QPTD -Thứ Sáu, 08/01/2016, 16:17 (GMT+7)
Quốc hội khóa I - hội tụ ý chí và niềm tin của dân tộc

Ngày 06-01-1946, lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, cuộc Tổng tuyển cử toàn dân tộc bầu Quốc hội khóa I - cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước ta - đã thành công tốt đẹp. Đây là mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của nền dân chủ nước nhà, biểu thị ý chí, niềm tin của nhân dân, tạo cơ sở quan trọng để xây dựng nhà nước và chế độ mới.

Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu được
công nhận tại Kỳ họp thứ nhất, quốc hội khóa I, ngày 2-3-1946.  (Ảnh tư liệu)

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám - 1945 thành công, với nhãn quan chính trị nhạy bén, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị thực hiện cuộc Tổng tuyển cử toàn dân tộc với chế độ phổ thông đầu phiếu, nhằm giải quyết nhiệm vụ cấp bách của dân tộc là: bầu Quốc hội, xây dựng Hiến pháp, thiết lập Chính phủ để lãnh đạo, điều hành đất nước. Tiếp đó, Người đã ban hành các sắc lệnh1 để thực hiện chủ trương Đảng. Đây là một quyết định sáng suốt, không chỉ để củng cố và tăng cường chính quyền vững mạnh, làm cho thế giới nhận thấy tính hợp pháp, hợp hiến của một chính quyền do nhân dân bầu ra, mà còn thực hiện quyền dân chủ cho nhân dân.

Công việc chuẩn bị Tổng tuyển cử diễn ra trong điều kiện hết sức ngặt nghèo. Từ vĩ tuyến 16 trở ra, với danh nghĩa quân Đồng minh vào giải giáp quân Nhật ở Đông Dương, 20 vạn quân Tưởng câu kết với các thế lực phản động đã tiến sâu vào nước ta nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đe dọa cử tri, bắt cóc, ám sát các ứng cử viên do Việt Minh giới thiệu, v.v. Ở miền Nam, thực dân Pháp dùng quân đội, cảnh sát, mật thám tiến hành đàn áp, khủng bố, ngăn cản nhân dân tham gia Tổng tuyển cử. Trong khi đó, hơn 90% đồng bào ta bị mù chữ; hậu quả nạn đói năm 1945 làm cho gần 02 triệu người chết vẫn còn hết sức nặng nề, v.v. Chính quyền cách mạng non trẻ đứng trước nhiều khó khăn, thử thách. Vì thế, ở thời điểm đấy, Tổng tuyển cử không chỉ là cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên, mà thực chất là một cuộc đấu tranh chính trị, đấu tranh giai cấp, dân tộc vô cùng cam go, phức tạp và quyết liệt.

Để Tổng tuyển cử thành công, Chính phủ lâm thời, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nghiên cứu, chỉ đạo chặt chẽ các bộ phận từ Trung ương đến địa phương. Theo đó, các ban bầu cử đã được thành lập tới tận làng, xã, do ủy ban nhân dân các cấp trực tiếp đảm nhiệm. Nhiều người có tài, đức xung phong ra ứng cử hoặc được quần chúng giới thiệu. Danh sách cử tri và ứng cử viên được niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổi bàn luận, chất vấn các ứng cử viên nhằm lựa chọn những người xứng đáng nhất làm đại diện của mình và hạn chế những phần tử cơ hội lợi dụng dịp Tổng tuyển cử để tranh giành quyền chức. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh để những người dân chưa biết đọc, chưa biết viết hiểu được quyền lợi và nghĩa vụ của công dân một nước độc lập; thấy rõ trách nhiệm đối với lá phiếu bầu cử và bằng chính lá phiếu của mình để ủng hộ chính quyền cách mạng; cô lập, lên án, loại bỏ bọn phản động ra khỏi đời sống chính trị của đất nước. Ngày 05-01-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu, chỉ rõ: ''Ngày mai, dân ta tỏ rõ cho các chiến sĩ ở miền Nam rằng: Về mặt quân sự thì các chiến sĩ dùng súng đạn mà chống quân thù. Về mặt chính trị, thì nhân dân dùng lá phiếu mà chống quân địch. Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn''2. Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, cả nước đã có trên 80% (một số nơi đạt 89%) cử tri tham gia bầu cử (trừ Tây Ninh, nơi chiến sự diễn ra ác liệt, một trong hai ứng cử viên bị địch sát hại nên không thể tổ chức bỏ phiếu). Kết quả, nhân dân ta đã bầu được 333 đại biểu Quốc hội; trong đó có 57% thuộc các đảng phái khác nhau, 43% không thuộc đảng phái nào; 87% đại biểu là công nhân, nông dân và chiến sĩ cách mạng, 10 đại biểu là phụ nữ và 34 đại biểu là người dân tộc thiểu số. Những đại biểu do Mặt trận Việt Minh giới thiệu đã đạt tín nhiệm cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh ứng cử ở Hà Nội đã trúng với số phiếu cao nhất (98,4%). Đây là thắng lợi rực rỡ của nền dân chủ nước nhà sau gần 100 năm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Điều đáng nói là, trong bối cảnh sự chống phá điên cuồng của các thế lực thù địch, tình thế chính quyền cách mạng “ngàn cân treo sợi tóc”; nhưng bằng cách làm khôn khéo, phù hợp với thực tế, bảo đảm dân chủ, khách quan, khoa học của Chính phủ lâm thời, cộng với ý chí và niềm tin của toàn thể nhân dân ta, cuộc Tổng tuyển cử đã thắng lợi. Quốc hội khóa đầu tiên được ra đời đã mang lại ý nghĩa và tầm vóc của thời đại.

