Bình luận - Phê phán Quốc phòng, quân sự nước ngoài

QPTD -Thứ Sáu, 28/08/2015, 17:10 (GMT+7)
Cơn "nóng lạnh" bất thường trên bán đảo Triều Tiên

Tàu đổ bộ đệm hơi của quân đội Triều Tiên trong một lần tập trận
(Ảnh: AFP/Thanhnien)

Cuối tuần qua, bùng phát căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên khiến cộng đồng quốc tế quan ngại về một cuộc chiến tranh đã cận kề. Tuy nhiên, “ngòi nổ” xung đột đã được tháo gỡ khi hai miền Triều Tiên đạt được thỏa thuận sau 43 giờ đàm phán nghẹt thở. Vậy nguyên do của cơn “nóng lạnh” này là gì?

 

Bên miệng hố chiến tranh

Ngày 20-8-2015, căng thẳng quân sự trên bán đảo Triều Tiên đột ngột tăng cao khi Triều Tiên và Hàn Quốc tiến hành bắn pháo qua biên giới của nhau. Đây là điều hiếm khi xảy ra. Bởi hai bên đều nhận rõ nguy cơ chiến tranh giữa hai miền có thể bùng phát bất cứ lúc nào, nhất là từ những hành động bất ngờ và nhạy cảm. Vụ đấu pháo trên diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc cáo buộc Triều Tiên gây ra vụ nổ mìn làm bị thương hai binh sĩ tuần tra biên giới của họ và Triều Tiên phản đối chương trình phát loa tuyên truyền chống Bình Nhưỡng qua biên giới của Xơ-un. Song, dường như đó chỉ là một nguyên nhân, còn căn nguyên của vấn đề là Triều Tiên muốn thông qua vụ việc này để phản đối cuộc tập trận quân sự chung, thường niên mang tên “Người bảo vệ tự do Un-chi” giữa Mỹ và Hàn Quốc. Căng thẳng tiếp tục leo thang khi ngày 21-8, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Châng Un đã lệnh cho các lực lượng hỗn hợp ở tiền tuyến bước vào tình trạng chiến tranh; tăng cường lực lượng pháo binh dọc biên giới và cảnh báo sẽ đáp trả bằng hành động quân sự nếu Hàn Quốc không dỡ bỏ các loa phóng thanh tuyên truyền tại khu vực biên giới trong vòng 48 giờ (kể từ khi Triều Tiên ra tuyên bố). Đáp lại, Tổng thống Hàn Quốc Pắc Cưn Hê đã bác bỏ yêu cầu của Bình Nhưỡng và kêu gọi quân đội nước này “sẵn sàng phản ứng, nhằm ngăn chặn kịp thời bất kỳ hành động khiêu khích nào của đối phương” và “nếu có sự cố xảy ra, cần hành động ngay trước khi báo cáo”. Trong khi đó, Mỹ coi lời đe dọa của Triều Tiên là “nghiêm túc” và sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình. Nhiều chuyên gia đã dự báo về những tình huống chiến lược xấu nhất, thậm chí dư luận bắt đầu bày tỏ lo ngại về một thảm họa sắp xảy ra, v.v.

