Ngày 19-10-2009, Chính phủ đã ra Nghị định số 89-2009/NĐ-CP về “Hoạt động đối ngoại biên phòng”. Đây là văn bản pháp lý quan trọng tạo sự thống nhất nhận thức và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ của các lực lượng; trong đó, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) là lực lượng nòng cốt, chuyên trách, góp phần về bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trong xu thế hội nhập, mở cửa.

Đối ngoại Biên phòng (ĐNBP) là một bộ phận trong hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng. Trong thời gian qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng, công tác ĐNBP đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tích cực vào việc củng cố tình đoàn kết, hữu nghị với các nước láng giềng, giữ vững ổn định tình hình biên giới, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội và hợp tác quốc tế. Quán triệt sâu sắc đường lối, chính sách đối ngoại “vì hoà bình, hợp tác và phát triển” của Đảng và Nhà nước ta, ĐNBP đã chủ động, linh hoạt, nhạy bén, đổi mới hình thức đối ngoại trên nhiều hướng, với nhiều đối tác; duy trì mối quan hệ hữu nghị truyền thống và hợp tác toàn diện với Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia, Ngành Biên phòng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga; đồng thời, thiết lập quan hệ với nhiều đối tác mới như: Ôt-xtrây-li-a, Cơ quan Biên phòng Vương quốc Anh, Bắc Ai Len, Mỹ, Ấn Độ… Mặt khác, ĐNBP đã tích cực tham gia các diễn đàn an ninh khu vực và quốc tế, tăng cường sự hiểu biết, tin cậy lẫn nhau; phối hợp giải quyết những vấn đề tồn tại về biên giới, lãnh thổ, phân định vùng chồng lấn, ngăn chặn, đối phó với những thách thức toàn cầu, như: phòng chống thiên tai, các thảm hoạ về môi trường, các loại dịch bệnh, tội phạm xuyên quốc gia, hoạt động khủng bố, phối hợp tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn, hoạt động nhân đạo, bảo vệ môi trường…     

Trong quá trình hoạt động, ĐNBP luôn nắm vững quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, phối hợp chặt chẽ với đối ngoại quân sự, ngoại giao nhân dân, với các bộ, ngành, địa phương... phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng tham gia công tác đối ngoại, hình thành một mặt trận ngoại giao mới, vững chắc; góp phần quan trọng  vào sự nghiệp củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; góp phần vào nỗ lực chung nhằm tạo sự ổn định cho khu vực và thế giới. Đặc biệt, ĐNBP phát huy tốt vai trò tham mưu cho Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế, nâng cao uy tín, vị thế của đất nước, của BĐBP đối với bạn bè quốc tế, tạo dựng môi trường hoà bình, ổn định, có lợi cho việc hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước. Năm 2009, công tác ĐNBP đạt được nhiều kết quả quan trọng: với Lào và Cam-pu-chia, đã thực hiện tốt Nghị định thư hợp tác giữa hai Bộ Quốc phòng, triển khai có hiệu quả, thiết thực trên tất cả các mặt; nhất là, công tác phối hợp quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới và đấu tranh phòng chống tội phạm. Hai bên dành ưu tiên về công tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, giúp đỡ về cơ sở vật chất, thường xuyên duy trì gặp gỡ, hội đàm, thăm hỏi lẫn nhau ở tất cả các cấp. Vì vậy, tình đoàn kết hữu nghị ngày càng được củng cố cả về chiều rộng và chiều sâu. Với Trung Quốc, nhất là từ sau khi Bộ Quốc phòng hai nước ký Thoả thuận về hợp tác biên phòng (8-2007), quan hệ giữa BĐBP Việt Nam và BĐBP Trung Quốc được thúc đẩy hơn, tạo sự tin cậy, hiểu biết lẫn nhau; đồng thời, tích cực tham mưu cho chính quyền địa phương tuyên truyền, giáo dục, vận động quần chúng nhân dân chấp hành tốt Hiệp định về Quy chế biên giới; do đó, các vụ vi phạm quy chế biên giới năm 2009 giảm nhiều so với trước. Với Ngành Biên phòng Cơ quan An ninh Liên bang Nga, tiếp tục hợp tác về đào tạo cán bộ chỉ huy tham mưu biên phòng và trao đổi kinh nghiệm trong công tác quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Năm 2009, Tư lệnh BĐBP Việt Nam và Giám đốc Ngành Biên phòng Cơ quan An ninh Liên Bang Nga đã ký hợp đồng về đào tạo cán bộ biên phòng tại Học viện Biên phòng Nga và phía Nga cử giáo viên sang giảng dạy tại Học viện Biên phòng Việt Nam. Đối với các đối tác mới (Mỹ, Vương quốc Anh và Bắc Ai-len), năm 2009, Bộ Tư lệnh BĐBP đã có những cuộc gặp gỡ trao đổi về hợp tác trong phòng, chống tội phạm ma tuý và trao đổi kinh nghiệm về công tác quản lý biên giới; hai bên đã có nhận thức chung về một số vấn đề liên quan đến nhiệm vụ mỗi bên, làm cơ sở cho việc thúc đẩy hợp tác trong thời gian tới. Đối với Ôt-xtrây-li-a, có sự hợp tác hiệu quả trong công tác xuất nhập cảnh và kiểm soát qua lại biên giới. Năm 2009, Bạn đã hỗ trợ lắp đặt phương tiện giám định kỹ thuật tại hai cửa khẩu, cảng quốc tế; đào tạo tiếng Anh và bồi dưỡng kiến thức nghiệp vụ làm công tác kiểm soát tại các cửa khẩu đạt chất lượng tốt.