Quốc hội khóa I ra đời, đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước ta. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, người dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã chính thức trở thành chủ nhân một nước tự do, độc lập; được tự tay cầm lá phiếu bầu chọn những người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình. Thắng lợi đó đã khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ nền độc lập của dân tộc; khẳng định dân tộc Việt Nam thực sự đã có quyền và có đủ khả năng để tự quyết định vận mệnh của đất nước, tự lựa chọn và dựng xây chế độ mới. Đồng thời, với sự ra đời của Quốc hội khóa I đã đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam; mở ra triển vọng của thời kỳ mới, thời kỳ đất nước có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về pháp lý để đại diện cho nhân dân Việt Nam giải quyết các công việc đối nội và đội ngoại. Để khẳng định nền dân chủ của Nhà nước, thông báo kết quả cuộc bầu cử Quốc hội khóa I và tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, ngay sau Tổng tuyển cử, Chính phủ đã gửi điện cho các nước và các tổ chức quốc tế, như: Liên Xô, Mỹ, Trung Quốc, Đại hội đồng Liên hợp quốc, v.v. Như vậy, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã đạt được tính hợp pháp, bảo đảm dân chủ thực sự, đó là Nhà nước của dân, do dân và vì dân; Nhà nước được quốc dân giao phó điều hành đất nước.

Thành công của Tổng tuyển cử còn là thắng lợi quan trọng, làm thất bại mọi âm mưu chống phá cách mạng Việt Nam của các thế lực phản động, thù địch. Tổng tuyển cử là quyết định sáng suốt, kịp thời của Đảng. Bởi, trong tình thế muôn vàn khó khăn lúc bấy giờ, nếu không phát huy dân chủ để hội tụ ý chí, niềm tin của nhân dân cả nước thì sự nghiệp cách mạng khó có thể thành công. Vì thế, quyết định đó là đúng đắn, khoa học, chứ không phải là sự “liều lĩnh, ăn may” mà các thế lực thù địch vẫn từng rao giảng. Với quyết định Tổng tuyển cử toàn dân, Đảng ta đã giáng một đòn chí mạng vào tính phi nghĩa trong chiến tranh xâm lược của thực dân, đế quốc, cùng sự ươn hèn của bè lũ tay sai. Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Trong lịch sử hiếm có một quốc gia nào vừa giành được độc lập, với biết bao khó khăn đang chồng chất lại dám quyết định tổ chức một cuộc tổng tuyển cử thật sự dân chủ và sớm ban bố những sắc lệnh về Tổng tuyển cử”3. Điều này cũng góp phần minh chứng rằng quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, đã đoàn kết chặt chẽ các tầng lớp nhân dân thành một khối thống nhất, không sợ hy sinh, nguy hiểm, kiên quyết ủng hộ, bảo vệ sự nghiệp cách mạng, trong đó có Tổng tuyển cử, sáng suốt trong bầu cử để giành lấy nền độc lập, tự do cho Tổ quốc. Thực tế cho thấy, ngày Tổng tuyển cử thực sự trở thành ngày hội của quần chúng, toàn dân nô nức tham gia, bất chấp sự đe dọa, ngăn trở của bọn phản động ở vùng tự do, cũng như bom đạn của thực dân Pháp ở vùng chúng chiếm đóng. Đó là cuộc biểu dương sức mạnh toàn dân tộc, biểu hiện ý chí, nguyện vọng, quyết tâm xây dựng và bảo vệ chế độ mới - chế độ Dân chủ Cộng hòa của tuyệt đại đa số nhân dân Việt Nam. Như vậy, quyết định dũng cảm, táo bạo tổ chức Tổng tuyển cử được xuất phát từ bản lĩnh chính trị sắc bén, khoa học và thực tiễn sâu sắc, sự tin tưởng tuyệt đối vào quần chúng cách mạng. Hơn nữa, dưới sự lãnh đạo của Đảng, lòng yêu nước, ý thức chính trị của người dân dưới chế độ mới đã được phát huy cao độ. Đây là nhân tố quyết định, làm thất bại mọi sự chống phá của kẻ thù và làm nên thắng lợi rực rỡ của Tổng tuyển cử.

