Địa bàn biên giới Quân khu 2 gồm 24 huyện, 187 xã với 1395,5 km đường biên giới tiếp giáp với hai nước Trung Quốc và Lào. Đây là vùng đất giàu tiềm năng để phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn như: khai khoáng, lâm nghiệp, thủy điện và xuất khẩu; có nhiều cửa khẩu quốc gia và quốc tế, nhiều đường buôn bán tiểu ngạch với các nước trong khu vực và quốc tế; án ngữ nhiều trục giao thông quan trọng (đường bộ, đường sắt, đường sông và đường hàng không). Vì vậy, địa bàn biên giới của Quân khu có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế-xã hội (KT-XH), quốc phòng, an ninh (QP-AN) và đối ngoại của vùng Tây Bắc và cả nước. Nhận thức rõ điều đó, những năm qua, lực lượng vũ trang (LLVT) và nhân dân các dân tộc trên địa bàn Quân khu đã nỗ lực triển khai nhiều biện pháp xây dựng địa bàn biên giới vững mạnh toàn diện (VMTD). Hệ thống chính trị ở cơ sở vùng biên giới được quan tâm, củng cố, kiện toàn; chất lượng, hiệu quả lãnh đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy, chính quyền các cấp được nâng lên; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể quần chúng được củng cố, hoạt động có nền nếp. Việc chỉ đạo phát triển KT-XH, xây dựng cơ sở hạ tầng các xã biên giới bước đầu đã mang lại hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân. Công tác QP-AN ở các cơ sở vùng biên giới được coi trọng; các kế hoạch, phương án tác chiến được điều chỉnh, bổ sung kịp thời, được tổ chức luyện tập và diễn tập thường xuyên theo quy định, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Tuy nhiên, do lịch sử để lại và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, sản xuất chậm phát triển, nên đời sống của đồng bào nơi đây còn nhiều khó khăn; nhiều tập quán lạc hậu chưa được xóa bỏ... Lợi dụng đặc điểm trên, các thế lực thù địch vẫn lén lút truyền đạo trái pháp luật; kích động, lôi kéo đồng bào di, dịch cư về biên giới phía Tây, nhất là một số đồng bào người Mông, nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị-xã hội... Bên cạnh đó, ở một số địa phương, năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ cơ sở còn chưa ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ; các tệ nạn xã hội (ma túy, cờ bạc), tranh chấp đất đai không được giải quyết triệt để, đã tác động không nhỏ tới an ninh, trật tự xã hội. Trước tình hình đó, LLVT Quân khu đã xác định trách nhiệm phải chủ động phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền các địa phương tăng cường xây dựng cơ sở vùng biên giới VMTD, đủ sức ngăn chặn và làm thất bại âm mưu, thủ đoạn “Diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, biên giới của Tổ quốc, trong đó tập trung vào một số nội dung trọng tâm sau.

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục làm cho cán bộ, đảng viên và nhân dân các dân tộc trên địa bàn nhận thức rõ vị trí của biên giới và nhiệm vụ bảo vệ biên giới, bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Đây là nội dung hết sức quan trọng, bởi địa bàn biên giới của Quân khu chủ yếu là vùng rừng núi, trình độ dân trí không đồng đều, giao thông còn khó khăn, phương tiện truyền thông chưa vươn đến hết các cơ sở vùng sâu, vùng xa. Theo đó, nếu không tăng cường công tác tuyên truyền thì thông tin về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với đồng bào sẽ không kịp thời, đầy đủ. Vì vậy, LLVT Quân khu cần phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền các địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân tích cực tham gia xây dựng, củng cố trận địa tư tưởng vững chắc ngay tại cơ sở; đặc biệt là các cơ sở ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động nhân dân được tiến hành thường xuyên, với nội dung trọng tâm là quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết của Đảng, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng cơ sở VMTD; làm cho mọi người dân nhận thức rõ thủ đoạn thâm độc của các thế lực thù địch đối với nước ta nói chung và đối với địa bàn biên giới của Quân khu nói riêng. Từ đó, nêu cao tinh thần cảnh giác, ý thức trách nhiệm của nhân dân trong xây dựng cơ sở vùng biên giới VMTD.