Tuy nhiên, chỉ ít phút trước thời hạn chót mà Triều Tiên đặt ra cho chương trình tuyên truyền chống Bình Nhưỡng của Hàn Quốc, hai bên đồng ý tổ chức một cuộc đàm phán cấp cao tại làng đình chiến Pan-mun-chơm, nhằm ngăn chặn căng thẳng tiếp tục leo thang. Các nhà phân tích cho rằng, đây là những động thái rất mới trong việc thực thi chính sách “bên miệng hố chiến tranh” của cả hai bên. Điều đó được biểu hiện rõ nét trong khi căng thẳng leo thang, hai bên đã chủ động cho thương lượng, đàm phán. Và, ngay khi các cuộc đàm phán đang diễn ra, từng bên tuy vẫn tổ chức điều động lực lượng chuẩn bị chiến tranh cùng những tuyên bố cứng rắn, nhưng đều không muốn đẩy tình hình căng thẳng đến mức mất kiểm soát. Theo Ken Gau-xi, chuyên gia về bán đảo Triều Tiên của Hải quân Mỹ, dường như hai bên đều nhận thức rõ bài học được - mất của chiến tranh, rằng họ đều không muốn xung đột xảy ra nhưng lại muốn dùng sự “nóng lạnh” của tình hình để lôi kéo và gây sức ép với nhau trên bàn đàm phán. Giới quan sát cho rằng, thông qua khủng hoảng lần này, Triều Tiên muốn tìm phương pháp tiếp cận mới, nhằm phá vỡ cục diện đóng băng lâu ngày giữa hai miền Nam - Bắc, nhất là thảo luận việc Hàn Quốc dỡ bỏ lệnh trừng phạt kinh tế sau vụ chìm tàu chiến Chơ-nan (năm 2010), nhằm thúc đẩy đầu tư, phát triển đất nước. Vì thế, ngay khi căng thẳng chưa hạ nhiệt, tình hình còn trong tầm kiểm soát, đại diện của Triều Tiên đã có các cuộc tiếp xúc với phía Hàn Quốc, song vẫn để ngỏ các khả năng răn đe, như: thử vũ khí, phát triển tên lửa, v.v. Đối với Hàn Quốc, mặc dù tuyên bố kiên quyết đáp trả, ngăn chặn các hành động khiêu khích của Triều Tiên, nhưng cũng mong muốn thu hẹp bất đồng, ổn định tình hình và giải quyết vấn đề đoàn tụ các gia đình ly tán trong cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953), tiến tới thúc đẩy giao lưu dân sự giữa hai miền trên nhiều lĩnh vực v.v. Theo các chuyên gia quân sự, việc thực hiện chính sách “bên miệng hố chiến tranh” trong trường hợp này là khá nguy hiểm và gây quan ngại cho khu vực và cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng leo thang, xung đột đã cận kề, việc hai bên nhất trí ngồi lại với nhau được cộng đồng quốc tế dõi theo và đánh giá cao. Cũng vì lẽ đó mà chính giới nhiều nước đã có lý khi cho rằng, các động thái bất thường của cuộc khủng hoảng lần này được ví như cơn “nóng lạnh” có kiểm soát hiếm có trên bán đảo Triều Tiên.

Thỏa thuận mang tính bước ngoặt

Trong lúc cả thế giới quan ngại về một cuộc xung đột có thể xảy ra trên bán đảo Triều Tiên thì đêm 24-8, tại làng Pan-mu-chơm (thuộc Khu phi quân sự trên biên giới giữa hai nước), Cộng hòa dân chủ nhân dân Triều Tiên và Hàn Quốc đã đạt được thỏa thuận “tháo ngòi nổ chiến tranh”. Đây là bước đột phá quan trọng trong mối quan hệ liên Triều, mở ra cục diện mới để hai miền Nam - Bắc cùng bàn thảo nhiều vấn đề lớn, hệ trọng trong tương lai. Theo đó, Triều Tiên đã đồng ý bãi bỏ việc chuyển quân đội sang tình trạng chiến tranh và lấy làm tiếc về vụ các binh sĩ Hàn Quốc bị thương trong vụ nổ mìn ở Khu phi quân sự (DMZ) thời gian vừa qua. Về phía Hàn Quốc sẽ ngừng chiến dịch tuyên truyền chống Bình Nhưỡng bằng hệ thống loa phát thanh tại khu vực biên giới (bắt đầu từ ngày 25-8). Hai bên còn nhất trí tổ chức cuộc đối thoại liên chính phủ tại Xơ-un hoặc Bình Nhưỡng trong thời gian sớm nhất, nhằm cải thiện quan hệ liên Triều. Hai miền cũng đồng ý thực hiện cuộc đoàn tụ các gia đình ly tán trong chiến tranh Triều Tiên (1950 - 1953) vào dịp Trung thu tới và tiếp tục tổ chức các cuộc đoàn tụ trong tương lai cũng như sẽ tiếp tục đối thoại và đàm phán trên các lĩnh vực khác.

