức tạp, trọng điểm về QP-AN (Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Tây Bắc và khu vực biên giới, hải đảo...) còn phối hợp chặt chẽ với các lực lượng ở cơ sở trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; vạch trần âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; tham mưu cho cấp ủy, chính quyền tổ chức và phát động quần chúng tích cực tham gia xây dựng địa phương, cơ sở vững mạnh toàn diện và đấu tranh có hiệu quả với các luận điệu xuyên tạc, lừa bịp, kích động đồng bào của các lực lượng chống đối, thù địch.

Có thể khẳng định trong 5 năm qua, hai Bộ đã phối hợp chặt chẽ, triển khai thực hiện nghiêm túc Quyết định 107/2003/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Hoạt động của hai lực lượng đã đi vào nền nếp, trở thành công tác thường xuyên quan trọng của mỗi lực lượng và đã đạt được những kết quả thiết thực. Những kết quả đó đã khẳng định chủ trương đúng đắn và hiệu quả trực tiếp của Quyết định 107 và của Quy chế phối hợp, bởi trên thực tế nó đã phát huy tốt vai trò, trách nhiệm và tính năng động, sáng tạo của cả hai lực lượng trong quá trình phối hợp.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện Quy chế vẫn còn một số mặt tồn tại. Nhận thức về Quy chế ở một số cấp còn chưa thật đầy đủ. Một bộ phận cán bộ, chiến sĩ chưa thấy rõ được ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác phối hợp. Công tác trao đổi thông tin ở một số địa bàn có lúc chưa kịp thời. Công tác giao ban định kỳ ở một số huyện, xã theo hình thức giao ban nội chính còn nghèo về chất lượng thông tin. Việc phối hợp tham mưu cho cấp ủy, chính quyền trong đấu tranh phòng chống tội phạm và công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự ở một số nơi, một số khu vực biên giới đôi khi còn sơ hở, thiếu chặt chẽ, hoặc chồng chéo, chưa phát huy được sức mạnh của hệ thống chính trị, của các lực lượng và nhân dân trên địa bàn.

Trong những năm tới, tình hình thế giới, khu vực sẽ tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch sẽ tăng cường hoạt động chống phá nước ta với nhiều thủ đoạn mới, tinh vi, phức tạp. Hoạt động của bọn tội phạm cũng có biểu hiện gia tăng. Nhiều vấn đề bức xúc trong xã hội chưa được giải quyết có hiệu quả có thể nảy sinh những phức tạp mới. Tình hình an ninh ở các địa bàn chiến lược Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Tây Bắc, Nam Trung Bộ và các thành phố lớn; tình hình an ninh chính trị nội bộ, an ninh tư tưởng – văn hóa, an ninh kinh tế, an ninh nông thôn..., còn tiềm ẩn nhiều yếu tố mất ổn định, phức tạp. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, bên cạnh những thuận lợi, cũng làm nảy sinh những phức tạp mới tác động không nhỏ đến công cuộc bảo vệ chủ quyền quốc gia và giữ vững sự ổn định của đất nước. Vì vậy, để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và nhiệm vụ quốc phòng, thời gian tới, lực lượng Công an và Quân đội cần tiếp tục quán triệt và cụ thể hóa Quyết định này lên một bước mới, theo đó, tập trung vào một số nội dung công tác chủ yếu sau đây.

Một là, chú trọng phối hợp thường xuyên và chặt chẽ hơn giữa Công an và Quân đội trong việc đánh giá, dự báo tình hình chiến lược; qua đó, chủ động báo cáo và tham mưu, đề xuất kịp thời với Đảng, Nhà nước các biện pháp, đối sách đấu tranh, xử lý với các vấn đề nảy sinh, tránh bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Hai là, tăng cường phối hợp trong công tác trao đổi thông tin, kiểm tra xác minh thông tin và đẩy mạnh các hoạt động phối hợp, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa hai lực lượng trong việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế-xã hội và củng cố QP-AN trên tất cả các địa bàn, nhất là tại các địa bàn trọng điểm.

Ba là, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa hai lực lượng đối với công tác phòng chống tội phạm; phối hợp thường xuyên, chặt chẽ trong việc nắm và quản lý địa bàn; từ đó chủ động phòng chống, lấy phòng ngừa là chính song kiên quyết đấu tranh và xử lý kịp thời các loại tội phạm, đặc biệt là các hoạt động buôn bán, vận chuyển ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, buôn lậu qua biên giới và hoạt động tội phạm trên mạng, bảo đảm an toàn tuyệt đối các hội nghị quốc tế và các lễ kỷ niệm lớn của Đảng và Nhà nước.

Bốn là, đẩy mạnh hoạt động phối hợp giữa hai lực lượng trong thực hiện nhiệm vụ phòng chống biểu tình, bạo loạn, khủng bố. Để thực hiện tốt hơn nữa nội dung công tác quan trọng này, Công an và Quân đội cần tiếp tục tổ chức phối hợp trong huấn luyện, đào tạo, trong xây dựng phương án và luyện tập, diễn tập theo phương án, nâng cao trình độ, khả năng đánh giá tình hình và năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ của mỗi lực lượng; đồng thời, tích cực trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm xử lý các tình huống xảy ra khủng bố, phá hoại, bắt cóc con tin; tăng cường phối hợp trong công tác tuần tra, kiểm soát, nhất là kiểm soát xuất, nhập cảnh ở các cửa khẩu biên giới đường bộ, bảo vệ vững chắc an ninh, trật tự khu vực biên giới.

Năm là, hai lực lượng, trực tiếp là lãnh đạo và các cơ quan chức năng của hai Bộ cần phối hợp tổ chức tổng kết 5 năm thực hiện Quyết định 107/2003/QĐ-TTg theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở đó phối hợp nghiên cứu xây dựng Nghị định của Chính phủ để hướng dẫn thi hành 3 luật (Luật An ninh quốc gia, Luật Quốc phòng và Luật Công an nhân dân) về quan hệ phối hợp giữa Bộ công an và Bộ Quốc phòng trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng trong tình hình mới.

Thượng tướng Nguyễn Khánh Toàn

Ủy viên BCHTƯ Đảng

Thứ trưởng Thường trực Bộ Công an