Do địa bàn biên giới của Quân khu có nhiều dân tộc thiểu số cùng sinh sống, với nhiều nét văn hóa, tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau, nên trong quá trình xây dựng cơ sở, các lực lượng làm công tác tuyên truyền, vận động phải tích cực đổi mới nội dung và vận dụng nhiều hình thức, phương pháp cho phù hợp với đặc điểm của từng dân tộc, từng cơ sở; trong khi chú trọng tới mọi đối tượng, cần tập trung vào đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở, như: trưởng thôn, trưởng bản, các già làng, người có uy tín trong họ tộc... Bên cạnh đó, cần tham mưu cho chính quyền các địa phương chỉ đạo việc tăng thời lượng phát sóng, nâng cao chất lượng chương trình của các phương tiện thông tin đại chúng, nhất là đài phát thanh, truyền thanh, truyền hình của địa phương. Đồng thời, phát huy vai trò tích cực của các đội công tác xây dựng cơ sở của LLVT, đội công tác liên ngành trong tuyên truyền, vận động để nhân dân nắm vững và thực hiện tốt đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, nhiệm vụ phát triển KT-XH, củng cố QP-AN của địa phương. Qua đó, giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc xây dựng cơ sở vùng biên giới VMTD.

2. Chăm lo xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân (QPTD) gắn với thế trận an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân, đặc biệt là “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc trên địa bàn biên giới. Xây dựng thế trận QP-AN-biên phòng ngày càng vững chắc trên địa bàn miền núi, biên giới là nội dung rất quan trọng nhằm giữ vững ổn định về chính trị, để các địa phương đẩy mạnh phát triển KT-XH, củng cố QP-AN, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân; đồng thời, đó cũng là cơ sở, nền tảng để xây dựng các địa phương biên giới VMTD, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ biên giới quốc gia của Tổ quốc. Thời gian tới, LLVT Quân khu cần tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Nhà nước, nhất là Nghị quyết Trung ương 8 (Khóa IX) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Chỉ thị số 15/1998/CT/TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Tăng cường chỉ đạo xây dựng và phát triển KT-XH, củng cố QP-AN ở các xã, phường biên giới, hải đảo”. Trên cơ sở đó, tham mưu cho cấp ủy và chính quyền các địa phương huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành, trước hết và trực tiếp là các địa phương có biên giới và LLVT đứng chân trên địa bàn, chăm lo xây dựng nền QPTD, thế trận QPTD gắn với thế trận an ninh nhân dân, biên phòng toàn dân, nhất là xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng vững chắc trên địa bàn biên giới. Trước mắt, cần tích cực đổi mới phương thức hoạt động của các đội công tác xây dựng cơ sở của LLVT Quân khu trong việc tham mưu, giúp đỡ cấp ủy, chính quyền cơ sở nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý, điều hành thực hiện nhiệm vụ phát triển KT-XH và củng cố QP-AN trên địa bàn. Các đội công tác cần quán triệt sâu sắc phương châm “bốn cùng”; trên cơ sở đó, nắm chắc tình hình từng địa bàn, (nhất là tình hình an ninh chính trị, các thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, tình hình di, dịch cư tự do, tệ nạn xã hội và những mâu thuẫn trong nhân dân...), để tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền cơ sở có biện pháp xử lý kịp thời, chính xác ngay từ cơ sở. Thường xuyên chăm lo, xây dựng lực lượng dân quân, tự vệ, lực lượng dự bị động viên, lực lượng an ninh cơ sở và các tổ, đội dân phòng vững mạnh. Chủ động nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung các kế hoạch tác chiến phòng thủ, bảo vệ trị an, phòng chống lụt bão, tìm kiếm, cứu nạn, chống cháy nổ, cháy rừng và tăng cường luyện tập, diễn tập theo phương án tác chiến đã được phê duyệt, bảo vệ vững chắc các mục tiêu ở cơ sở. Đồng thời, đẩy mạnh phối hợp giữa quân đội và công an (theo Quyết định 107/2003 của Thủ tướng Chính phủ), nhất là phối hợp giữa lực lượng dân quân, tự vệ, các đồn (trạm) biên phòng với lực lượng an ninh ở các xã, bản biên giới, chống địch cài cắm, móc nối; theo dõi, nắm chắc tình hình biên giới, nội địa, quản lý chặt chẽ địa bàn, chủ động xử lý đúng, có hiệu quả mọi tình huống xảy ra ngay tại cơ sở, không để bị động, bất ngờ, hoặc lây lan, kéo dài phát triển thành “điểm nóng”. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các đơn vị kinh tế-quốc phòng, nhất là các Đoàn kinh tế-quốc phòng: 326 (Sốp Cộp-Sơn La), 379 (Mường Chà-Điện Biên), 345 (Bát Xát-Lào Cai) thực hiện nhiệm vụ phát triển KT-XH, củng cố QP-AN trên các địa bàn chiến lược biên giới. Đồng thời, phối hợp với các địa phương tham gia xóa đói, giảm nghèo; bố trí, điều chỉnh dân cư hình thành các thôn, bản mới, tạo ra tuyến phòng thủ phía trước trong thế trận QPTD, an ninh nhân dân, bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ biên giới của Tổ quốc.