Như vậy, về cơ bản, nội dung của Thỏa thuận đã thỏa mãn mong muốn của cả hai bên. Một số chuyên gia phân tích cho rằng, việc Hàn Quốc và Triều Tiên đạt được thỏa thuận “bên miệng hố chiến tranh” không chỉ “hạ nhiệt” trên bán đảo này trong ngắn hạn, mà còn mở ra triển vọng về đối thoại hòa bình lâu dài. Sự kiện đó còn thêm phần khẳng định một số vấn đề có tính “nguyên tắc” trong giải quyết khủng hoảng, xung đột khu vực và quốc tế sau đây: Thứ nhất, đối thoại hòa bình đã, đang trở thành xu thế, phương thức hiệu quả nhất trong giải quyết mâu thuẫn giữa các bên, cho dù mâu thuẫn đó có phức tạp và nghiêm trọng đến mức nào. Đây có thể là cách thức tốt nhất để bảo đảm cho hai bên cùng giành phần thắng. Thứ hai, việc đàm phán giải quyết mâu thuẫn phải trên cơ sở xây dựng lòng tin, xóa bỏ nghi ngờ, thực hiện kiềm chế, vượt qua bất đồng để sáng suốt lựa chọn phương án, nhằm bảo đảm lợi ích chính đáng, phù hợp của các bên. Thứ ba, mâu thuẫn phải do chính các chủ thể và người dân ở khu vực xung đột, khủng hoảng trực tiếp giải quyết, chống mọi sự can thiệp từ bên ngoài.

Thực tiễn giải quyết cuộc khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên vừa qua cho thấy, động thái tích cực và sự tôn trọng, kiềm chế từ hai phía là nhân tố rất quan trọng và nhận được sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun đã nhiệt liệt hoan nghênh Thỏa thuận này và coi đây là “một thành tựu đáng giá” trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Cùng quan điểm đó, Giáo sư Giang Mô-in, thuộc Trường đại học Nghiên cứu Triều Tiên cho hay “nếu hai chính phủ dần xây dựng được lòng tin, người ta không thể loại bỏ khả năng dẫn tới cuộc gặp thượng đỉnh hai miền lần thứ ba”, v.v. Tuy nhiên, việc đàm phán “hạ nhiệt” căng thẳng vừa qua trên bán đảo Triều Tiên mặc dù đạt được bước tiến đột phá, nhưng nhiều vấn đề cốt lõi giữa hai bên vẫn chưa được giải quyết. Vì thế, dư luận quốc tế cho rằng, việc tạo lập và gìn giữ hòa bình, hòa giải và hợp tác lâu dài trên bán đảo này đòi hỏi hai bên cùng phải tiếp tục bồi đắp lòng tin, xóa bỏ nghi kỵ, kiềm chế và tôn trọng lẫn nhau để cùng hướng tới một tương lai tốt đẹp./.

 

VŨ MINH HOÀNG

 

Ý kiến bạn đọc (0)

10 sự kiện quốc phòng, quân sự nổi bật trên thế giới năm 2018
Với cả hai gam màu “sáng - tối” đan xen, năm 2018 thế giới được chứng kiến những cuộc đối thoại lịch sử, cùng sự cạnh tranh chiến lược gay gắt giữa các nước lớn. Để góp phần làm rõ bức tranh thế giới toàn cảnh, Tạp chí Quốc phòng toàn dân lựa chọn và giới thiệu cùng bạn đọc 10 sự kiện quốc phòng, quân sự nổi bật...
Thông tin tiện ích

Giá vàng

Cập nhật : 15:58 - 26/02/2020

HCMSJC46.15046.950
Hà NộiSJC46.15046.970
Đà NẵngSJC46.15046.970

Thời tiết