 Ngày 19-10-2009, Chính phủ đã ra Nghị định số 89/2009/NĐ-CP về “Hoạt động đối ngoại biên phòng”. Đây không những là hành lang pháp lý tạo ra sự nhận thức chung về ý thức chủ quyền dân tộc mà còn thể hiện sự quan tâm lớn của Đảng, Nhà nước về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trong xu thế hội nhập, mở cửa của BĐBP. Nhiệm vụ quan trọng nhất của ĐNBP trong điều kiện đất nước hội nhập, mở cửa là không ngừng củng cố, duy trì tình đoàn kết hữu nghị với các nước láng giềng, bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, tạo thuận lợi cho hội nhập, hợp tác cùng phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng lực lượng BĐBP Việt Nam ngày càng vững mạnh. Đó cũng là định hướng cơ bản, xuyên suốt của công tác ĐNBP trong giai đoạn mới. Muốn vậy, công tác ĐNBP trong xu thế hội nhập, mở cửa cần tập trung vào một số nội dung cơ bản sau đây:

 Thứ nhất,  tiếp tục quán triệt và kiên trì thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, mở rộng, đa dạng hoá, đa phương hoá các quan hệ quốc tế của Đảng, Nhà nước, theo tinh thần “Việt Nam là bạn, đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế”trong bối cảnh ta đang chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và mở rộng hợp tác quốc tế. Trên cơ sở đó, phát triển quan hệ với tất cả các nước, các vùng lãnh thổ trên thế giới và các tổ chức quốc tế theo nguyên tắc “tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng và cùng có lợi”.

Trước mắt, cần tăng cường quan hệ phối hợp chặt chẽ hơn nữa với các lực lượng bảo vệ biên giới của các nước láng giềng trong quản lý, bảo vệ biên giới, giữ vững đường biên, cột mốc và an ninh khu vực biên giới, thực sự là môi trường ổn định, là điểm đến của bạn bè quốc tế. Thống nhất, phối hợp với các lực lượng làm nhiệm vụ xuất nhập cảnh của Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia trên biên giới, các cảng biển, tạo ra một hành lang thông thoáng, thủ tục hành chính nhanh gọn, an toàn, thu hút phát triển mạnh du lịch, đầu tư, thương mại, dịch vụ... nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước nhanh, bền vững; đồng thời thúc đẩy nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân vùng biên giới.