Thành công của cuộc Tổng tuyển cử còn tạo tiền đề để củng cố, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Theo quan điểm của Đảng ta, Quốc hội khóa I phải là nơi hội tụ của đại biểu cả ba miền Bắc, Trung, Nam; có đại diện của tất cả thế hệ những người Việt Nam yêu nước; đại biểu của tất cả các ngành, các giới, các giai cấp, tầng lớp xã hội, các thành phần tôn giáo, của tất cả các dân tộc trên toàn cõi Việt Nam, của những người không đảng phái và các đảng phái chính trị. Vì thế, thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội khóa I là sự hội tụ niềm tin, ý chí và nguyện vọng của nhân dân cả nước. Sau khi kỳ họp lần thứ nhất của Quốc hội khóa I kết thúc, Báo Sự thật, số ra ngày 05-3-1946 đã viết: "Trước đây trên 600 năm, chúng ta có cuộc Hội nghị Diên Hồng họp cấp tốc đời Trần. Sau cuộc hội nghị ấy, 50 vạn quân Mông Cổ xâm lăng đã bị đánh bại ra ngoài bờ cõi. Ngày nay, Quốc hội cũng họp cấp tốc và ngót 300 đại biểu từ các tỉnh xa xôi về Thủ đô đã thay mặt cho toàn dân quyết một lòng chiến đấu. Và họ đã chia tay nhau đem về địa phương lòng quyết chiến của toàn dân, lòng tin tưởng ở vị lãnh tụ tối cao và ở tương lai độc lập, tự do của giống nòi. Chính phủ, Quốc hội, nhân dân trên dưới một lòng quyết chiến và quyết thắng"4. Với tinh thần và khí thế ấy, Quốc hội khóa I đã tạo dựng khối đại đoàn kết toàn dân, mang lại sức mạnh tổng hợp, góp phần làm nên mọi thắng lợi của đất nước. Ra đời trong bối cảnh nước nhà đang bị các thế lực thù địch âm mưu xóa bỏ thành quả Cách mạng Tháng Tám mà phải mất bao máu xương chúng ta mới giành lại được, Quốc hội khóa I vừa đáp ứng được yêu cầu bức thiết của cách mạng, vừa là nơi hội tụ ý chí giữ vững nền độc lập tự do của toàn dân tộc, biểu thị tinh thần đoàn kết và niềm tin vào chế độ mới, do Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo. Vững tin vào quần chúng cách mạng, đáp ứng yêu cầu nguyện vọng của toàn thể nhân dân; Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khơi dậy sức mạnh của nhân dân, tạo nhân tố cơ bản để tiến hành Tổng tuyển cử thắng lợi, lập nên Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam và đã hoàn thành sứ mạng lịch sử khi cùng cả nước giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp xâm lược. Tiếp đó, bài học về cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên được Đảng phát huy, huy động sức mạnh của toàn dân tộc, xác lập vị thế trên trường quốc tế, nhận được sự ủng hộ của bạn bè thế giới để tiến hành thành công cuộc cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân. Ngày nay, trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, những bài học đó vẫn còn nguyên giá trị. Điều đó đòi hỏi Đảng ta phải tiếp tục phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; hoàn thiện, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; coi đó là mục tiêu, là động lực chủ yếu và là nhân tố có ý nghĩa quyết định bảo đảm thắng lợi của sự nghiệp cách mạng.

Thượng tá, ThS. LÊ THANH BÀI, Viện Lịch sử Quân sự Việt Nam
_________________

1 - Các sắc lệnh: số 14-SL ngày 08-9-1945, số 39-SL ngày 26-9-1945, số 51-SL ngày 17-10-1945, số 71-SL và  số 72-SL ngày 02-12-1945, số 76-SL ngày 18-12-1945.

2 - Hồ Chí Minh - Toàn tập, Tập 4, Nxb CTQG, H. 2011, tr. 145.

3 - Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Văn phòng Quốc hội - Hiến pháp năm 1946 và sự kế thừa, phát triển trong các Hiến pháp Việt Nam, Nxb CTQG, H. 1997, tr. 18.

4 - Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Văn phòng Quốc hội - Lịch sử Quốc hội Việt Nam 1946-1960, Nxb CTQG, H. 2000, tr. 81.

Ý kiến bạn đọc (0)

Thông tin tiện ích

Giá vàng

Cập nhật : 16:19 - 23/09/2020

HCMSJC55.40055.850
Hà NộiSJC55.40055.870
Đà NẵngSJC55.40055.870

Thời tiết