3. Tích cực tham gia củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia. Thực tế những năm qua đã khẳng định, kết quả của quá trình xây dựng cơ sở VMTD trên địa bàn Quân khu nói chung, địa bàn biên giới nói riêng luôn gắn liền với việc xây dựng, củng cố hệ thống chính trị vững mạnh. Bởi vậy, LLVT Quân khu cần tiếp tục phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương củng cố, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vùng biên giới vững mạnh, đủ sức lãnh đạo, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện có hiệu quả đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, huy động mọi nguồn lực của cơ sở để phát triển KT-XH, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng tiềm lực QP-AN vững mạnh. Để làm được điều đó, LLVT Quân khu, trực tiếp là cơ quan quân sự các cấp, cần chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương vùng biên giới về những biện pháp chăm lo, củng cố, xây dựng các tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và tổ chức thực hiện công tác vận động quần chúng. Trong đó, cần tập trung vào kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cấp ủy cơ sở; giữ vững nguyên tắc lãnh đạo tập thể đi đôi với phân công cá nhân phụ trách; đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát của cấp ủy các cấp, nhất là cấp ủy chi bộ ở cơ sở; kết hợp việc tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, phẩm chất, đạo đức, lối sống lành mạnh cho đội ngũ cán bộ, đảng viên với việc tích cực bồi dưỡng, phát triển đảng viên mới, nâng tỷ lệ lãnh đạo ở các cơ sở địa phương, khắc phục tình trạng thôn, bản “trắng” đảng viên, nhất là ở các địa bàn trọng yếu về QP-AN, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

Cơ quan quân sự các cấp cần tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thường xuyên chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch và xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở (nhất là đội ngũ cán bộ xã, thôn, bản biên giới) vững mạnh; đảm bảo cơ cấu cán bộ hợp lý giữa các dân tộc, có đủ năng lực tổ chức, thực hiện nhiệm vụ được giao. Trong đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ cần tập trung nâng cao kiến thức về khoa học-kỹ thuật, quản lý kinh tế, quản lý nhà nước và kiến thức về QP-AN; tạo điều kiện cho cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; đồng thời, giải quyết tốt mối quan hệ giữa đào tạo, bồi dưỡng với bố trí, sử dụng cán bộ phù hợp. Thực hiện tốt công tác quy hoạch, tạo nguồn, bồi dưỡng, luân chuyển cán bộ theo quy định, bảo đảm tính kế tiếp, kế thừa và phát triển. Về lâu dài, cơ quan quân sự các cấp cần xây dựng kế hoạch phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương có biện pháp, cơ chế, chính sách thiết thực trong việc động viên, khuyến khích, tuyển chọn con em đồng bào các dân tộc thiểu số, đưa đi đào tạo, bồi dưỡng ở các trường trong và ngoài quân đội, tạo nguồn cán bộ lâu dài cho cơ sở. Bên cạnh đó, cần tích cực triển khai thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; kiện toàn các tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức quần chúng (Mặt trận Tổ quốc, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ...), nhằm phát huy vai trò của các tổ chức này trong việc vận động, thuyết phục, nâng cao giác ngộ, niềm tin của đồng bào vào sự lãnh đạo của Đảng, góp phần xây dựng cơ sở trên địa bàn biên giới VMTD.

Trung tướng ĐỖ BÁ TỴ

Ủy viên BCHTƯ Đảng, Tư lệnh Quân khu