 Thứ hai, thường xuyên duy trì các cuộc gặp gỡ, hội đàm định kỳ hoặc đột xuất giữa Bộ Tư lệnh BĐBP, Bộ chỉ huy BĐBP các tỉnh (thành phố), các đồn, trạm (hải đội) biên phòng của Việt Nam với lực lượng bảo vệ biên giới đồng cấp của Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia để thông báo, trao đổi tình hình, phối hợp giải quyết các vụ việc liên quan hai bên biên giới; tăng cường giao lưu nhằm hiểu biết và tin cậy lẫn nhau, xây dựng biên giới hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Thiết lập và mở rộng quan hệ với lực lượng biên phòng, lực lượng bảo vệ biển của các nước trong khối ASEAN, các nước trên thế giới, trên cơ sở hiểu biết lẫn nhau, tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của nhau; tạo sự đồng thuận và tiếng nói chung về chủ quyền vùng biển đảo và thềm lục địa của Việt Nam, góp phần tạo thế và lực mới cho đất nước. Chủ động hợp tác với các nước trong khu vực và thế giới về đào tạo, huấn luyện cán bộ, nhân viên chuyên môn, kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm về công tác biên phòng, về đấu tranh phòng chống tội phạm, đặc biệt là tranh thủ sự giúp đỡ của các quốc gia về đấu tranh với tội phạm ma tuý, tội phạm xuyên quốc gia, khủng bố quốc tế… Phối hợp tham gia tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, hoạt động nhân đạo, bảo vệ môi sinh, môi trường trên khu vực biên giới, vùng biển.

 Thứ ba, tích cực tham gia vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ, làm giảm thiểu những thách thức trong hội nhập, hợp tác quốc tế; tranh thủ những thời cơ, thuận lợi mới, sự liên kết về kinh tế, lợi ích giữa các nước, nhất là các thành viên trong WTO để góp phần giữ vững hoà bình, ổn định, mở rộng quan hệ đối ngoại, nâng cao uy tín, vị thế và đưa hình ảnh người chiến sĩ biên phòng Việt Nam đến với bạn bè quốc tế; đồng thời, tận dụng nguồn lực bên ngoài từ các quan hệ hợp tác với các nước và quốc tế để phục vụ cho việc xây dựng lực lượng BĐBP cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; xây dựng, củng cố quốc phòng- an ninh, bảo vệ đất nước.

  Thứ tư, hoạt động ĐNBP trong xu thế hội nhập, mở cửa cần được tiếp tục đổi mới toàn diện, có chiều sâu, tạo sự chuyển biến mới về nhận thức và hành động trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ; kết hợp chặt chẽ giữa vận dụng sáng tạo tư tưởng, nghệ thuật ngoại giao truyền thống với nền ngoại giao Việt Nam hiện đại, trên cơ sở thế và lực mới của đất nước. Kết hợp chặt chẽ giữa ĐNBP với đối ngoại quân sự, đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đối ngoại nhân dân, tạo sức mạnh tổng hợp, củng cố vững chắc thế trận đối ngoại-quốc phòng-an ninh của đất nước. Đặc biệt, thực hiện nhiệm vụ công tác biên phòng trong tình hình mới, ĐNBP tăng cường các kênh trao đổi thông tin, đánh giá đúng tình hình, xác định thời cơ, thách thức, nguy cơ, đối tượng, đối tác…; qua đó, tham mưu cho Bộ Quốc phòng, Chính phủ, Đảng, Nhà nước đưa ra những chủ trương, quyết sách đúng trong quan hệ quốc tế, nhất là việc giải quyết các vấn đề phức tạp, nhạy cảm, kiên quyết không để đất nước bị động, bất ngờ về chiến lược. Để đáp ứng các yêu cầu trên, trước hết, ĐNBP phải nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại, đặc biệt về trình độ ngoại ngữ, về công tác lễ tân đối ngoại, về điều kiện vật chất bảo đảm cho hoạt động đối ngoại; chủ động và tích cực tham mưu cho cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương và trực tiếp tuyên truyền, giáo dục cho quần chúng nhân dân ở khu vực biên giới những kiến thức, hiểu biết về quy chế khu vực biên giới, các hiệp ước, hiệp định, quy chế biên giới giữa nước ta với các nước láng giềng; những chủ trương, đường lối của Đảng về mở cửa, hợp tác quốc tế, về chính sách của Nhà nước liên quan đến quan hệ đối ngoại trên lĩnh vực kinh tế - xã hội với các nước trong khu vực và thế giới.

Thiếu tướng TRẦN ĐÌNH DŨNG

Phó Tư lệnh-Tham mưu trưởng BĐBP